Trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng, Văn phòng Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã triển khai dự án “Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm thiểu rủi ro thiên tai và bảo đảm môi trường học tập an toàn”. Dự án do Chính phủ Nhật Bản tài trợ, nhằm khắc phục những khoảng trống trong giám sát gần thời gian thực, truyền tin cảnh báo sớm và năng lực ứng phó tại chỗ.
Mục tiêu và phạm vi dự án
Dự án hướng đến việc nâng cao hệ thống cảnh báo sớm tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Nghệ An – nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ. Theo đó, UNESCO sẽ phối hợp với chính quyền địa phương và các đối tác để xây dựng các công cụ giám sát, cải thiện kênh truyền thông và đào tạo kỹ năng ứng phó cho cộng đồng. Một trong những trọng tâm là bảo đảm an toàn cho trường học, giúp học sinh và giáo viên có thể chủ động trước thiên tai.
Kinh nghiệm từ Nhật Bản
Phát biểu tại hội thảo khởi động dự án ngày 24/7 tại Nghệ An, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, ông Ito Naoki, cho biết: “Nhật Bản là quốc gia có nhiều năm kinh nghiệm sống chung với thiên tai, từ đó tích lũy được rất nhiều bài học quý báu trong công tác giảm thiểu rủi ro, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và chuẩn bị ứng phó”. Ông nhấn mạnh rằng dự án sẽ góp phần tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực quản lý rủi ro tại địa phương và bảo đảm an toàn trường học, qua đó bảo vệ tính mạng, nâng cao đời sống người dân và kiến tạo cộng đồng bền vững.
Bốn thành tố của hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả
Đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) chia sẻ rằng kinh nghiệm triển khai hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả cần kết nối bốn thành tố: sự hiểu biết về nguy cơ và rủi ro thiên tai; theo dõi và dự báo; truyền đạt thông tin cảnh báo sớm; và năng lực sẵn sàng ứng phó. “Cảnh báo chỉ phát huy tác dụng khi người dân hiểu mình đang đối mặt nguy cơ nào, biết thời điểm cần sơ tán và có phương án di chuyển đến nơi an toàn”, đại diện JICA cho biết. Điều này đặc biệt quan trọng tại các vùng nông thôn, nơi người dân thường thiếu thông tin kịp thời.
Vai trò của UNESCO và cam kết lấy con người làm trung tâm
Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, ông Jonathan Wallace Baker, đánh giá: “Hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả lấy con người làm trung tâm được cộng đồng địa phương hiểu rõ và gắn với những hành động cụ thể. Thông qua dự án này, UNESCO mong muốn góp phần bảo đảm rằng mỗi cảnh báo đều dẫn đến hành động kịp thời, giúp giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ cuộc sống, đặc biệt là trẻ em và những cộng đồng dễ bị tổn thương”. Dự án kỳ vọng sẽ trở thành mô hình nhân rộng cho các địa phương khác tại Việt Nam, nơi thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp.
