Chuyển đổi số y tế: Người dân là trung tâm của mọi quyết định
Mục tiêu của chuyển đổi số y tế là giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện, an toàn và chủ động hơn trong hành trình chăm sóc sức khỏe của chính mình. Đây là nội dung trọng tâm được các chuyên gia trong nước và quốc tế trao đổi tại Hội thảo quốc tế "Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam" do Hội Tin học Y tế Việt Nam phối hợp cùng Báo Sức khỏe và Đời sống và Công ty Cổ phần Công nghệ Y tế TPP tổ chức ngày 23/6 tại Đà Nẵng.
Kho dữ liệu y tế lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả
Trao đổi tại phiên thảo luận, ThS. Trần Văn Tuyên, Trưởng ban tổ chức Hội Tin học Y tế Việt Nam cho biết giai đoạn 2024-2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ về hành lang pháp lý cho chuyển đổi số với hàng loạt văn bản quan trọng như Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dữ liệu số, Luật Giao dịch điện tử và các định hướng phát triển trí tuệ nhân tạo.
Hiện nay, ngành y tế Việt Nam sở hữu nguồn dữ liệu đặc biệt lớn với khoảng 300 triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm, hơn 43 triệu dữ liệu liên quan đến sổ sức khỏe điện tử và 1.246 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử. Tuy nhiên, bài toán lớn nhất vẫn là thiếu các chuẩn dữ liệu thống nhất.
Theo TS. Nguyễn Huy Quang, Trưởng Ban Tư vấn và Phản biện xã hội, Hội Tin học Y tế Việt Nam, Việt Nam đã có những nền tảng pháp lý quan trọng cho chuyển đổi số y tế, nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW cùng Nghị quyết số 72/NQ-CP… và các quy định về dữ liệu, bảo mật dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức.
Thách thức về tài chính và pháp lý
Một trong những vấn đề nổi bật là cơ chế tài chính cho chuyển đổi số y tế chưa hoàn thiện. Hiện nay, chưa có quy định cụ thể về chi phí công nghệ thông tin trong khám chữa bệnh, cũng như cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế đối với hoạt động khám chữa bệnh từ xa.
Bên cạnh đó là bài toán cân bằng giữa bảo mật dữ liệu và nhu cầu liên thông thông tin y tế; thiếu các tiêu chuẩn pháp lý thống nhất về dữ liệu; cũng như trách nhiệm pháp lý trong hoạt động khám chữa bệnh từ xa, từ bác sĩ, hệ thống đường truyền cho đến đơn thuốc điện tử.
Người dân được hưởng lợi gì từ chuyển đổi số?
Từ góc độ quản lý địa phương, BS.CKII Võ Thu Tùng, Phó giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng cho rằng đối tượng hưởng lợi lớn nhất từ chuyển đổi số là người dân. Theo ông, khi bệnh án điện tử được triển khai đồng bộ, toàn bộ quá trình điều trị của người bệnh từ lúc nhập viện đến khi xuất viện sẽ được quản lý trên một hệ thống thống nhất.
Người dân không còn phải mang theo nhiều giấy tờ hay chờ đợi ở các khâu hành chính. Các ứng dụng đặt lịch khám trực tuyến giúp giảm tình trạng xếp hàng, trong khi kết quả xét nghiệm được chuyển trực tiếp trên hệ thống thay vì người bệnh phải đứng chờ trước cửa phòng xét nghiệm như trước đây.
Chuyển đổi số còn góp phần xóa bỏ khoảng cách địa lý trong chăm sóc sức khỏe. Người dân ở tuyến cơ sở vẫn có thể được các bác sĩ tuyến trên hỗ trợ chuyên môn thông qua các nền tảng khám chữa bệnh từ xa.
Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận những rào cản hiện nay như thói quen sử dụng tiền mặt của người dân, tỷ lệ sử dụng căn cước công dân trong khám, chữa bệnh tại Đà Nẵng chưa cao, cùng tâm lý vẫn ưu tiên lên các bệnh viện tuyến trên thay vì sử dụng dịch vụ y tế gần nơi sinh sống.
Kinh nghiệm từ Vương quốc Anh: Trao quyền cho người bệnh
Chia sẻ kinh nghiệm từ Vương quốc Anh, bác sĩ Matt Curtis, bác sĩ đa khoa và cố vấn lâm sàng, cho rằng mục tiêu lớn nhất của chuyển đổi số y tế là trao quyền chủ động cho người bệnh tham gia vào quá trình chăm sóc sức khỏe của chính mình.
Người bệnh có thể theo dõi toàn bộ lịch sử sức khỏe, xem kết quả xét nghiệm, nắm rõ phác đồ điều trị và trao đổi với bác sĩ từ xa khi cần thiết. Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực và luôn đi theo người bệnh dù họ khám ở bất kỳ cơ sở y tế nào.
Theo các chuyên gia, chuyển đổi số y tế là một hành trình dài với nhiều thách thức về công nghệ, pháp lý và nguồn lực. Nhưng dù công nghệ có phát triển đến đâu, thước đo thành công cuối cùng vẫn là trải nghiệm và lợi ích mà người dân nhận được. Bởi một hệ thống y tế thông minh không phải là nơi có nhiều công nghệ nhất, mà là nơi người bệnh được chăm sóc tốt, thuận tiện hơn và được đặt ở vị trí trung tâm của mọi quyết định.
