Làng Quảng Hòa: Hành trình từ hoang vu thành 'làng tỷ phú' giữa cao nguyên Đắk Lắk
Nằm lọt thỏm giữa thung sâu, bao quanh bởi những dãy đồi bất tận, làng Quảng Hòa thuộc thôn Tam Điền, xã Tam Giang, tỉnh Đắk Lắk hiện lên như một điểm sáng giữa màu xanh ngút ngàn của cây cối. Những mái ngói đỏ của các nếp nhà sàn truyền thống không chỉ tô điểm cho cảnh quan mà còn là minh chứng sống động cho cuộc sống sung túc, ấm no của cộng đồng nơi đây.
Khởi đầu từ gian khó
Nhớ lại thời điểm bà con người Nùng An rời Cao Bằng vào đây lập nghiệp, ông Nông Văn Minh (sinh năm 1970) chia sẻ: "Khi ấy, nơi đây còn hoang vu, rừng rậm bao phủ. Cuộc sống thiếu thốn đủ bề, nhưng với quyết tâm bám đất, chúng tôi bắt đầu bằng việc trồng cây nông nghiệp ngắn ngày, rồi dần làm quen với cây cà phê." Năm 1991, vụ cà phê đầu tiên chín đỏ trên sườn đồi đã mở ra một hướng đi mới, từ đó người dân mạnh dạn mở rộng diện tích, trồng xen sầu riêng, mắc ca và các loại cây ăn quả khác.
Bước ngoặt từ cây cà phê
Ông Minh chỉ xuống vườn cà phê xen sầu riêng xanh dày và tự hào: "Nhà tôi có hơn 1ha. Năm nay cà phê được mùa, ước tính thu trên 3 tấn nhân, trị giá khoảng hơn 400 triệu đồng." Ông Mông Thanh Hòn, Trưởng thôn Tam Điền, cho biết thêm: thôn hiện có 115 hộ với 541 nhân khẩu, trong đó làng Quảng Hòa có 53 hộ người Nùng An, hộ nào cũng sở hữu 2-4ha cà phê xen canh.
Thu nhập của các hộ ở đây rất ấn tượng: nhà thu nhập thấp nhất cũng đạt vài trăm triệu đồng mỗi năm, còn lại đa phần đạt tiền tỷ. Gần như nhà nào cũng có 1-2 máy cày, và đến nay, làng đã có 11 hộ sở hữu ô tô. Ông Hòn, một trong những tỷ phú của làng, chia sẻ: "Gia đình tôi có 3ha, năng suất bình quân 4 tấn/ha. Hai năm nay giá tốt, mỗi năm thu hơn 1 tỷ đồng. Nhưng cái quý không chỉ là kinh tế, mà là bà con đoàn kết, cùng nhau đi lên."
Gìn giữ vẹn nguyên bản sắc
Dù kinh tế phát triển, làng Quảng Hòa vẫn kiên trì gìn giữ văn hóa truyền thống. Dọc hai bên đường, những ngôi nhà sàn bốn mái - kiến trúc đặc trưng của người Nùng An - vẫn hiện diện kiêu hãnh. Mỗi ngôi nhà đều có 30-56 cột, cầu thang gỗ dẫn lên gian chính, với bếp sưởi và bàn thờ gia tiên ở vị trí trang trọng.
Ông Hòn nhấn mạnh: "Giàu mấy cũng không bỏ nhà sàn. Đó là báu vật tổ tiên để lại." Sự gắn bó này được thể hiện rõ qua câu chuyện cách đây hai năm, khi một hộ trong làng bị cháy nhà, cả cộng đồng đã chung tay dập lửa, giữ lại bộ khung cột và cùng nhau dựng lại ngôi nhà sàn mới theo nguyên mẫu cũ.
Văn hóa ở Quảng Hòa không chỉ dừng lại ở kiến trúc. Người dân nơi đây vẫn giữ nguyên bộ trang phục truyền thống, nhạc cụ, hát then, lễ cúng và đặc biệt là điệu hát hèo phườn - một điệu lý giao duyên mềm mại, da diết. Bà Nông Thị Mạy, nghệ nhân hát hèo phườn, tâm sự: "Chúng tôi sinh ra trong nhà sàn, lớn lên trong nhà sàn. Đi đâu, làm gì, cũng phải giữ được nếp nhà và tiếng hát của dân mình. Như vậy mới giữ được gốc."
Định hướng phát triển bền vững
Chính quyền địa phương cũng dành sự quan tâm đặc biệt để bảo tồn bản sắc. Ông Lê Ký Sự, Chủ tịch UBND xã Tam Giang, cho biết: xã có 21 dân tộc cùng sinh sống, hơn 51% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Tày và Nùng từ các tỉnh phía Bắc.
Ông Sự nhận định: "Riêng làng Quảng Hòa giữ được gần như nguyên vẹn nếp nhà sàn truyền thống và phục hồi hát hèo phườn. Đây là nguồn lực văn hóa quý, vừa bảo tồn vừa có thể phát triển du lịch cộng đồng trong tương lai."
Nhờ sự hòa quyện giữa bản sắc văn hóa và kinh tế nông nghiệp, làng Quảng Hòa không chỉ giàu có về vật chất mà còn giàu truyền thống, giàu tinh thần. Giữa lòng cao nguyên, làng Quảng Hòa hôm nay như một câu chuyện sống động về hành trình vượt khó, gìn giữ và vươn lên của một cộng đồng biết trân quý gốc rễ.
