Thói quen uống trà sữa, nước ngọt, ăn mặn, tiêu thụ nhiều thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn đang âm thầm gây quá tải cho thận, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận. Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, thận lọc khoảng 120-150 lít máu mỗi ngày để đào thải chất cặn bã và duy trì cân bằng nước - điện giải. Khi liên tục đưa vào cơ thể những thực phẩm không phù hợp, thận phải làm việc nhiều hơn, lâu dài có thể suy giảm chức năng.
Đồ uống có đường và nguy cơ sỏi thận
Nhiều người trẻ, như Thu Huế ở Hà Nội, có thói quen uống trà sữa và nước ngọt thay cho nước lọc. Cô chia sẻ: “Em đi ăn uống với bạn bè cũng hay uống nước ngọt. Bình thường em ít uống nước lọc, thích những loại đồ uống có vị ngọt, thơm thơm một chút. Uống nhiều trà sữa nên bây giờ cũng tăng mấy chục cân.”
TS.BS Trương Hồng Sơn cho biết, một ly trà sữa chứa khoảng 600 kilocalo, tương đương hoặc cao hơn một bát phở, và có thể chứa 35-50 gam đường, tương đương 7 thìa đường. Uống trà sữa mỗi ngày trong thời gian dài làm tăng nguy cơ tăng axit uric, rối loạn chuyển hóa, viêm tổ chức thận và sỏi thận.
Ăn mặn và thịt đỏ gây áp lực lên thận
Ăn quá mặn khiến thận phải tăng cường đào thải natri, kéo theo thay đổi lượng nước và áp lực lọc, ảnh hưởng đến vi mạch thận và tăng nguy cơ tăng huyết áp. Chế độ ăn nhiều đạm động vật, đặc biệt là thịt đỏ, tạo ra ure, axit uric và các sản phẩm chứa nitơ, buộc thận hoạt động quá mức.
Bác sĩ Ngô Đậu Quyền, giảng viên Bộ môn Ngoại, Trường Đại học Y Hà Nội, cảnh báo: việc sử dụng quá nhiều thực phẩm chứa oxalate có thể thay đổi thành phần nước tiểu, tạo điều kiện hình thành sỏi oxalate. Chế độ ăn nhiều đạm giàu purin có thể làm tăng axit uric máu và nguy cơ sỏi tiết niệu.
Uống không đủ nước và nguy cơ sỏi thận
Uống không đủ nước là nguyên nhân phổ biến làm tăng nguy cơ sỏi thận. Khi thiếu nước, nước tiểu cô đặc, các tinh thể khoáng chất dễ lắng đọng và kết tinh. TS.BS Trương Hồng Sơn khuyến cáo: người trưởng thành khỏe mạnh cần khoảng 40 ml nước/kg cân nặng mỗi ngày, ví dụ người nặng 55 kg cần 2,2 lít nước/ngày, và cần uống đều đặn thay vì chỉ uống khi khát.
5 nguyên tắc vàng bảo vệ thận
TS.BS Trương Hồng Sơn đưa ra 5 nguyên tắc quan trọng: ăn nhạt, hạn chế muối; uống đủ nước đều đặn; cân bằng đạm động vật và thực vật, không ăn quá nhiều thịt đỏ; tăng cường rau xanh, trái cây tươi; hạn chế thực phẩm siêu chế biến chứa nhiều muối, phụ gia và chất bảo quản.
Các thực phẩm khuyến khích gồm rau lá xanh, bí, bầu, dưa leo, táo, lê, đu đủ; nguồn đạm lành mạnh như cá, đậu đỗ, đậu phụ, ngũ cốc nguyên hạt; chất béo tốt như dầu oliu, dầu cám gạo và các loại hạt với lượng phù hợp. Người dân cũng cần thận trọng với thực phẩm chức năng, chỉ bổ sung khi thực sự cần thiết để tránh gây hại cho thận.
Sức khỏe thận được tạo nên từ những lựa chọn nhỏ trong chế độ ăn hàng ngày. Thay đổi thói quen là cách đơn giản và bền vững nhất để bảo vệ cơ quan lọc máu quan trọng này.
