Đây được xem là chương trình phát triển lớn nhất từ trước đến nay của ngành thủy sản Gia Lai, hướng tới hiện đại hóa toàn diện chuỗi giá trị nghề cá. Từ tái cơ cấu đội tàu, phát triển nuôi biển công nghệ cao đến đầu tư hạ tầng hậu cần, đề án được kỳ vọng tạo bước chuyển từ khai thác đơn thuần sang phát triển kinh tế biển theo hướng giá trị gia tăng cao, xanh và bền vững.
Chính sách giải bản tàu cá và kết quả ban đầu
Những ngày này, ngư dân trong tỉnh Gia Lai bắt đầu tiếp nhận những thay đổi căn bản trong lĩnh vực thủy sản. Nghị quyết số 27/2025/NQ-HĐND ngày 9/12/2025 của HĐND tỉnh Gia Lai về chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải bản tàu cá đã chính thức mở ra một giai đoạn tái cơ cấu quy mô nhất trong lịch sử nghề cá địa phương. Sau khi nghị quyết có hiệu lực, các địa phương trong tỉnh đã khẩn trương triển khai, rà soát đúng đối tượng và đúng quy định nhằm bảo đảm chính sách phát huy hiệu quả.
Tại phường Quy Nhơn, UBND phường đã tiếp nhận hồ sơ giải bản của 138 tàu cá, niêm yết danh sách công khai 23 tàu đủ điều kiện đợt 1. Trao đổi với PV, bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Phó Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn, cho hay: "Chúng tôi thực hiện theo các quy định hướng dẫn cho ngư dân thực hiện đăng ký hồ sơ giải bản tàu cá. Trên địa bàn phường, có 138 hồ sơ tàu cá đăng ký giải bản đợt 1. Sau các bước tiếp nhận, thẩm định hồ sơ, phường đã niêm yết danh sách công khai đối với 23 tàu cá đủ điều kiện, tiếp tục các thẩm định đối với các hồ sơ khác".
Xử lý tàu "3 không" và chuyển đổi nghề tự nguyện
Ông Nguyễn Thành Danh, Phó Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông, cho biết địa phương đang tập trung xử lý 66 tàu cá "3 không" (không đăng kiểm, không đăng ký, không giấy phép khai thác) để thực hiện giải bản theo quy định. Theo ông Danh, đây là nhóm tàu có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU nên được ưu tiên xử lý trước. Đến nay, 44/66 chủ tàu đã nộp hồ sơ đăng ký, 22 trường hợp còn lại đang được tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn. Bên cạnh đó, phường đã tiếp nhận 64 hồ sơ giải bản của các tàu đủ điều kiện hoạt động nhưng ngư dân chủ động chuyển đổi nghề. Đợt 1 đã niêm yết danh sách 25 tàu đủ điều kiện, dự kiến giữa tháng 6 sẽ xét duyệt thêm 25 hồ sơ.
Trong khi đó, xã Đề Gi lại tập trung vào nhóm tàu hành nghề câu mực, thường xuyên neo đậu ngoài tỉnh. “164 hồ sơ đã được UBND xã tiếp nhận, hiện đang trong quá trình rà soát, thẩm định hồ sơ theo đúng quy định”, ông Võ Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Đề Gi thông tin.
Kinh phí hỗ trợ và tiến độ triển khai
Theo thống kê từ Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai, đến nay toàn tỉnh đã có gần 1.000 tàu đăng ký giải bản. Riêng đợt 1, tỉnh đã tạm cấp hơn 212 tỷ đồng cho các địa phương thực hiện. Ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản cho hay, mức hỗ trợ giải bản được tính theo tuổi tàu, công suất và tải trọng, đủ sức khuyến khích ngư dân tham gia. Song song đó, tỉnh yêu cầu quá trình thực hiện phải chặt chẽ, đúng đối tượng, rà soát kỹ từng trường hợp, đối chiếu hồ sơ đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác và xác minh thực tế hiện trạng tàu trước khi lập danh sách đề nghị hỗ trợ.
Ngư dân chủ động đóng tàu hiện đại, nâng cao hiệu quả khai thác
Giải bản tàu cá là một trong những bước đầu tiên của việc hiện thực hóa chương trình cải tổ đội tàu. Cuộc cải tổ đội tàu không chỉ là nỗ lực từ phía chính quyền thông qua chính sách giải bản, mà tự thân những ngư dân đã chủ động chuyển đổi để phù hợp với xu hướng phát triển chung. Họ chủ động đóng mới những con tàu, nâng cấp đội tàu theo hướng hiện đại, liên kết các tổ đội khai thác xa bờ. Ngư dân Trần Chiến, chủ tàu BĐ-968.99.TS (phường Hoài Nhơn), chia sẻ: "Với nghề cá hiện đại, ngư dân trang bị tàu lớn 30 tấn trở lên mới đảm bảo được yêu cầu khai thác bền vững trên biển. Hiện nay tôi đang tiếp tục đầu tư tàu composite với công suất lớn trên 60 tấn để nâng cấp đội tàu. Trang bị các thiết bị dò cá hiện đại, lựa chọn khai thác những loại hải sản lớn, đủ size. Hàng năm, tàu của tôi đi bình quân 9-11 chuyến biển/năm, tàu công suất lớn trên 750 CV, với 2 chiếc tàu lớn hiện nay có 20 thuyền viên".
Mục tiêu đến năm 2030: Giảm 33,8% đội tàu, ưu tiên tàu khơi
Đến năm 2030, đội tàu của tỉnh chỉ còn 3.800 tàu khai thác (hiện Gia Lai có 5.770 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên được cấp đăng ký: vùng bờ: 1.803 tàu, vùng lộng: 809 tàu, vùng khơi: 3.158 tàu), giảm 1.943 chiếc so với năm 2025, tương đương mức cắt giảm 33,8% tổng đội tàu. Trong đó, tàu vùng bờ bị cắt giảm mạnh nhất với 71%, còn lại 520 chiếc; tàu vùng lộng giảm 40%, còn 465 chiếc; riêng tàu vùng khơi giảm 11,3%, duy trì 2.815 chiếc để bảo đảm năng lực khai thác xa bờ.
