Chưa từng biết mặt cha, sinh ra và lớn lên nhờ sự cưu mang nơi cửa Phật, Nguyễn Thị Xuyến (Trường THPT Tân Dân, Hà Nội) vẫn trở thành học sinh giỏi, đạt 24,75 điểm thi tốt nghiệp THPT và hơn 27 điểm học bạ, nhưng em không có tiền để theo đuổi giấc mơ đại học.
Bữa cơm chỉ có rau luộc
Ngôi nhà nhỏ của hai mẹ con Xuyến được địa phương hỗ trợ xây dựng trên đất của ông bà ngoại. Trong nhà không có vật dụng gì đáng giá ngoài chiếc giường cũ và những tấm giấy khen, bằng khen của Xuyến.
Xuyến kể: “Mẹ mang thai em được mấy tháng thì bố mất. Từ lúc sinh ra đến giờ, em chưa từng biết mặt bố”. Mẹ em, bà Nguyễn Thị Khôn, sức khỏe yếu, mắc bệnh hen. Khi gần sinh Xuyến, bà tìm đến chùa Lư Li Tự (còn gọi là chùa Nội Cói, thôn Nội, xã Phượng Dực, Hà Nội) xin tá túc. Từ đó, cửa chùa trở thành mái nhà đầu tiên của cô bé mồ côi cha.
Xuyến lớn lên trong tiếng chuông chùa, được sư bà Thích Đàm Đinh cưu mang. “Cụ cho tiền đóng học, mua quần áo, sách vở để em được đến trường”, Xuyến nhớ lại. Bữa cơm của hai mẹ con thường chỉ có một đĩa rau luộc.
Biến cố liên tiếp
Năm Xuyến học lớp 3, sư bà qua đời. Mẹ Xuyến tiếp tục ở lại chùa làm công quả. Không có nghề nghiệp ổn định, bà trồng rau bán, đan vòng hương thờ kiếm từng đồng. Sức khỏe bà ngày càng yếu, thêm bệnh đại tràng, từng phải điều trị nhiều lần.
Thương mẹ, từ năm lớp 10, Xuyến bắt đầu đi làm thêm. Những ngày nghỉ hè, em vào xưởng cuốn hương, đóng gói hương thuê, kiếm được khoảng hơn 100.000 đồng mỗi ngày. “Tiền kiếm được em mua sách vở, đóng tiền học thêm và những khoản sinh hoạt ở lớp”, Xuyến nói.
Biến cố lớn nhất đến vào năm lớp 11, khi mẹ Xuyến bị tràn dịch phổi, sốt cao kéo dài, phải chuyển qua nhiều bệnh viện. Xuyến định nghỉ học để đi làm kiếm tiền giúp mẹ, nhưng cô giáo chủ nhiệm Đào Thị Thu Huyền đã níu em lại. “Cô hỏi em rằng nếu bây giờ nghỉ học, đi làm công nhân kiếm 5-7 triệu đồng/tháng thì gia đình có hết khổ, tương lai có thay đổi không?”, Xuyến kể.
Câu hỏi đó khiến Xuyến suy nghĩ lại. Em quay lại trường, được thầy cô miễn giảm học phí, tận tình chỉ bảo.
Thành tích học tập xuất sắc
Không phụ lòng mọi người, Xuyến luôn nỗ lực học tập. Ở cấp THCS, em đạt giải học sinh giỏi môn ngữ văn cấp huyện. Lên THPT, em đạt thành tích trong các kỳ thi học sinh giỏi môn lịch sử cấp thành phố. Năm học 2025-2026, em được tuyên dương là Học sinh tiêu biểu của thủ đô.
Sau kỳ thi tốt nghiệp, Xuyến đi làm thuê tại quán ăn cách nhà hơn 10 km và ở nhờ lại quán để tiết kiệm chi phí. Dù đạt điểm cao, em lo lắng: “Nếu đi học đại học thì tiền học phí ở đâu, rồi tiền trọ, tiền ăn uống nữa”. Em mong muốn trở thành cô giáo để giúp đỡ thế hệ sau, nhưng không biết làm thế nào để có tiền đi học.
Bà Nguyễn Thị Khôn, mẹ Xuyến, bật khóc: “Không được đâu vì gia đình không còn đủ sức gánh thêm bất kỳ khoản chi phí nào. Tôi làm thêm hôm nào khỏe thì được khoảng 20.000 đồng, hôm nào mệt thì chỉ được 10.000 đồng hoặc 5.000 đồng”. Bà mong con được học đại học để có tương lai khác.
Cô giáo Đào Thị Thu Huyền cho biết: “Dù thiếu thốn về vật chất nhưng em chưa bao giờ thiếu nghị lực. Suốt 3 năm THPT, em luôn chăm ngoan, sống có trách nhiệm, lễ phép. Bằng sự bền bỉ và tinh thần vượt khó, em liên tục đạt danh hiệu học sinh giỏi toàn diện. Tôi chỉ mong có sự giúp đỡ của cộng đồng để em được đi học”.
