Thận là cơ quan làm việc thầm lặng nhưng đóng vai trò sống còn: mỗi ngày, hai quả thận lọc khoảng 180-200 lít máu để loại bỏ chất thải, cân bằng nước và điện giải, đồng thời điều hòa huyết áp. Tuy nhiên, bệnh thận thường tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi chức năng đã suy giảm đáng kể. Theo bác sĩ Anoop M. Gowda, chuyên gia Thận học và Ghép thận tại Bệnh viện Apollo (Ấn Độ), mỗi người có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh thận nếu duy trì những thói quen lành mạnh dưới đây.
Duy trì vận động mỗi ngày
Không cần tập luyện cường độ cao hay chạy marathon, chỉ cần dành 30 phút mỗi ngày để đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội cũng mang lại lợi ích lớn cho thận. Hoạt động thể chất giúp kiểm soát cân nặng, ổn định huyết áp và cải thiện chuyển hóa, từ đó giảm gánh nặng cho thận và hạn chế nguy cơ suy giảm chức năng lọc máu.
Kiểm soát đường huyết
Đái tháo đường là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn trên thế giới. Khi đường huyết cao kéo dài, lượng đường dư thừa làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc máu giảm dần. Bác sĩ Gowda khuyến cáo hạn chế thực phẩm nhiều đường và đồ uống có đường, ưu tiên chế độ ăn giúp duy trì đường huyết ổn định.
Theo dõi huyết áp thường xuyên
Tăng huyết áp là nguyên nhân quan trọng gây tổn thương thận. Huyết áp cao kéo dài có thể làm hư hại các cầu thận – bộ phận đảm nhiệm chức năng lọc máu. Vì vậy, cần kiểm tra huyết áp định kỳ. Nếu huyết áp tăng, cần kiểm soát căng thẳng, duy trì lối sống lành mạnh và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Ưu tiên thực phẩm tươi và ít chế biến
Chế độ ăn cân bằng với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc giúp duy trì chuyển hóa khỏe mạnh và hỗ trợ chức năng thận. Ngược lại, thực phẩm chế biến sẵn và chế độ ăn kiêng cực đoan làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa – những yếu tố thúc đẩy bệnh thận.
Hạn chế ăn mặn
Tiêu thụ quá nhiều muối khiến thận phải làm việc nhiều hơn để điều hòa nước và natri, đồng thời làm tăng huyết áp, thúc đẩy tổn thương thận. Bác sĩ Gowda khuyên nên giảm muối khi chế biến thức ăn, thay thế bằng tỏi, chanh hoặc thảo mộc. Cũng cần hạn chế thực phẩm đóng hộp và đồ chế biến sẵn vì chúng chứa nhiều natri.
Uống đủ nước
Nước giúp thận đào thải chất cặn bã qua nước tiểu và giảm nguy cơ sỏi thận. Mỗi người nên bổ sung đủ nước theo nhu cầu cơ thể, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng hoặc sau vận động ra nhiều mồ hôi.
Không lạm dụng thuốc giảm đau
Sử dụng kéo dài các thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen hoặc naproxen có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và gây tổn thương theo thời gian. Nếu bị đau mạn tính, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị phù hợp, thay vì tự ý dùng thuốc dài ngày.
Khám sức khỏe định kỳ
Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, đái tháo đường hoặc tăng huyết áp cần khám sức khỏe hàng năm. Các xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản có thể phát hiện sớm dấu hiệu suy giảm chức năng thận ngay cả khi chưa có triệu chứng, giúp điều trị kịp thời và làm chậm tiến triển bệnh.
