Công an tỉnh Đồng Tháp đã tổ chức lễ ra quân triển khai thu nhận mẫu ADN thân nhân của những liệt sĩ chưa xác định được thông tin, nằm trong khuôn khổ “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Việc lấy mẫu diễn ra từ ngày 5 đến 10/7 tại 25 địa điểm thuộc 102 xã, phường trên địa bàn tỉnh. Địa phương dự kiến lấy mẫu sinh phẩm ADN cho gần 6.000 thân nhân thuộc diện thu nhận.
Hàng trăm thân nhân tập trung lấy mẫu ADN
Vào lúc 7 giờ 30 phút ngày 5/7, tại Nhà văn hóa phường Đạo Thạnh, khoảng 300 thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin đã tập trung tại hội trường để làm thủ tục lấy mẫu ADN. Đội ngũ lấy mẫu sinh phẩm bao gồm Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh Đồng Tháp), Công an phường Đạo Thạnh, cán bộ y tế và đoàn viên.
Ông Lê Văn Hiệp (sinh năm 1963, ngụ phường Đạo Thạnh) cùng anh trai Lê Văn Tới (sinh năm 1960) có mặt từ rất sớm. Ông Hiệp cho biết: “Nghe người thân kể lại: anh Hùng cùng 6 người trong xóm tham gia cách mạng, bị địch giết hại và chôn tập thể ở phường Trung An (Đồng Tháp). Nhiều năm qua, gia đình luôn mong sớm đưa tro cốt anh về an táng”. Người anh của ông là liệt sĩ Lê Phước Hùng, hy sinh trong trận Mậu Thân 1968.
Ông Lê Văn Phi (sinh năm 1972) đưa dì là bà Nguyễn Thị Chính (sinh năm 1958) đến lấy mẫu ADN. Ông Phi là cháu ngoại của liệt sĩ Bùi Văn Tây hy sinh năm 1947 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông Phi chia sẻ: “Nhà nước có đợt cao điểm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, gia đình tôi rất vui mừng và hy vọng sớm ngày tìm được hài cốt của ông ngoại”.
Mục tiêu xác định danh tính hàng nghìn liệt sĩ
Theo kế hoạch, tỉnh Đồng Tháp phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu, bàn giao trên 11.800 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang và các hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trong giai đoạn từ năm 2026 đến ngày 27/7/2027. Giai đoạn tiếp theo, từ tháng 7/2027 đến tháng 12/2030, địa phương tiếp tục lấy mẫu, bàn giao mẫu của khoảng 9.300 mộ liệt sĩ thiếu thông tin và các mộ liệt sĩ đã có một số dữ liệu nhưng chưa xác định được danh tính sau khi áp dụng phương pháp thực chứng.
Đại tá Trần Văn Tròn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đồng Tháp, cho biết: “Sau khi nhận chỉ đạo của Bộ Công an và UBND tỉnh, Công an tỉnh thực hiện việc rà soát thông tin liệt sĩ, thân nhân hưởng trợ cấp, đối tượng thuộc diện thu mẫu ADN”. Đến nay, Công an các xã, phường đã cập nhật lên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư gần 47.000 thân nhân hưởng trợ cấp của gần 47.000 thông tin liệt sĩ. Trong đó, địa phương đã xác định gần 36.000 thông tin phần mộ liệt sĩ và khoảng 11.000 liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Đối với liệt sĩ chưa xác định thông tin, địa phương đã cập nhật gần 5.900 thông tin thân nhân theo dòng mẹ - đối tượng thuộc diện thu mẫu ADN.
Quy trình chặt chẽ tại nghĩa trang liệt sĩ
Sau chiến tranh, tỉnh Đồng Tháp có 31 nghĩa trang liệt sĩ với hơn 35.000 phần mộ. Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã lựa chọn Nghĩa trang liệt sĩ Châu Thành (xã Phú Hựu) để thực hiện trước nhằm rút kinh nghiệm, làm cơ sở triển khai tại các nghĩa trang còn lại. Tỉnh thành lập Tổ Công tác liên ngành, Đội lấy mẫu số 1 cùng các tổ chuyên trách, phân công trách nhiệm từ khâu khai quật, lấy mẫu, đối chiếu thông tin, số hóa dữ liệu, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu.
Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp các cơ quan chuyên môn hướng dẫn về khai quật, lấy mẫu, quản lý, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ; sử dụng phần mềm quản lý dữ liệu, thực hiện quy trình số hóa và lưu trữ thông tin. Một yêu cầu hàng đầu là đối chiếu, kiểm tra thông tin tại từng phần mộ. Các lực lượng thường xuyên thực hiện nguyên tắc thống nhất giữa sơ đồ vị trí mộ, mã định danh, phiếu thông tin và hộp đựng mẫu phẩm; thực hiện theo phương châm “một hài cốt, tại một thời điểm”, “một thời điểm chỉ mở một hài cốt” nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lẫn mẫu. Sau mỗi ngày, các lực lượng tổ chức kiểm đếm, đối soát hồ sơ, đánh dấu các phần mộ đã lấy mẫu, ghi chép nhật ký, niêm phong, quản lý, bảo quản mẫu và cập nhật dữ liệu trên hệ thống phần mềm.
Từ khi triển khai, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã khai quật trên 442 phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Châu Thành. Trong đó, 327 phần mộ thu được mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ giám định, 115 phần mộ không thu được mẫu. Toàn bộ 327 mẫu hài cốt đã được quản lý, bảo quản, số hóa và lưu trữ tạm thời tại nghĩa trang theo đúng quy định.
Mệnh lệnh từ trái tim
Đồng chí Huỳnh Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đồng Tháp, nhấn mạnh: “Chiến dịch 500 ngày đêm không đơn thuần là một nhiệm vụ chính trị mà đó là ‘mệnh lệnh từ trái tim’, là trách nhiệm thiêng liêng thể hiện đạo lý ‘uống nước nhớ nguồn’”. Địa phương đang thực hiện một cuộc chạy đua với thời gian để đưa những người con anh hùng của Tổ quốc trở về đúng với tên tuổi, quê hương. Mỗi phần mộ chưa xác định danh tính là một nỗi đau chưa thể nguôi ngoai đối với mỗi gia đình, là lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì hòa bình, thống nhất đất nước.
