Trong giai đoạn đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm, tính đến ngày 20.7.2026, lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập 174 hài cốt liệt sĩ tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia, nâng tổng số hài cốt tìm được lên hơn 1.400. Đây là kết quả bước đầu của một hành trình kéo dài nhiều thập niên, nhằm đưa những người lính quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất bạn trở về quê hương.
Những người lính nằm lại trên đất Lào
Trong những năm tháng chiến tranh, nhiều cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã sang giúp cách mạng Lào. Họ cùng nhân dân Lào chiến đấu, chia sẻ gian khổ và hy sinh vì độc lập, tự do. Nhiều người đã không trở về, nằm lại giữa những cánh rừng, bản làng, núi đồi của đất bạn. Sau chiến tranh, Việt Nam và Lào phối hợp triển khai nhiều đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt. Các đội tìm kiếm của Việt Nam đã đi qua nhiều địa bàn khó khăn, dựa vào thông tin của nhân chứng, người dân địa phương và nguồn tư liệu.
Địa hình hiểm trở và ký ức mai một
Đây là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn bởi địa hình rộng lớn, hiểm trở và sự biến đổi của thời gian khiến dấu tích chiến trường ngày càng mờ nhạt. Những người từng chứng kiến chiến tranh ngày một ít đi, nhiều thông tin chỉ còn trong ký ức của người cao tuổi. Một địa danh, một con suối, một quả đồi hay một câu chuyện được kể lại sau nhiều thập niên đều có thể dẫn các đội tìm kiếm đến nơi một người lính đã nằm xuống. Tháng 5.2025, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị phối hợp tỉnh Savannakhet (Lào) tổ chức đón nhận 12 hài cốt liệt sĩ hy sinh ở Lào, đưa về an táng tại quê nhà.
Con số 174 và ý nghĩa của sự thủy chung
174 hài cốt được tìm thấy trong giai đoạn đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là con số. Đó là sự tiếp nối của tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào. Những người lính đã hy sinh vì nghĩa vụ quốc tế cao cả. Đưa các anh trở về là thực hiện trách nhiệm với người đã khuất, gìn giữ ký ức lịch sử chung của hai dân tộc. Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một minh chứng cho sự thủy chung. Trong hành trình ấy, sự phối hợp của chính quyền và nhân dân Lào có ý nghĩa đặc biệt, bởi họ nắm giữ thông tin mà hồ sơ chiến tranh không còn lưu lại.
Campuchia: 850 hài cốt và hành trình dài phía trước
Campuchia là địa bàn có số lượng hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập lớn nhất trong kết quả bước đầu. Trong tổng số hơn 1.400 hài cốt, có 850 tìm thấy tại Campuchia. Nhiều cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam đã sang làm nhiệm vụ quốc tế, giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng và bảo vệ cách mạng. Họ hy sinh và được đồng đội hoặc người dân địa phương chôn cất trong chiến tranh. Sau hàng chục năm, rừng mọc lại, đường sá mở ra, dấu vết chiến tranh biến mất. Các đội tìm kiếm vẫn trở lại, gặp gỡ chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia, thu thập thông tin, xác minh địa điểm. Một lời kể có thể mở ra hướng tìm kiếm mới.
Trả lại tên cho người lính
850 hài cốt là con số lớn, nhưng cũng cho thấy hành trình còn dài. Mỗi người được tìm thấy đặt ra câu hỏi: Tên anh là gì? Quê ở đâu? Gia đình còn ai? Tìm kiếm và quy tập phải đi cùng xác định danh tính. Đưa người lính về với đất mẹ mới hoàn thành một phần; trả lại tên mới là hoàn thành trọn vẹn cuộc trở về. Hành trình trên đất Campuchia mang ý nghĩa ghi nhận sự hy sinh vì nhiệm vụ quốc tế, trân trọng sự phối hợp của chính quyền và nhân dân Campuchia, góp phần gìn giữ ký ức lịch sử về một giai đoạn thử thách chung. Mỗi người lính trở về từ những cánh rừng không chỉ là cuộc đoàn tụ, mà là một phần lịch sử được gọi tên.
