Tuổi trẻ TP.HCM phục dựng di ảnh liệt sĩ từ ký ức, khơi dậy lòng biết ơn
Đó là minh chứng sinh động cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, thể hiện trách nhiệm và tình cảm chân thành của tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh đối với thế hệ cha anh đã hy sinh vì Tổ quốc. Dự án phục dựng di ảnh Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và các liệt sĩ không chỉ là hoạt động tình nguyện, mà còn là hành trình giáo dục lịch sử sống động, kết nối quá khứ với hiện tại.
Bài học lịch sử từ những ký ức gia đình
Trong căn nhà nhỏ ở ấp 45, xã Vĩnh Lộc, chú Phan Thành Trọng xúc động nâng niu ba bức di ảnh vừa được trao – hình ảnh của bà nội, người cô và người bác, những người đã hy sinh trong chiến tranh. Suốt nhiều năm, hình ảnh về người thân chỉ tồn tại trong ký ức gia đình do không có bất kỳ tấm ảnh gốc nào được lưu giữ. Khoảnh khắc này đã khơi dậy ký ức, tạo nơi để con cháu tưởng nhớ, thờ phụng và hình dung về một thế hệ anh hùng.
Không riêng gia đình chú Trọng, nhiều hộ gia đình khác cũng trải qua những giây phút nghẹn ngào khi lần đầu “nhìn thấy lại” người thân sau hàng chục năm. Với họ, bức di ảnh không đơn thuần là tấm hình lưu niệm, mà là biểu tượng của tình thân, sự kết nối thiêng liêng giữa quá khứ và hiện tại.
Hành trình phục dựng từ con số không
Câu chuyện của gia đình liệt sĩ Phan Thị Vân (xã Vĩnh Lộc) là một ví dụ điển hình. Khi đội tình nguyện đến, hai người phụ nữ lớn tuổi đã ngồi chờ để kể lại từng chi tiết về gương mặt người em, người chị của mình. Di ảnh liệt sĩ Phan Thị Vân, nữ dân công hỏa tuyến hy sinh trong chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968, được tái hiện từ chính những ký ức ấy.
Không có ảnh tư liệu hay dữ liệu trực quan, mọi thứ bắt đầu từ những lời kể về đôi mắt, nụ cười, khuôn mặt... Từng chi tiết được các bạn trẻ lắng nghe, ghi chép tỉ mỉ, phác họa và chỉnh sửa nhiều lần với tất cả sự thấu cảm sâu sắc.
Anh Nguyễn Khắc Quốc Huy, Quyền Bí thư Đoàn Trường đại học Quốc tế Hồng Bàng, thành viên nhóm phục dựng, chia sẻ: “Mỗi chuyến đi là một hành trình học hỏi. Không chỉ là kỹ năng chuyên môn, mà còn là những bài học lịch sử sống động từ chính nhân chứng. Những câu chuyện về chiến tranh, sự hy sinh và tình đồng đội... đã tiếp thêm động lực để chúng tôi kiên trì. Có những di ảnh, nhóm thức đến 1-2 giờ sáng để phục dựng. Khi nhận được nụ cười, cái gật đầu hay nước mắt hạnh phúc của thân nhân, chúng tôi hiểu rằng những đêm trắng không hoài phí.”
Viết tiếp câu chuyện hòa bình
Trong đợt trao di ảnh nhân dịp kỷ niệm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vừa qua, 19 bức di ảnh đã được trao cho các gia đình tại xã Vĩnh Lộc. Quốc Huy cho biết, khó khăn lớn nhất là phục dựng từ “con số 0” khi không có hình ảnh gốc. Trong số đó, khoảng 14 bức được dựng lại hoàn toàn từ lời kể.
Quy trình được thực hiện cẩn trọng:
- Phác họa sơ nét theo mô tả của gia đình.
- Gửi lại để góp ý và chỉnh sửa nhiều lần.
- Chờ sự đồng ý cuối cùng từ các gia đình.
Cô Sáu Chiều, nữ dân công hỏa tuyến xã Vĩnh Lộc năm xưa, rưng rưng khi chứng kiến đồng đội hiện lên trước mắt giống thật đến không ngờ. Cô nói: “Thấy các bạn trẻ làm được điều này, tôi rất ấm lòng và tự hào. Mong các bạn tiếp tục phát huy để xứng đáng với lịch sử hào hùng của cha ông.”
Dự án tâm huyết và bền vững
Phục dựng di ảnh là dự án mang nhiều tâm huyết của Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, được triển khai bài bản và lâu dài với sự tham gia của nhiều cơ sở đoàn. Tại Đoàn Trường đại học Quốc tế Hồng Bàng, từ năm 2018 đến nay, dự án đã phục dựng hơn 500 bức di ảnh. Ở cấp thành phố, Thành đoàn phối hợp cùng Sở Nội vụ triển khai hàng trăm di ảnh khác.
Đội hình tình nguyện gồm 40 giảng viên, sinh viên từ nhiều trường đại học và 10 thành viên chuyên ghi nhận thông tin, ký họa chân dung đã được thành lập. Để nâng cao chất lượng, dự án kết hợp với các nhóm vẽ chuyên nghiệp và ứng dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI). Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại giúp những bức chân dung không chỉ giống về hình thức, mà còn có “hồn” và cảm xúc.
Anh Ngô Minh Hải, Bí thư Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: “Thời gian tới, chương trình sẽ tiếp tục mở rộng để đáp ứng nguyện vọng của nhiều gia đình mong muốn lưu giữ hình ảnh người thân. Đây không chỉ là trách nhiệm, mà còn là tình cảm, sự tri ân của thế hệ hôm nay.”
Hành trình phục dựng di ảnh là hành trình khơi dậy ký ức, kết nối tình thân và lan tỏa giá trị lịch sử. Từ những nét vẽ giản dị, tuổi trẻ thành phố đã góp phần làm sống lại những câu chuyện xa xưa, để quá khứ không bị lãng quên và sự hy sinh được ghi nhớ trọn vẹn. Đó là minh chứng rằng lòng biết ơn không chỉ nằm trong lời nói, mà được thể hiện bằng hành động cụ thể, bền bỉ và đầy nhân văn.
