Xã Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng) trở thành địa phương đầu tiên trên cả nước ban hành quy định tạm thời về quản lý sử dụng điện thoại, mạng xã hội đối với học sinh dưới 16 tuổi, áp dụng từ năm học 2026-2027. Quy định này nhận được nhiều ý kiến phản hồi tích cực từ phụ huynh và chuyên gia giáo dục.
Khảo sát cho thấy sự ủng hộ mạnh mẽ từ phụ huynh
Chủ tịch UBND xã Hòa Vang Lê Phú Nguyện cho biết, trước khi ban hành quy định, chính quyền đã khảo sát 2.707 phụ huynh tại địa phương. Kết quả cho thấy 79,2% phụ huynh cho rằng điện thoại và mạng xã hội ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học tập, rèn luyện của học sinh; 95,5% đánh giá cần có giải pháp quản lý, hạn chế sử dụng đối với học sinh dưới 16 tuổi.
Theo quy định, nhà trường không cấm tuyệt đối việc sử dụng điện thoại, mạng xã hội mà quản lý về thời gian, nội dung và mục đích sử dụng. Cụ thể, học sinh phải nộp lại điện thoại cho giáo viên chủ nhiệm trước giờ học và nhận lại sau khi tan trường. Các em được khuyến khích dành thời gian đọc sách, tham gia hoạt động thể chất, tránh bị lôi kéo vào các hội nhóm bạo lực trên mạng xã hội.
Chuyên gia đánh giá cao tác động tích cực
PGS-TS Ninh Thị Kim Thoa, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định: "Việc áp dụng quy định này sẽ tạo ra môi trường học tập thuần túy, giúp tái kết nối không gian giảng đường và gia đình, góp phần bảo vệ trẻ em trên không gian mạng." Bà cũng nhấn mạnh cần có sự đồng hành giữa nhà trường, gia đình và xã hội để quy định đạt hiệu quả.
Dưới góc độ tâm lý học, TS Lê Phương Hoa, giảng viên khoa Tâm lý học, Trường ĐH Thái Nguyên, phân tích những hậu quả khi trẻ sử dụng điện thoại thường xuyên. Điện thoại huấn luyện não bộ trẻ quen nhận dopamine từ các kích thích ngắn, nhanh, khiến trẻ mất khả năng đọc sâu hay tư duy phản biện. Cơ chế vừa học vừa lướt điện thoại buộc não phải liên tục chuyển đổi trạng thái tập trung, dẫn đến thông tin bị đứt gãy, không thể lưu trữ vào trí nhớ dài hạn. Dùng điện thoại sát giờ ngủ làm mất chu kỳ ngủ sâu, giảm 30-40% khả năng tiếp thu bài mới vào ngày hôm sau.
TS Lê Phương Hoa cũng chỉ ra trẻ bị suy giảm trí tuệ cảm xúc (EQ) do giao tiếp qua màn hình, mất kết nối với tín hiệu phi ngôn ngữ. Việc dùng điện thoại vô điều kiện cướp đi thời gian vui chơi thực tế, khiến trẻ thiếu nhạy cảm xã hội. Ngoài ra, trẻ dễ rơi vào bẫy so sánh xã hội, dẫn đến lòng tự trọng thấp, lo âu kéo dài. Tiếp xúc không kiểm soát với nội dung độc hại, bạo lực có thể khiến trẻ bình thường hóa hành vi bạo lực, dễ chuyển hóa thành bạo lực thể xác tại trường học.
Đề xuất nhân rộng mô hình trên toàn quốc
Các chuyên gia và quản lý giáo dục cho rằng mô hình của xã Hòa Vang cần được nghiên cứu, áp dụng và nhân rộng trên quy mô toàn quốc. Tuy nhiên, đây là vấn đề mới, khó trong bối cảnh các cơ sở pháp lý và hàng rào kỹ thuật bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vẫn đang được hoàn thiện.
PGS-TS Ninh Thị Kim Thoa đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các ban ngành, địa phương đưa ra khung quy định chung, mang tính định hướng, làm cơ sở pháp lý cho các tỉnh thành và trường học áp dụng tùy theo đặc thù. Bà cũng đề nghị xây dựng quy trình đồng bộ tại trường học, như chuẩn bị tủ đựng điện thoại có khóa, quy định rõ trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm trong việc thu - trả điện thoại để tránh thất lạc, hư hỏng.
Ngoài ra, cần tiến hành khảo sát và thí điểm từng bước, không áp đặt cơ học, mà có giai đoạn khảo sát thực trạng từng vùng miền (đô thị, nông thôn, miền núi). Nên thí điểm tại một số trường học, xã, phường đại diện trước khi nhân rộng ra toàn tỉnh và cả nước.
