Nhân viên công tác xã hội lặng lẽ 'minh oan' cho gia đình hiến tạng
Sau những ca ghép tạng từ nguồn hiến tặng cao quý, còn có những nhân viên công tác xã hội âm thầm thực hiện nhiệm vụ "minh oan", bảo vệ danh dự cho những nghĩa cử đẹp đẽ này. Nhân kỷ niệm Ngày Công tác xã hội Việt Nam (25.3), Bệnh viện Chợ Rẫy tại TP.HCM đã tổ chức một buổi tọa đàm về vai trò thiết yếu của công tác xã hội trong môi trường bệnh viện. Sự kiện này đã hé lộ những câu chuyện cảm động và ít được biết đến phía sau hành trình hiến mô - tạng, nơi đội ngũ nhân viên không chỉ đồng hành mà còn kiên trì đứng ra bảo vệ danh dự cho các gia đình người hiến.
Giải tỏa "nỗi oan" bán tạng
Tại chương trình, thạc sĩ Lê Minh Hiển, Phó chủ tịch Hội Công tác xã hội ngành y tế Việt Nam và Trưởng phòng Công tác xã hội của Bệnh viện Chợ Rẫy, đã chia sẻ những tâm tư sâu sắc. Trong quá trình hỗ trợ các gia đình người hiến mô - tạng, điều khiến ông trăn trở nhất là việc nghĩa cử cứu người lại bị hiểu sai một cách đau lòng. "Có những gia đình phải đối mặt với lời dị nghị rằng họ không phải hiến tạng nhân đạo mà là bán tạng. Nghe những lời như vậy, chúng tôi thật sự rất đau lòng", ông Hiển bày tỏ.
Những tin đồn này đôi khi xuất phát từ hàng xóm lân cận, thậm chí từ chính người thân trong gia đình, len lỏi và âm thầm khoét sâu vào nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai của những người ở lại. Ngay khi nhận được thông tin, lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy sẽ lập tức cử một đoàn công tác gồm phòng công tác xã hội và Đơn vị điều phối ghép bộ phận cơ thể người đến tận nhà gia đình để "minh oan". Các nhân viên sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để trao tặng kỷ niệm chương, đồng thời cung cấp thông tin minh bạch về số lượng mô - tạng đã hiến, số bệnh nhân được ghép và kết quả của các ca phẫu thuật.
Ông Hiển nhớ mãi câu chuyện của một gia đình tại Đồng Nai, nơi người vợ đã thực hiện di nguyện của chồng quá cố bằng cách đăng ký hiến toàn bộ tạng. Nghĩa cử này đã giúp "hồi sinh" nhiều bệnh nhân, nhưng người vợ lại phải đối diện với những lời dị nghị cay nghiệt rằng chị đã bán tạng của chồng. Sau khi đoàn công tác tìm đến và làm rõ sự thật, tâm lý của chị dần ổn định và có thể trở lại cuộc sống bình thường.
Đồng hành lâu dài và hỗ trợ toàn diện
Không dừng lại ở việc "minh oan", đội ngũ công tác xã hội còn tiếp tục đồng hành lâu dài với các gia đình của người hiến mô - tạng. "Chúng tôi xem gia đình của người hiến mô - tạng là người thân của mình", ông Hiển khẳng định. Những trẻ em có cha mẹ là người hiến mô - tạng và gặp hoàn cảnh khó khăn được kết nối với các chương trình học bổng, hỗ trợ khám chữa bệnh. Điển hình là chương trình "Tự lực vì chính tôi" của Bệnh viện Chợ Rẫy phối hợp với Quỹ Khởi sự từ tâm, đã ra đời từ những trăn trở này và hiện đang lan tỏa đến nhiều địa phương khác.
Chị Văng Thị Ngọc Bích, một nhân viên của Phòng Công tác xã hội tại Bệnh viện Chợ Rẫy, đã xúc động chia sẻ về những ký ức đau lòng. Suốt 8 năm đồng hành cùng các gia đình có người hiến mô - tạng, chị nhiều lần chứng kiến những vết thương tâm lý kéo dài dai dẳng. Có những gia đình phải mất đến 5 năm mới dần nguôi ngoai và ổn định lại sau biến cố. Chị kể về một trường hợp đặc biệt, khi người vợ giấu con quyết định hiến tạng của chồng vì sợ con không chịu nổi cú sốc. Đứa con sau đó nghe lời đồn bên ngoài và tin rằng mẹ đã "bán tạng của cha", dẫn đến sự xa cách và khép kín trong mối quan hệ.
Nhân viên công tác xã hội đã kiên trì tìm đến tận nhà, trò chuyện để tháo gỡ hiểu lầm, đồng thời mời chuyên gia tâm lý hỗ trợ giúp em vượt qua cú sốc. Họ còn hỗ trợ định hướng nghề nghiệp phù hợp cho em, thể hiện sự quan tâm toàn diện. Chị Bích tâm sự rằng tiến sĩ, bác sĩ Dư Thị Ngọc Thu, Trưởng Đơn vị điều phối ghép bộ phận cơ thể người, là người thầy đã truyền cảm hứng và dạy chị cách lắng nghe, thấu hiểu khi làm việc với các gia đình.
Vai trò quan trọng và những kiến nghị thiết thực
Từ tháng 6 năm 2014, Bệnh viện Chợ Rẫy đã thành lập Đơn vị điều phối ghép bộ phận cơ thể người, trong đó nhân viên công tác xã hội đóng vai trò xuyên suốt từ tiếp cận gia đình, lắng nghe hoàn cảnh, đến triển khai nguyện vọng hiến tạng, hoàn thiện thủ tục, tổ chức tang lễ, lễ tri ân và tiếp tục quan tâm hỗ trợ sau đó. Trong giai đoạn 2015 - 2025, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều loại mô, tạng hiến như giác mạc, thận, gan, tim, phổi, da, với khoảng 90% nguyện vọng của gia đình được đáp ứng. Các hoạt động vinh danh, thăm hỏi và hỗ trợ gia đình cũng được duy trì thường xuyên.
Thực tiễn cho thấy, hiến tạng từ người chết não là một nghĩa cử nhân đạo, góp phần cứu sống nhiều bệnh nhân. Trong hành trình này, nhân viên công tác xã hội đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa đội ngũ y tế và gia đình người hiến, không chỉ hỗ trợ về thủ tục mà còn đồng hành về mặt tâm lý và kết nối nguồn lực xã hội. Để nâng cao hiệu quả, các chuyên gia đã kiến nghị:
- Tăng cường nhân lực công tác xã hội tại các khoa có ca chết não.
- Đào tạo chuyên sâu về hiến - ghép tạng và kỹ năng tiếp cận gia đình.
- Xây dựng quy trình phối hợp chặt chẽ giữa công tác xã hội và các bộ phận chuyên môn.
- Đẩy mạnh truyền thông cộng đồng và chính thức ghi nhận vai trò của công tác xã hội trong lĩnh vực hiến - ghép tạng.
Những nỗ lực này không chỉ giúp bảo vệ danh dự cho các gia đình mà còn khuyến khích nhiều người tham gia vào nghĩa cử cao đẹp này, góp phần xây dựng một xã hội nhân văn và giàu lòng nhân ái.
