Bất chấp doanh thu kỷ lục từ bản quyền truyền hình, tài trợ và sức hút toàn cầu, Premier League vẫn đối mặt với một nghịch lý khó giải: gần 90% CLB thuộc bốn hạng đấu chuyên nghiệp cao nhất nước Anh dự kiến báo lỗ, theo nghiên cứu của hãng tư vấn BDO được tờ AS dẫn lại.
Doanh thu tăng nhưng chi phí còn tăng nhanh hơn. Tiền lương, phí chuyển nhượng, hoa hồng cho người đại diện và chi phí vận hành đều tăng vọt, khiến nhiều đội bóng liên tục phải bơm thêm vốn hoặc bán cầu thủ để cân đối sổ sách. Mỗi kỳ chuyển nhượng chứng kiến những thương vụ trăm triệu euro, nhưng phần lớn số tiền đó không quay về lợi nhuận mà chỉ đẩy mặt bằng chi tiêu chung lên một mức mới.
Áp lực cạnh tranh càng khiến các CLB không dám đứng yên. Muốn trụ hạng, giành vé dự cúp châu Âu hay tranh chức vô địch, họ đều phải tiếp tục mua sắm và nâng quỹ lương. Khi một đội tăng chi, những đội còn lại buộc phải chạy theo, biến bóng đá Anh thành một cuộc đua mà phần thưởng rất lớn nhưng chi phí tham gia ngày càng đắt đỏ.
Cỗ máy kiếm tiền không tạo ra lợi nhuận
Hình ảnh trái ngược giữa Liverpool và Leicester City phản ánh rõ thực trạng này. Theo AS, Liverpool đang đàm phán bán tối đa 49% cổ phần cho một nhóm đầu tư do Amit Bhatia dẫn đầu. Thương vụ có thể định giá đội bóng hơn 6 tỷ USD, giúp Fenway Sports Group huy động thêm nguồn lực mà vẫn giữ quyền kiểm soát. Trong khi đó, Leicester được King Power đưa lên thị trường sau khi thuê Citigroup tìm kiếm người mua. Đội bóng từng vô địch Premier League năm 2016 hiện chịu khoản lỗ 71,1 triệu bảng và rơi xuống League One.
Một đội được định giá ở mức kỷ lục, đội còn lại đối mặt khủng hoảng tài chính và thể thao. Điểm chung là cả hai đều cần nguồn vốn mới để duy trì hoạt động hoặc chuẩn bị cho tương lai. Đó là nghịch lý lớn nhất của Premier League: các CLB có thể tăng giá trị thương hiệu, thu hút nhà đầu tư và ký những hợp đồng thương mại khổng lồ, nhưng điều đó không bảo đảm hoạt động kinh doanh có lãi.
Kỷ lục chi tiêu hè 2026
Kỳ chuyển nhượng hè 2026 tiếp tục cho thấy xu hướng đó. Các CLB Anh đã chi khoảng 1,39 tỷ euro, vượt xa Italy với 585,5 triệu euro, Đức 434,2 triệu euro, Tây Ban Nha 307 triệu euro và Pháp 245 triệu euro. Bốn trong năm thương vụ đắt nhất thời điểm AS thống kê đều liên quan đến Premier League. Morgan Rogers chuyển từ Aston Villa sang Chelsea với giá 138 triệu euro, Elliot Anderson đến Manchester City với mức phí 135 triệu euro, trong khi Tottenham mua Sandro Tonali và Mateus Fernandes với tổng số tiền hơn 200 triệu euro.
Những con số ấy cho thấy khả năng chi tiêu vượt trội của bóng đá Anh. Tuy nhiên, chúng cũng phản ánh áp lực phải liên tục nâng cấp đội hình, ngay cả khi phần lớn CLB chưa tìm được cách tạo lợi nhuận bền vững. Thị trường chuyển nhượng sôi động không đồng nghĩa với sức khỏe tài chính; thực tế, nó đang đẩy các đội bóng vào vòng xoáy chi tiêu không có điểm dừng.
Luật tài chính mới: Kiểm soát thay vì ngăn chặn
Trước nguy cơ mất kiểm soát, Premier League áp dụng hệ thống tài chính mới từ mùa 2026/27 để thay thế Quy tắc lợi nhuận và bền vững. Quy định Squad Cost Ratio giới hạn chi phí dành cho cầu thủ và HLV trưởng ở mức 85% doanh thu bóng đá, cộng lãi hoặc lỗ ròng từ chuyển nhượng. Khoản chi bao gồm tiền lương, phí người đại diện và phần khấu hao giá trị chuyển nhượng. Nếu vượt ngưỡng 85%, CLB có thể bị phạt tài chính; trường hợp vượt giới hạn cao nhất sẽ đối mặt án phạt thể thao, thậm chí bị trừ điểm ngay trong mùa giải vi phạm.
Premier League cũng bổ sung các bài kiểm tra về vốn lưu động, khả năng thanh khoản và tình trạng tài sản ròng, nhằm phát hiện rủi ro sớm. Tuy nhiên, luật mới chỉ có thể kiểm soát mức độ rủi ro, chứ khó thay đổi bản chất cuộc chơi. Thành tích vẫn quyết định doanh thu, giá trị thương hiệu và sức hút nhà đầu tư, nên các đội có động lực chi tiêu đến sát giới hạn cho phép.
Vì sao CLB vẫn đáng giá hàng tỷ USD
Sức hấp dẫn của Premier League khiến giá trị CLB tiếp tục tăng bất chấp các khoản lỗ. Nhà đầu tư không chỉ mua một đội bóng, mà còn mua thương hiệu, lượng khán giả toàn cầu, nguồn thu bản quyền và vị trí trong ngành công nghiệp giải trí quốc tế. Đó là lý do một CLB có thể thua lỗ nhiều năm nhưng vẫn được định giá hàng tỷ USD, vì giá trị nằm ở tiềm năng tăng trưởng dài hạn.
Premier League vẫn là sân khấu hào nhoáng và giàu sức hút nhất bóng đá cấp CLB. Nhưng đằng sau vẻ ngoài thịnh vượng là một mô hình phải liên tục tìm thêm tiền để duy trì cuộc đua. Giải đấu càng kiếm được nhiều, các CLB càng chi mạnh. Khi chi phí luôn chạy nhanh hơn doanh thu, danh hiệu “giải đấu giàu nhất thế giới” cũng không thể che đi một sự thật: bóng đá Anh có rất nhiều tiền, nhưng kiếm được lợi nhuận lại là câu chuyện hoàn toàn khác.
