Là địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, nhiều bản nằm cách xa trung tâm, xã Bản Bo, tỉnh Lai Châu xác định xây dựng bản làng số là giải pháp quan trọng để giảm nghèo thông tin, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Từ đó, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế của từng bản làng và người dân.
Hạ tầng số làm nền tảng
Xã Bản Bo đang từng bước xây dựng bản làng số, góp phần giảm nghèo thông tin, tạo động lực phát triển bền vững cho người dân. Xác định hạ tầng số là nền tảng của quá trình này, xã đã phối hợp với các đơn vị viễn thông đẩy mạnh đầu tư, nâng cấp mạng lưới internet và thông tin di động. Đến nay, 21/21 bản trên địa bàn đã được phủ sóng internet cáp quang và sóng di động 4G, 5G, xóa bỏ hoàn toàn các khu vực chưa có sóng hoặc chất lượng kết nối thấp. Các đơn vị kỹ thuật thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống nhằm bảo đảm đường truyền ổn định, phục vụ nhu cầu học tập, sản xuất và tiếp cận thông tin của người dân.
Tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động hiệu quả
Tuy nhiên, Bản Bo xác định hạ tầng tốt mới chỉ là điều kiện cần. Muốn công nghệ số thực sự đi vào cuộc sống, người dân phải biết sử dụng và thấy được lợi ích từ công nghệ. Vì vậy, xã đã thành lập 21 tổ công nghệ số cộng đồng tại 21 bản cùng một tổ chỉ đạo chung cấp xã. Thành viên các tổ gồm cán bộ xã, công an, đoàn viên thanh niên và những người có kiến thức, kỹ năng công nghệ thông tin. Điểm nổi bật trong quá trình triển khai là phương châm “cầm tay chỉ việc”. Thay vì chỉ tuyên truyền tập trung, các thành viên tổ công nghệ số thường xuyên đến tận các cụm dân cư, từng hộ gia đình để trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh và các nền tảng số.
Trong công tác quản lý, điều hành ở cơ sở, các nhóm Zalo của bản được sử dụng hiệu quả để trao đổi thông tin, phổ biến chủ trương, chính sách và các thông báo quan trọng. Đối với những bản cách xa trung tâm xã từ 9 - 10km, cách làm này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đi lại, đồng thời bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin nhanh chóng, kịp thời.
Chuyển biến tích cực từ bản làng số
Từ những việc làm cụ thể, thiết thực và gần gũi với đời sống hằng ngày, quá trình xây dựng bản làng số ở Bản Bo đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân. Việc xây dựng bản làng số đã góp phần thay đổi tư duy của người dân, giúp họ chủ động ứng dụng công nghệ vào sản xuất, nâng cao thu nhập. Nếu trước đây nhiều người còn e ngại khi sử dụng điện thoại thông minh hoặc các ứng dụng trực tuyến thì nay công nghệ số đã trở thành công cụ quen thuộc trong học tập, lao động và sinh hoạt. Người dân chủ động tìm kiếm thông tin về khoa học kỹ thuật, giá cả thị trường, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước cũng như những kiến thức phục vụ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập.
Đến nay, trên 86% người trưởng thành trên địa bàn đã có khả năng sử dụng các nền tảng số; hơn 90% hộ dân sử dụng internet. Những con số này cho thấy khoảng cách số giữa các bản vùng xa với khu vực trung tâm đang từng bước được thu hẹp, tạo điều kiện để người dân tiếp cận bình đẳng hơn với các nguồn thông tin và dịch vụ thiết yếu. Quan trọng hơn, việc xây dựng bản làng số đã góp phần thay đổi tư duy của người dân từ thụ động tiếp nhận thông tin sang chủ động tìm kiếm, khai thác và ứng dụng thông tin vào thực tiễn. Khi có thông tin đầy đủ và kỹ năng sử dụng công nghệ, người dân có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng sinh kế và cải thiện chất lượng cuộc sống. Đây cũng là cơ sở quan trọng để Bản Bo thực hiện mục tiêu giảm nghèo thông tin gắn với giảm nghèo bền vững.
