Dù đã đạt được những kết quả tích cực, nhưng việc giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân (đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt, sinh kế) hiện vẫn là những điểm nghẽn đặc thù ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi. Trong Chỉ thị số 19/CT-TTg ngày 12/5/2026 về đẩy mạnh việc thực hiện Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và kết luận phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia ngày 9/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đều yêu cầu các bộ ngành, địa phương tập trung giải quyết các điểm nghẽn này.
Thực trạng thiếu nước sạch ở vùng đồng bào DTTS
Theo số liệu từ Ủy ban Dân tộc, hiện cả nước còn khoảng 2,5 triệu hộ dân tộc thiểu số thiếu nước sinh hoạt hợp vệ sinh, trong đó nhiều hộ phải sử dụng nước từ sông suối, ao hồ không đảm bảo vệ sinh. Tình trạng này diễn ra phổ biến ở các tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ. Nguyên nhân chủ yếu là do địa hình hiểm trở, dân cư phân tán, khí hậu khắc nghiệt, thiếu nguồn nước ngầm và hệ thống cấp nước tập trung chưa được đầu tư đúng mức.
Những nỗ lực và kết quả đạt được
Thời gian qua, các chương trình mục tiêu quốc gia đã hỗ trợ xây dựng hàng nghìn công trình cấp nước sinh hoạt tập trung và phân tán cho vùng đồng bào DTTS. Điển hình như tại tỉnh Sơn La, từ năm 2021 đến nay, đã đầu tư hơn 300 công trình nước sinh hoạt, giúp trên 90% hộ dân tộc thiểu số được sử dụng nước hợp vệ sinh. Tương tự, tỉnh Điện Biên cũng đã hoàn thành hơn 200 công trình cấp nước, góp phần cải thiện đời sống cho hàng chục nghìn hộ dân.
Những tồn tại và thách thức
Mặc dù vậy, nhiều công trình sau khi xây dựng đã xuống cấp, thiếu kinh phí vận hành và bảo trì, dẫn đến hiệu quả sử dụng thấp. Theo phản ánh của người dân, ở một số địa phương, nguồn nước bị ô nhiễm do hoạt động khai thác khoáng sản và sản xuất nông nghiệp, khiến nước không đảm bảo vệ sinh. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân còn hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ cấp nước do chi phí lắp đặt và sử dụng còn cao so với thu nhập.
Giải pháp trọng tâm
Để giải quyết triệt để 'cơn khát' nước sạch, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ ngành, địa phương rà soát, sửa đổi cơ chế chính sách, tăng cường đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành các công trình cấp nước. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế, các tổ chức quốc tế để đầu tư xây dựng hệ thống cấp nước sạch cho vùng đồng bào DTTS. Đặc biệt, cần chú trọng tuyên truyền, vận động người dân thay đổi nhận thức, sử dụng nước tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước.
Kỳ vọng từ cộng đồng
Chị Lò Thị Hoa, một người dân tại xã vùng cao tỉnh Điện Biên, chia sẻ: 'Có nước sạch để dùng, cuộc sống gia đình tôi đỡ vất vả hơn rất nhiều. Mong các cấp chính quyền tiếp tục quan tâm, đầu tư thêm để bà con được dùng nước sạch thường xuyên.' Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành, tin tưởng rằng vấn đề nước sạch ở vùng đồng bào DTTS và miền núi sẽ sớm được giải quyết cơ bản, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân.
