Trên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang), câu chuyện về những hốc đá lởm chởm, nơi cây ngô từng là nguồn sống duy nhất đang dần thay đổi. Tại thôn Séo Lủng A, xã Sà Phìn, một cuộc cách mạng về sinh kế đã diễn ra từ năm 2020, khi chị Vàng Thị Chở, Bí thư Chi bộ thôn, tiên phong đưa cây bắp cải vào trồng thử nghiệm.
Khởi nguồn từ những luống bắp cải trên đá
Chị Vàng Thị Chở nhớ lại: “Cuộc sống hàng trăm năm nay trên vùng Cao nguyên đá này là cuộc đấu tranh sinh tồn với mưa gió tự nhiên. Khó, khổ vậy cũng chỉ để giữ cho bằng được bụm đất bé bằng bàn tay còn sót lại trong các hốc đá lô nhô, lởm chởm, chằng chịt để cây ngô có thể lớn lên mà cho bắp. Khắc nghiệt là vậy mà cứ lớn ngang lưng người, cây ngô lại thành thức ăn cho sâu keo. Năm nào sâu nhiều ngô chết thì phải trồng lại. Bao nhiêu mồ hôi công sức dồn cả vào nhát cuốc. Ấy thế mà, 1ha ngô sau khi trừ giống, vốn, thuốc sâu, thu về chỉ vỏn vẹn trên dưới chục triệu đồng. Mỗi năm một vụ, con người cũng phải quay quắt với cây ngô!”.
Bước ngoặt đến vào năm 2020, khi địa phương triển khai chủ trương chuyển đổi cây trồng theo Nghị quyết 05-NQ/TU của tỉnh Hà Giang cũ. Lúc đó, không ít người nghi ngại việc đưa rau hàng hóa vào vùng đá thiếu nước. Tuy nhiên, chị Chở kiên trì vận động từng nhà, trực tiếp làm mẫu. Những luống bắp cải đầu tiên phát triển tốt ngoài mong đợi, thích nghi với khí hậu lạnh, tận dụng độ ẩm từ sương, ít sâu bệnh và gần như không cần tưới.
Hiệu quả kinh tế vượt trội nhờ cây bắp cải
Từ vài diện tích trồng thử ban đầu, đến nay toàn thôn Séo Lủng A đã có 70/74 hộ tham gia trồng bắp cải với diện tích chuyên canh khoảng 30ha. Năng suất đạt khoảng 40 tấn/ha/vụ, mỗi năm trồng 3 vụ, tương đương 120 tấn/ha. Với giá bán bình quân 3.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, người dân thu lãi khoảng 280 triệu đồng/ha/năm. Con số này cao gấp khoảng 10 lần so với trồng ngô truyền thống, giúp nhiều hộ gia đình từng bước vươn lên thoát nghèo.
Bí thư xã Sà Phìn Đỗ Quốc Hương cho biết: “Nhiều năm nay, nguồn nước sinh hoạt của người dân cơ bản được đáp ứng từ hệ thống hồ treo, nhưng nước phục vụ sản xuất vẫn luôn là bài toán khó. Thế nhưng, cây bắp cải lại thích nghi rất tốt với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt ở địa phương. Cây tận dụng độ ẩm từ sương, phát triển ổn định, cho bắp chắc, có cây nặng tới 3kg mà gần như không cần tưới.”
Bắp cải Séo Lủng A còn được đánh giá cao về chất lượng: giòn, ngọt, chắc, ít dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Nhờ đó, thương lái từ các tỉnh lân cận tìm đến thu mua. Có thời điểm giá bắp cải lên tới 13.000 đồng/kg.
Đầu ra ổn định – chìa khóa thành công
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, chị Vàng Thị Chở còn chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Từ những mối quen biết ban đầu, chị đã kết nối hơn 30 đầu mối, liên kết tiêu thụ sản phẩm cho các hộ trong thôn và ngoài thôn. Nhờ đó, bắp cải không chỉ tiêu thụ trong tỉnh Hà Giang mà còn được đưa đến Phú Thọ, Cao Bằng, Hà Nội và cung cấp cho các trường học trên địa bàn.
Những hộ gia đình như Vừ Vả Kía, Vừ Mí Cơ, Vừ Pà Phứ, Vừ Dũng Chía, Vừ Nhìa Súng là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình. Nhờ thu nhập ổn định từ bắp cải, họ đã thoát nghèo và có cuộc sống khấm khá hơn. Mô hình trồng bắp cải ở Séo Lủng A đang mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho vùng Cao nguyên đá, khẳng định sự đúng đắn của chủ trương chuyển đổi cây trồng theo Nghị quyết 05-NQ/TU.
