Chiếc bi-đông khắc tên hé lộ danh tính liệt sĩ hy sinh hơn 50 năm trước
Một chiếc bi-đông nhôm đã biến dạng, trên thân còn lưu lại dòng chữ khắc tay "Tuyến" và dãy số "170071", đã trở thành manh mối then chốt trong việc xác định danh tính liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Người lính này đã hy sinh từ năm 1972 trong trận chiến khốc liệt tại khu vực Câu Nhi, thuộc xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị (nay là xã Nam Hải Lăng). Phát hiện quan trọng này không chỉ mang lại sự an nghỉ cho một anh hùng, mà còn mở ra hướng đi mới trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ khác chưa được xác định danh tính sau hơn nửa thế kỷ.
Trận chiến lịch sử và hành trình tìm kiếm đầy gian nan
Vào rạng sáng ngày 26/5/1972, một trận giao chiến ác liệt đã diễn ra tại Câu Nhi giữa Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 và Lữ đoàn 147, Sư đoàn Thủy quân Lục chiến của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Theo hồ sơ lưu trữ của Sư đoàn 308 (Quân đoàn 12), trong trận đánh này, có 55 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, trong đó có liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Ông sinh năm 1952, quê tại xã Thái Duyên, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, nhập ngũ vào tháng 8/1970 và phục vụ với vai trò y tá Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Anh đã ngã xuống khi đang thực hiện nhiệm vụ cứu thương ngay tại trận địa.
Sau khi chiến tranh kết thúc, khu vực Câu Nhi vẫn còn lưu giữ nhiều hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Từ năm 1999 đến năm 2025, các lực lượng chức năng đã phối hợp chặt chẽ với người dân địa phương để tổ chức nhiều đợt tìm kiếm và quy tập, đưa về an táng 19 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Tuy nhiên, việc xác định danh tính các liệt sĩ gặp rất nhiều khó khăn do thiếu thông tin và tư liệu lịch sử.
Bước ngoặt từ chiếc bi-đông và tư liệu được trao trả
Bước ngoặt quan trọng trong hành trình tìm lại tên tuổi các liệt sĩ đã đến vào tháng 4/2025, khi Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị tiến hành cất bốc hai hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi. Trong số các di vật được tìm thấy, có một chiếc bi-đông nhôm đã bị biến dạng nặng, nhưng trên thân vẫn còn đọc được dòng chữ khắc tay "Tuyến" cùng với dãy số "170071". Những ký tự này đã thắp lên hy vọng lớn về việc có thể xác định được danh tính người chiến sĩ đã hy sinh từ hơn 50 năm trước.
Tiếp đó, vào ngày 10/7/2025, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (trực thuộc Cục Văn thư lưu trữ Nhà nước) đã tiếp nhận 222 hồ sơ thời chiến do phía Mỹ trao trả. Trong số này có hai cuốn sổ tay của Chính trị viên Lê Thanh Hải, thuộc Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Những cuốn sổ tay này ghi chép chi tiết thông tin của 112 cán bộ, chiến sĩ đã tham gia trận chiến tại Câu Nhi, và chúng đã được trao cho Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 308 để phục vụ công tác đối chiếu, xác minh.
Quá trình xác minh và kết luận chính thức
Từ nguồn tư liệu quý giá do phía Mỹ trao trả, Ban liên lạc đã xác định được 93 liệt sĩ hy sinh trong trận chiến ngày 26/5/1972 tại Câu Nhi. Đặc biệt, trong danh sách đó có ghi tên chiến sĩ Trần Minh Tuyến cùng với số hiệu quân nhân 170071, trùng khớp hoàn toàn với thông tin được khắc trên chiếc bi-đông. Cuối tháng 12/2025, ông Vũ Viết Nhĩ, Trưởng ban Liên lạc, đã có văn bản đề nghị Sư đoàn 308 xác nhận thông tin về số hiệu quân nhân của liệt sĩ Trần Minh Tuyến.
Sau khi rà soát kỹ lưỡng hồ sơ lưu trữ, Sư đoàn 308 đã xác nhận rằng trong danh sách 55 liệt sĩ hy sinh ngày 26/5/1972 tại Câu Nhi, có tên liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Ngày 2/12/2025, Sư đoàn 308 đã cấp Giấy xác nhận thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh. Đến ngày 5/1/2026, đơn vị ban hành Công văn số 457/SĐ-CT, chính thức xác nhận số hiệu quân nhân "170071" khắc trên bi-đông là của liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Văn bản này do Thượng tá Đặng Văn Thương, Chính ủy Sư đoàn 308 ký, và được xem là căn cứ quan trọng để hoàn thiện hồ sơ, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Ngày 22/1/2026, Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị đã ban hành quyết định xác định hài cốt tại mộ số 1955, khu G4 Nghĩa trang liệt sĩ Hải Lăng là của liệt sĩ Trần Minh Tuyến (hy sinh ngày 26/5/1972). Đồng thời, cơ quan này cũng giao nhiệm vụ cho các đơn vị liên quan cập nhật hồ sơ, khắc lại thông tin trên bia mộ và gửi giấy báo tin mộ cho gia đình liệt sĩ.
Cuộc đoàn tụ xúc động sau nửa thế kỷ chờ đợi
Ông Trần Văn Tâm, em trai của liệt sĩ Trần Minh Tuyến, chia sẻ rằng liệt sĩ là con trai cả trong gia đình, hy sinh khi mới 20 tuổi và chưa kịp lập gia đình riêng. Hai năm sau ngày anh hy sinh, gia đình mới nhận được giấy báo tử. Từ đó, nỗi trăn trở lớn nhất của mẹ ông - cụ Vũ Thị Tựu - là tìm được phần mộ của con trai để có thể đưa về quê cha đất tổ. "Trước lúc mất, mẹ tôi vẫn dặn mấy anh em phải cố gắng tìm bằng được mộ anh", ông Tâm xúc động nhớ lại.
Suốt nhiều năm trời, gia đình đã đi khắp các nghĩa trang liệt sĩ với hy vọng tìm thấy dấu vết, nhưng hành trình tìm kiếm gần như rơi vào bế tắc. Bước ngoặt chỉ thực sự đến vào năm 2024, khi Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 308 liên hệ với chính quyền địa phương để tìm kiếm thân nhân của liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Từ đây, gia đình mới biết được rằng anh đã hy sinh tại Câu Nhi. Đến tháng 4/2025, Đội Quy tập 584 (Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị) đã tìm thấy hài cốt cùng các di vật của liệt sĩ, mang lại niềm vui vỡ òa cho gia đình sau bao năm chờ đợi.
Ông Tâm cho biết, trong các ngày 28 và 29/3 tới, gia đình sẽ cùng với đồng đội và bà con tổ chức đón liệt sĩ Trần Minh Tuyến trở về quê hương để yên nghỉ. Việc quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Trần Minh Tuyến là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ, kiên trì và đầy trách nhiệm từ nhiều lực lượng, bao gồm các cơ quan quân đội, chính sách địa phương, cơ quan lưu trữ, các cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử. Kết quả này không chỉ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, mà còn góp phần bổ sung những cứ liệu quan trọng, làm sáng rõ hơn diễn biến của trận chiến tại Câu Nhi. Qua đó, mở ra thêm cơ sở để tiếp tục rà soát, xác minh thông tin đối với nhiều liệt sĩ khác vẫn chưa xác định được danh tính.
