Nép mình bên biển suốt gần một thế kỷ, làng phong Quy Hòa đang đứng trước bước ngoặt lớn khi tỉnh Gia Lai có chủ trương di dời để phục vụ dự án đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển rộng gần 2.900ha.
Lịch sử hình thành và phát triển
Tọa lạc dưới chân núi Xuân Vân, mặt hướng ra biển, làng phong Quy Hòa thuộc phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai từng là một thung lũng biệt lập, nơi những người mắc bệnh phong sinh sống và điều trị qua nhiều thập niên. Năm 1929, linh mục người Pháp Paul Maheu đã chọn nơi đây để xây dựng khu điều trị dành cho bệnh nhân phong khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Từ một cơ sở y tế, nơi đây dần phát triển thành một cộng đồng dân cư đặc biệt với hàng trăm hộ gia đình sinh sống qua nhiều thế hệ.
Quy Hòa còn gắn liền với những ngày cuối đời của thi sĩ Hàn Mặc Tử, một trong những tên tuổi lớn của thơ ca Việt Nam. Trong căn phòng lưu niệm, những kỷ vật vẫn được giữ gìn, nhắc nhở về một tài năng thi ca bạc mệnh. Nơi an táng đầu tiên của ông nằm trong khuôn viên làng phong.
Hiện tại: Làng xanh bên biển
Trải qua gần một thế kỷ, làng phong Quy Hòa ngày nay không còn gợi nhớ ám ảnh bệnh tật, mà đã trở thành một ngôi làng xanh, sạch, đẹp bên bờ biển. Mỗi chiều, người dân và du khách tìm đến đây để dạo bộ, tận hưởng sự bình yên rồi xuống tắm biển. Bước vào làng, du khách cảm nhận rõ sự thanh bình và không gian trong lành. Những lối đi sạch sẽ, phủ bóng cây cổ thụ xanh mát dẫn qua các khu nhà nằm yên ả giữa thung lũng.
Nhiều năm trở lại đây, Quy Hòa trở thành điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn với vẻ hoang sơ, bình yên, cổ kính. Những lớp nhà cửa, hạ tầng mang đậm kiến trúc Pháp kết hợp phong cách Đông Dương tạo nên một diện mạo riêng hiếm thấy.
Cuộc sống của cư dân
Hiện làng phong có 250 hộ gia đình, với khoảng 300 bệnh nhân phong sinh sống. Dấu vết bệnh tật vẫn còn hiện hữu trên cơ thể nhiều cư dân, nhưng phía sau những khiếm khuyết ấy là nghị lực sống mạnh mẽ. Khoảng 50 hộ gia đình, trong đó có cả những người đang bị bệnh phong, hành nghề khai thác thủy sản để mưu sinh.
Ông Lê Văn Phong, 77 tuổi, một bệnh nhân sống tại làng phong chia sẻ: "Tôi đã sống ở đây 59 năm nên nếu phải chuyển đi sẽ rất lưu luyến. Điều khiến tôi lo nhất là cuộc sống ở nơi ở mới. Tôi vẫn băn khoăn liệu ở nơi mới người dân có còn kỳ thị người mắc bệnh phong hay không. Đến giờ, nhiều người, nhất là trẻ nhỏ, vẫn còn e ngại khi gặp chúng tôi. Dù vậy, chủ trương của nhà nước thì chúng tôi sẵn sàng chấp hành. Chỉ mong được bố trí nơi ở mới ổn định để yên tâm tiếp tục cuộc sống."
Dự án và kế hoạch di dời
UBND tỉnh Gia Lai vừa phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đối với Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua. Dự án được nghiên cứu trên địa bàn các phường Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Bắc và Quy Nhơn Tây, với diện tích gần 2.900ha. Một trong những nội dung đáng chú ý là phương án di dời Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa. Theo yêu cầu của UBND tỉnh, việc di dời phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, xây dựng phương án tổng thể nhằm bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe người dân không bị gián đoạn.
Vườn tượng danh y là một trong những điểm nhấn đặc biệt của Quy Hòa, với những bức tượng chân dung các danh y nổi tiếng Việt Nam và thế giới, nhằm tri ân những đóng góp cho y học và tinh thần nhân văn.
