Hành trình tham gia Chương trình Tiếp sức mùa thi của anh Lại Mạnh Duẩn bắt đầu vào năm 2009, khi anh đang là sinh viên năm nhất tại Viện Đại học Mở Hà Nội. Với lòng nhiệt huyết tràn đầy, anh đã đăng ký làm tình nguyện viên và được phân công trực tại Bến xe Gia Lâm.
Vào những năm 2009 - 2010, điện thoại thông minh chưa phổ biến và Google Maps còn xa lạ với nhiều người. Để chỉ đường cho hàng ngàn thí sinh từ các tỉnh lẻ lần đầu đến thủ đô, các tình nguyện viên chỉ có công cụ duy nhất là những tấm bản đồ giấy khổ lớn mượn từ Thành đoàn Hà Nội. Việc tra cứu thủ công mất nhiều thời gian, lúng túng và kém hiệu quả. Chứng kiến sự vất vả của đồng đội và sự hoang mang của phụ huynh, thí sinh, anh Duẩn nảy ra ý tưởng tạo một tấm bản đồ chuyên biệt, chi tiết và dễ hiểu cho kỳ thi đại học.
Cơ duyên đến khi anh làm phụ xe tại Xí nghiệp Xe buýt Thăng Long vào năm thứ hai. Công việc này giúp anh đi khắp các nẻo đường, nắm rõ từng lộ trình và điểm dừng của xe buýt Hà Nội. Tận dụng lợi thế đó, anh bắt tay vào thực hiện tấm bản đồ chỉ đường đầu tiên.
Những dặm đường đổ mồ hôi và những đêm thức trắng
Ban đầu, bản đồ chỉ giới hạn ở khu vực Bến xe Gia Lâm và một số trường đại học lân cận. Đến năm 2012 - 2013, khát vọng của anh Duẩn lớn hơn: mở rộng phạm vi ra toàn thành phố. Để có dữ liệu chính xác, anh đi xe máy khảo sát thực tế hàng trăm km, đến gần 1.500 điểm trường đại học, cao đẳng, học viện và trường THPT trên địa bàn Hà Nội. Anh còn tìm đến các điểm thi ở ngoại ô, vùng ven đô để tìm lộ trình xe buýt ngắn nhất. Những điểm trường trong ngõ sâu, anh ghi chép cẩn thận từ bến xe buýt gần nhất đi bộ vào mất bao xa để tư vấn chính xác cho thí sinh.
Đêm về, anh cặm cụi gõ máy tính tổng hợp dữ liệu. Nhiều hôm máy tính treo và xóa sạch mọi thứ, khiến anh nản chí muốn bỏ cuộc. Nhưng rồi động lực lại đến, anh thức trắng đêm làm lại từ đầu.
Tấm bản đồ "có 1 không 2"
Nỗ lực phi thường của anh Duẩn đã mang lại kết quả vượt mong đợi. Đến năm 2013, với sự ủng hộ của Hội Sinh viên thành phố Hà Nội, bản đồ chỉ đường của anh được nhân rộng ra 12 bến xe và nhà ga trọng điểm. Đây là quyển cẩm nang độc đáo với hướng dẫn tỉ mỉ: từ bến xe đi ra ngoài rẽ phải, đi bao nhiêu bước, nhìn thấy biển gì, lên tuyến xe số mấy, đi thêm bao nhiêu bến thì xuống.
Cẩm nang của anh Duẩn trở thành báu vật đối với các đội tình nguyện viên. Bất kỳ tình nguyện viên nào, dù mới tham gia chưa thạo đường Hà Nội, chỉ cần nhìn vào bản đồ là có thể tư vấn chính xác cách đi từ bến xe đến điểm thi bằng phương tiện công cộng rẻ nhất và an toàn nhất. Sáng kiến này giúp tiết kiệm hàng ngàn giờ tra cứu và tạo hình ảnh sinh viên tình nguyện Hà Nội chuyên nghiệp, tận tâm.
Với cống hiến xuất sắc, năm 2013, anh Lại Mạnh Duẩn được tuyên dương là một trong những gương mặt tiêu biểu của chiến dịch Mùa hè xanh và lọt vào danh sách 10 Gương mặt trẻ tiêu biểu thủ đô.
Một tinh thần thiện nguyện không bao giờ tắt
Bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử suốt 5 - 6 năm (từ 2010 đến 2015). Từ năm 2015, khi Bộ GD-ĐT thay đổi quy chế thi THPT quốc gia, cùng với sự bùng nổ của mạng xã hội và Google Maps, cuốn cẩm nang giấy dần khép lại. Nhưng tinh thần của người tạo ra nó vẫn sáng mãi.
Cuộc đời anh Duẩn có những ngã rẽ. Nhận thấy ngành học tại Viện ĐH Mở không còn phù hợp, anh mạnh dạn dừng lại và thi vào ngành kinh tế vận tải (hệ tại chức) của Trường ĐH Công nghệ Giao thông vận tải. Vừa học vừa làm, anh lấy bằng cử nhân vào năm 2019.
Hiện tại, anh Duẩn mưu sinh bằng nghề shipper công nghệ. Dù vất vả, dầm mưa dãi nắng, nhưng trái tim thiện lương và tinh thần "hiệp sĩ" của chàng tình nguyện viên năm nào vẫn nguyên vẹn. Gần đây nhất, trong hai năm 2022 và 2023, anh được cộng đồng và lực lượng công an biểu dương khi nhặt được giấy tờ, tài sản quan trọng của du khách nước ngoài và chủ động trao trả tận tay người mất.
Nhìn lại hành trình hơn một thập kỷ gắn bó với công tác thiện nguyện, từ sinh viên làm bản đồ xe buýt đến anh shipper tử tế giữa đời thường, anh Duẩn tâm sự: "Làm tình nguyện không có lương, nhưng tôi nhận được rất nhiều. Đó là niềm vui, là sự trưởng thành của bản thân và là cơ hội để tôi được làm những việc tốt đẹp cho mọi người".
Tiếp sức mùa thi là chương trình hỗ trợ thí sinh do Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, Báo Thanh Niên phối hợp với Bộ GD-ĐT triển khai, cùng sự đồng hành của Tập đoàn Thiên Long và nhiều nguồn lực xã hội. Trải qua 25 năm, chương trình không ngừng đổi mới, thích ứng linh hoạt với nhiều mô hình hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến, đáp ứng sự thay đổi của các kỳ thi. Không chỉ hỗ trợ vật chất, Tiếp sức mùa thi còn tiếp thêm động lực, sự vững tâm, trở thành một phần không thể thiếu, góp phần tạo nên thành công trong kỳ thi của thí sinh.
