Từ ngày 1/7/2025, sau khi thực hiện sáp nhập Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương vào, hiện Thành phố Hồ Chí Minh có gần 14 triệu người, trong đó lực lượng thanh niên khoảng 3,5 triệu người. Thành phố đang trong thời kỳ dân số vàng với tỷ trọng dân số từ 15-64 tuổi chiếm 74,06%.
Dân số vàng nhưng mức sinh thấp kỷ lục
Chi cục Dân số Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận tổng số trẻ được sinh ra là 36.103 trẻ, bao gồm 18.676 trẻ nam và 17.427 trẻ nữ. Tỷ số giới tính khi sinh được kiểm soát tốt ở mức 107,16 trẻ nam/100 trẻ nữ. Chất lượng dân số giai đoạn đầu đời tiếp tục nâng cao với tỷ lệ bà mẹ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt 81,24% và tỷ lệ trẻ sơ sinh được sàng lọc sơ sinh đạt 83,34%.
Tỷ lệ nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn trên địa bàn thành phố đã đạt trên 90%, tuổi thọ trung bình của người dân đạt 76,7 tuổi.
Nguy cơ thiếu hụt lao động và áp lực an sinh
Tuy nhiên, theo các chuyên gia và cơ quan chức năng, hiện Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với tình trạng mức sinh thấp kéo dài khi tổng tỷ suất sinh chỉ đạt 1,51 con/phụ nữ, đồng thời tốc độ già hóa dân số đang diễn ra nhanh. Một trong những nguyên nhân khiến tỷ suất sinh thấp là bởi chuyện trì hoãn lập gia đình, sinh con của giới trẻ hiện nay chịu chi phối bởi các điều kiện an sinh xã hội như: việc làm, nhà ở, chi phí nuôi dạy con cái, cơ hội phát triển nghề nghiệp của phụ nữ sau sinh.
Nếu tình trạng này kéo dài sẽ gây ra nguy cơ thiếu hụt nguồn lao động trong tương lai và tạo áp lực nặng nề lên hệ thống an sinh xã hội, y tế.
Ngành y tế xây dựng hệ sinh thái chăm sóc toàn diện
Phát biểu tại hội nghị, ông Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh xác định nhiệm vụ cốt lõi là xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân ngay từ khi còn trong bụng mẹ đến khi bước vào tuổi già. Đồng thời, ngành ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quản lý dân số, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.
Do đó, Sở Y tế yêu cầu các cơ sở y tế mở rộng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, khám sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát trước sinh và sơ sinh. Y tế tuyến xã cần thích ứng với nhiệm vụ tăng cường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân.
