Nhiều người lao động sau khi nghỉ việc thường quên hoặc chủ quan không thực hiện thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội (BHXH), dẫn đến những rắc rối không đáng có khi chuyển sang công ty mới hoặc làm thủ tục hưởng chế độ.
Trường hợp điển hình: Mất công tìm lại tờ rời BHXH
Anh Nguyễn Văn Tuấn, ở phường Việt Hòa (Hải Phòng), sau khi nghỉ việc tại công ty cũ vào năm 2021, chỉ nhận quyết định nghỉ việc rồi lên Hà Nội làm công nhân. Do bận rộn, anh chưa nhận tờ rời xác nhận quá trình đóng BHXH. Gần đây, khi có ý định chuyển về quê, công ty hiện tại yêu cầu anh phải hoàn tất chốt sổ ở công ty cũ mới tiếp tục thủ tục. Anh Tuấn lo lắng: "Tôi rất rối vì sợ 4 năm đóng BHXH trước đây bị ảnh hưởng".
Không chỉ anh Tuấn, nhiều người lao động khác cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Có người phải mất nhiều thời gian đi lại giữa doanh nghiệp và cơ quan BHXH để bổ sung hồ sơ, có người lo lắng quyền lợi bị gián đoạn.
Chủ quan không kiểm tra, mất thời gian bổ sung
Chị Nguyễn Phương Mai, nhân viên văn phòng tại Hà Nội, không thường xuyên kiểm tra quá trình tham gia BHXH. Chỉ đến khi chuẩn bị nghỉ việc và kiểm tra trên ứng dụng VssID, chị mới biết thời gian đóng BHXH bị gián đoạn nhiều năm. "Tôi rất bất ngờ vì trước đó hằng tháng công ty vẫn trừ tiền BHXH đầy đủ. Tôi cứ nghĩ nghỉ việc xong là công ty tự làm hết thủ tục. Sau này mới biết còn phải chốt sổ, nhận tờ rời BHXH. Mất gần 2 tháng tôi mới liên hệ được công ty cũ để bổ sung giấy tờ", chị Mai nói.
Cần chủ động kiểm tra để bảo vệ quyền lợi
Theo BHXH TP. Hà Nội, thời gian qua nhiều người lao động phản ánh khó khăn do chưa được chốt sổ BHXH khi nghỉ việc. Đáng chú ý, nhiều trường hợp chỉ phát hiện quá trình tham gia BHXH bị gián đoạn khi chuyển sang đơn vị mới hoặc làm thủ tục hưởng chế độ. Việc truy tìm hồ sơ và xác minh thường mất nhiều thời gian.
Bà Dương Thị Minh Châu, Trưởng phòng Truyền thông và phát triển đối tượng (BHXH TP. Hà Nội), cho biết về nguyên tắc, mọi trường hợp chưa được chốt tờ rời đều được cơ quan BHXH hỗ trợ giải quyết nhằm bảo đảm quyền lợi. Tuy nhiên, quá trình xử lý có thể kéo dài nếu doanh nghiệp chậm phối hợp hoặc còn nợ tiền đóng BHXH.
Khi nghỉ việc, người lao động cần chủ động yêu cầu doanh nghiệp thực hiện báo giảm lao động và hoàn tất thủ tục chốt sổ BHXH, đồng thời kiểm tra kỹ quá trình tham gia BHXH của bản thân để tránh phát sinh tranh chấp. Nếu phát hiện chưa được chốt tờ rời hoặc có dấu hiệu gián đoạn, người lao động nên liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp cũ hoặc cơ quan BHXH để được hỗ trợ kịp thời.
Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, các bên phải hoàn tất việc thanh toán các khoản liên quan đến quyền lợi của người lao động. Trường hợp đặc biệt, thời gian xử lý có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày.
Nếu doanh nghiệp cố tình không chốt sổ BHXH, người lao động có thể gửi đơn khiếu nại đến người sử dụng lao động hoặc cơ quan chức năng để được giải quyết. Trong trường hợp người lao động chưa nhận sổ BHXH hoặc tờ rời sau khi đã xác nhận quá trình đóng, sau 12 tháng doanh nghiệp phải chuyển hồ sơ cho cơ quan BHXH lưu trữ. Khi có nhu cầu nhận lại, người lao động chỉ cần cung cấp mã số BHXH hoặc thông tin cá nhân để cơ quan BHXH tra cứu và hỗ trợ.
Do đó, người lao động cần thường xuyên theo dõi quá trình tham gia BHXH trên ứng dụng VssID, lưu giữ các giấy tờ liên quan và kiểm tra tình trạng chốt sổ ngay khi nghỉ việc để bảo đảm quyền lợi an sinh của mình.
