Không sở hữu tài sản lớn hay điều kiện giáo dục đặc biệt, một người cha ở vùng quê Trung Quốc vẫn nuôi dạy 5 người con giành học bổng tiến sĩ tại các trường đại học danh tiếng. Bí quyết của ông nằm ở những phương pháp dạy con đơn giản nhưng mang lại hiệu quả lâu dài.
Câu chuyện về người cha nghèo nuôi 5 con thành tiến sĩ
Nhiều bậc phụ huynh cho rằng thành công của con phụ thuộc chủ yếu vào điều kiện kinh tế. Tuy nhiên, câu chuyện của ông Thái Tiếu Vãn – một y tá tại tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) – lại cho thấy điều ngược lại. Dù cuộc sống không dư dả, ông vẫn nuôi dạy 6 người con trưởng thành. Trong đó, 5 người nhận học bổng tiến sĩ tại các trường đại học hàng đầu nước Mỹ, người còn lại có bằng thạc sĩ và giữ vị trí quản lý tại một ngân hàng quốc tế.
Theo ông, giáo dục con cái không phải là ép buộc mà là giúp trẻ hình thành tư duy, sự tự tin và tinh thần chịu trách nhiệm từ rất sớm.
1. Khuyến khích con chủ động thể hiện bản thân
Một trong những điều đầu tiên ông Thái dạy các con là đừng ngại xuất hiện ở "hàng ghế đầu". Theo ông, cơ hội thường tìm đến những người dám bước lên phía trước. Nếu muốn được ghi nhận, trẻ cần học cách chủ động bày tỏ năng lực thay vì chỉ chờ người khác phát hiện. Ông thường nhắc các con rằng sự tự tin không phải là khoe khoang, mà là dám giới thiệu điểm mạnh của chính mình đúng lúc.
2. Rèn phong thái tự tin ngay từ dáng đi
Ông tin rằng ngôn ngữ cơ thể phản ánh trạng thái tinh thần của mỗi người. Vì vậy, các con luôn được nhắc nhở giữ tư thế thẳng lưng, ngẩng đầu và bước đi dứt khoát. Một phong thái tự tin không chỉ tạo thiện cảm với người đối diện mà còn giúp bản thân cảm thấy mạnh mẽ, tích cực hơn. Theo quan điểm của ông, thay đổi tư thế cũng là cách thay đổi suy nghĩ.
3. Dạy trẻ giao tiếp bằng ánh mắt và nụ cười
Trong quá trình dạy con, ông đặc biệt chú trọng kỹ năng giao tiếp. Ông khuyến khích trẻ nhìn thẳng vào người đối diện khi trò chuyện, kết hợp với nụ cười thân thiện. Đây là cách thể hiện sự chân thành, tôn trọng và giúp trẻ xây dựng sự tự tin trong các mối quan hệ.
4. Trao quyền để con sớm hình thành tính độc lập
Ngay từ khi khoảng 18 tháng tuổi, mỗi lần cả gia đình đi ra ngoài, ông đều để con làm "người dẫn đường". Việc để trẻ tự quyết định hướng đi, dù chỉ trong phạm vi nhỏ, giúp con hình thành khả năng quan sát, tự lập và chịu trách nhiệm. Ông cũng không tiếc lời khen mỗi khi con hoàn thành tốt nhiệm vụ, bởi sự ghi nhận là nguồn động viên rất lớn đối với trẻ nhỏ.
5. Dạy con quản lý tiền từ khi còn bé
Ông Thái cho rằng giáo dục tài chính nên bắt đầu càng sớm càng tốt. Ông tạo ra những trò chơi có thưởng bằng tiền, sau đó hướng dẫn các con gửi khoản tiền đó vào sổ tiết kiệm cá nhân. Qua hoạt động này, trẻ hiểu được giá trị của đồng tiền, biết tích lũy và học cách lập kế hoạch cho tương lai. Một trong những người con của ông sau này đã theo đuổi lĩnh vực tài chính và đảm nhiệm vị trí lãnh đạo tại một doanh nghiệp lớn của Mỹ.
6. Xây dựng phép lịch sự như một thói quen
Theo người cha này, thành tích học tập sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu trẻ thiếu kỹ năng ứng xử. Mỗi khi nhà có khách, các con đều được phân công dọn dẹp, mời nước, nhường chỗ và chào hỏi lễ phép. Ông cho rằng phép lịch sự chính là biểu hiện của sự tôn trọng dành cho người khác, đồng thời giúp trẻ dễ dàng xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong cuộc sống.
7. Đừng cố thắng mọi cuộc tranh luận với con
Ông không xem những cuộc tranh luận giữa cha mẹ và con cái là cuộc chiến thắng - thua. Thay vì áp đặt, ông lắng nghe suy nghĩ của con, phân tích đúng sai và nhiều lần chủ động để con giành phần thắng nếu lập luận hợp lý. Theo ông, khi trẻ cảm thấy ý kiến của mình được tôn trọng, chúng sẽ tự tin hơn, biết suy nghĩ độc lập và sẵn sàng chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
8. Tạo cơ hội để con nói trước đám đông
Một kỹ năng luôn được ông chú trọng là khả năng diễn đạt. Ông thường khuyến khích các con trình bày suy nghĩ, phát biểu trước tập thể hoặc chia sẻ quan điểm của mình trong gia đình. Khả năng nói trước đám đông không chỉ giúp trẻ giao tiếp tốt hơn mà còn rèn luyện tư duy logic và bản lĩnh trong công việc sau này.
9. Nuôi dưỡng những ước mơ lớn
Trong nhà ông luôn treo chân dung của nhiều nhà khoa học nổi tiếng như Isaac Newton, Albert Einstein hay Marie Curie. Ông thường kể cho các con nghe về hành trình thành công của họ để truyền cảm hứng. Khi cô con gái nhỏ tuyên bố muốn trở thành "Marie Curie của Trung Quốc", ông không hề cười cợt mà nghiêm túc cùng con lập kế hoạch thực hiện mục tiêu. Chính sự tin tưởng của cha mẹ đã tiếp thêm động lực để cô theo đuổi con đường học thuật và sau này trở thành một trong những giảng viên trẻ của Đại học Harvard. Ông tin rằng nếu cha mẹ tin vào khả năng của con, trẻ cũng sẽ học cách tin vào chính mình.
10. Tôn trọng lựa chọn của con nhưng yêu cầu con chịu trách nhiệm
Theo ông Thái, dạy con không đồng nghĩa với việc kiểm soát mọi quyết định. Khi người con thứ tư muốn bỏ học để lên chùa Thiếu Lâm học võ, ông không ngăn cản mà yêu cầu con cam kết sẽ theo đuổi lựa chọn đó một cách nghiêm túc. Sau một thời gian trải nghiệm khó khăn, cậu bé tự nhận ra con đường phù hợp với mình và quay trở lại trường học với thái độ hoàn toàn khác. Ông chấp nhận cho con thay đổi, nhưng cũng yêu cầu con chịu trách nhiệm với quyết định đã đưa ra. Chính bài học ấy giúp cậu trưởng thành hơn, sau này hoàn thành chương trình tiến sĩ y khoa tại Mỹ.
Dạy con giỏi không bắt đầu từ điều kiện vật chất
Câu chuyện của ông Thái Tiếu Vãn cho thấy thành công của con cái không chỉ phụ thuộc vào tiền bạc hay trường học danh tiếng. Điều quan trọng hơn là cách cha mẹ gieo vào con sự tự tin, tinh thần tự lập, khả năng chịu trách nhiệm và niềm tin rằng bản thân có thể làm được những điều lớn lao. Những bài học dạy con tưởng chừng rất đời thường ấy đã trở thành nền tảng giúp cả 6 người con của ông xây dựng sự nghiệp thành công theo những con đường khác nhau.
