Chiếc Bi Đông Và Hy Vọng Đầu Tiên
Tháng 4 năm 2025, trong lúc thực hiện nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực cầu Câu Nhi thuộc xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 (trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị) đã phát hiện và cất bốc được hai bộ hài cốt cùng nhiều di vật quý giá. Trong số những di vật ấy, một chiếc bi đông bằng nhôm đã thu hút sự chú ý đặc biệt.
Chiếc bi đông này bị biến dạng nghiêm trọng, méo mó đến quá nửa, nhưng điều kỳ diệu là phần còn lại vẫn lộ rõ dòng chữ "Tuyến" và dãy số "170071" được khắc lên bề mặt. Dù trải qua dòng chảy thời gian và sự khắc nghiệt của chiến trường, những ký tự nhỏ bé ấy đã trở thành manh mối đầu tiên, nhen nhóm hy vọng về danh tính của người lính nằm lại nơi đây.
Hành Trình Xác Minh Đầy Gian Nan
Ngay sau khi phát hiện, Đội quy tập 584 phối hợp với Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị khẩn trương triển khai công tác xác minh thông tin. Từ những chia sẻ của các cựu chiến binh Sư đoàn 308 từng chiến đấu tại khu vực Câu Nhi, ban đầu nhận định đây có thể là hài cốt và di vật của liệt sĩ Trần Minh Tuyến, quê quán tỉnh Thái Bình (cũ).
Tuy nhiên, quá trình điều tra sâu hơn đã mở ra một khả năng khác. Theo hồ sơ lưu trữ, tại khu vực này thuộc Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308, ngoài liệt sĩ Trần Minh Tuyến còn có liệt sĩ Phạm Văn Tuyến, quê ở Thanh Hóa. Sự trùng lặp về tên khiến việc xác định danh tính rơi vào bế tắc, buộc công tác xác minh phải tạm dừng lại. Hài cốt liệt sĩ được đưa về an nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Hải Lăng ở xã Diên Sanh.
Cuốn Sổ Quân Nhân Then Chốt
Mọi chuyện tưởng chừng khó khăn thì một sự kiện tình cờ vào tháng 7 năm 2025 đã trở thành chìa khóa quan trọng. Tại Hà Nội, Đại sứ quán Mỹ tổ chức trao trả các di vật của bộ đội Việt Nam bị lính Mỹ thu giữ trong chiến tranh, trong đó có một cuốn sổ quân nhân năm 1971 từng thuộc về chính trị viên Lê Thanh Hải.
Cuốn sổ này sau đó đến tay ông Trần Ngọc Hiền, một cựu chiến binh và hiện là Phó ban liên lạc Đoàn công tác chính sách Sư đoàn 308. Ông Hiền chia sẻ: "Cuốn sổ này ghi chép thông tin về 93 liệt sĩ hy sinh trong trận chiến ngày 26.5.1972 giữa Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 với quân đội chính quyền Sài Gòn tại khu vực Câu Nhi. Biết tin Đội quy tập 584 đã quy tập được hài cốt và di vật ở đây, tôi liền gửi các thông tin trong sổ cho Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị để hỗ trợ xác minh."
Từ những dòng chữ được lưu giữ hơn nửa thế kỷ, các lực lượng chức năng gồm Đội quy tập 584, Sở Nội vụ, Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Trị và UBND xã Diên Sanh đã mở lại quá trình xác minh. Sau khi đối chiếu kỹ lưỡng thông tin từ cuốn sổ quân nhân, hồ sơ liệt sĩ của Sư đoàn 308 và dòng chữ khắc trên chiếc bi đông, danh tính người lính năm xưa cuối cùng đã được làm sáng tỏ.
Chủ nhân của chiếc bi đông chính là liệt sĩ Trần Minh Tuyến, sinh năm 1952, quê ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình (cũ). Anh nhập ngũ vào tháng 8 năm 1970, mang số hiệu 170071, là chiến sĩ quân y thuộc Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Liệt sĩ Tuyến đã hy sinh anh dũng vào ngày 26.5.1972 khi đang lao vào trận địa để cứu chữa cho đồng đội bị thương giữa làn khói lửa chiến trường Câu Nhi.
Hiến Tặng Di Vật Và Trở Về Đất Mẹ
Đầu năm 2026, Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị đã ra quyết định chính thức xác định hài cốt tại mộ số 1955, khu G4, nghĩa trang liệt sĩ Hải Lăng là của liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Các đơn vị liên quan được giao nhiệm vụ khắc lại thông tin trên bia mộ và gửi giấy báo cho gia đình liệt sĩ.
Nhận được tin, ông Trần Đại Dương (67 tuổi, em trai liệt sĩ Trần Minh Tuyến) đã vỡ òa cảm xúc. Sau hơn nửa thế kỷ tìm kiếm trong vô vọng, gia đình cuối cùng đã biết được nơi an nghỉ của người thân. Ngày 27 tháng 3, sau khi hoàn tất mọi thủ tục, gia đình ông Dương vượt hàng trăm cây số vào xã Diên Sanh, cùng với UBND xã và các cựu chiến binh Sư đoàn 308 thực hiện lễ cất bốc, đưa hài cốt liệt sĩ Tuyến về an táng tại quê nhà.
Ngồi bên phần mộ, nhìn ngắm di ảnh anh trai, ông Dương xúc động chia sẻ: "Gia đình tôi có 5 anh chị em, anh Tuyến là con trai cả. Lúc anh tham gia nhập ngũ mới tròn 20 tuổi, chưa kịp lập gia đình. Ngày nhận tin tìm được anh, cả gia đình và họ hàng ai cũng nghẹn ngào vui mừng. Mẹ tôi trước lúc mất vẫn dặn dò chúng tôi cố gắng tìm bằng được mộ anh. Bao nhiêu năm đi tìm trong vô vọng, giờ mới biết anh đang nằm ở đâu. Chúng tôi sẽ đón anh về quê để hương khói, cho anh được trở về với tổ tiên."
Khi di nguyện đưa liệt sĩ về quê hương được thực hiện, gia đình cũng quyết định hiến tặng chiếc bi đông – di vật đã dẫn lối cho hành trình đoàn tụ – cho Bảo tàng tỉnh Quảng Trị. Mong muốn của họ là câu chuyện về người lính năm xưa sẽ tiếp tục được lưu truyền, kể lại cho các thế hệ sau.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến trường khốc liệt ngày nào giờ đây đã phủ lên mình màu xanh của hòa bình. Từ một chiếc bi đông méo mó, một cuốn sổ quân nhân cũ kỹ và những nỗ lực không ngừng của nhiều đơn vị, hành trình tìm kiếm tưởng chừng vô vọng cuối cùng cũng khép lại bằng một cuộc đoàn tụ muộn màng nhưng vô cùng thiêng liêng và ý nghĩa.
