Một nhóm gồm 43 chuyên gia y tế và dinh dưỡng hàng đầu thế giới vừa đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về thực phẩm siêu chế biến (ultra-processed foods - UPF), nhóm thực phẩm đang ngày càng phổ biến trong khẩu phần ăn hiện đại. Những món ăn quen thuộc như nước ngọt có ga, mì ăn liền, snack đóng gói và bánh kẹo công nghiệp không chỉ tiện lợi mà còn có hương vị hấp dẫn, khiến nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, UPF không chỉ đơn thuần là vấn đề dinh dưỡng mà đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu, có liên quan đến hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như béo phì, tiểu đường type 2, trầm cảm và thậm chí ung thư.
Nghiên cứu trên The Lancet kêu gọi hành động khẩn cấp
Cảnh báo này được đưa ra trong loạt bài nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa danh tiếng The Lancet. Các nhà khoa học kêu gọi chính phủ các quốc gia hành động khẩn cấp, trong bối cảnh bằng chứng khoa học ngày càng củng cố mối liên hệ giữa UPF và sự suy giảm sức khỏe con người. Thực phẩm siêu chế biến là những sản phẩm được tạo ra qua nhiều công đoạn công nghiệp, thường chứa chất phụ gia, hương liệu, chất bảo quản và ít thành phần thực phẩm tự nhiên nguyên bản. Nhóm này bao gồm nước ngọt có ga, mì ăn liền, snack đóng gói, bánh kẹo công nghiệp và nhiều sản phẩm chế biến sẵn phổ biến trong đời sống hàng ngày.
UPF đang thay thế bữa ăn truyền thống
Điều đáng lo ngại, theo các chuyên gia, nhóm thực phẩm siêu chế biến đang ngày càng phổ biến trên toàn thế giới, thay thế dần các bữa ăn truyền thống và thực phẩm tươi sống bởi độ ngon miệng và tiện lợi. Trong loạt bài đăng trên The Lancet, nhóm chuyên gia chỉ ra rằng UPF liên quan đến sự thay đổi tiêu cực trong chất lượng chế độ ăn, khi người tiêu dùng có xu hướng hấp thụ nhiều đường, muối, chất béo xấu hơn, trong khi giảm tiêu thụ thực phẩm tự nhiên giàu dinh dưỡng.
Phân tích tổng hợp từ 104 nghiên cứu
Đáng chú ý, một phân tích tổng hợp quy mô lớn được thực hiện trên 104 nghiên cứu dài hạn đã cho thấy 92 nghiên cứu ghi nhận nguy cơ cao hơn liên quan đến ít nhất một bệnh mạn tính ở những người tiêu thụ nhiều UPF. Đồng thời, các nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ đáng kể giữa nhóm thực phẩm này với 12 tình trạng sức khỏe khác nhau, bao gồm béo phì, tiểu đường type 2 và trầm cảm. Mặc dù vậy, các nhà khoa học thừa nhận phần lớn nghiên cứu hiện nay chỉ cho thấy mối liên hệ thống kê, chưa chứng minh được quan hệ nhân quả trực tiếp. Điều này có nghĩa là chưa thể khẳng định UPF là nguyên nhân duy nhất gây ra các bệnh lý kể trên, nhưng xu hướng dữ liệu đủ nhất quán để tạo ra cảnh báo sức khỏe cộng đồng.
Cần thêm nghiên cứu nhưng không thể chờ đợi
Trong báo cáo, các chuyên gia thừa nhận rằng vẫn cần thêm nghiên cứu để hiểu rõ cơ chế tác động của UPF đối với cơ thể con người, cũng như đánh giá sự khác biệt giữa các sản phẩm trong cùng nhóm, bởi không phải tất cả thực phẩm siêu chế biến đều có giá trị dinh dưỡng giống nhau. Tuy nhiên, họ lập luận rằng không thể chờ đợi thêm hàng chục năm nghiên cứu trong khi mức tiêu thụ UPF đang tăng nhanh trên toàn cầu. Tại một số quốc gia phát triển như Mỹ, thực phẩm siêu chế biến hiện chiếm hơn 50% khẩu phần ăn hàng ngày, một con số được đánh giá là rất đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng dài hạn.
Làn sóng quan tâm từ giới y tế công cộng
Dù vẫn còn nhiều tranh luận, loạt nghiên cứu đăng trên The Lancet đang tạo ra làn sóng quan tâm lớn trong giới y tế công cộng toàn cầu. Trong bối cảnh lối sống hiện đại ngày càng phụ thuộc vào thực phẩm chế biến sẵn, tác động lâu dài của UPF đối với sức khỏe con người đang trở thành một trong những chủ đề được quan tâm hàng đầu trong lĩnh vực dinh dưỡng.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, mỗi người nên xây dựng chế độ ăn uống khoa học, ưu tiên thực phẩm tươi sống, bổ sung nhiều rau xanh, trái cây và hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm siêu chế biến. Bên cạnh đó, việc duy trì thói quen nấu ăn tại nhà, kiểm soát lượng đường, muối và chất béo trong khẩu phần ăn hằng ngày cũng được xem là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính liên quan đến dinh dưỡng.
Nguồn: Reuters
