Alysa Liu và Eileen Gu: Biểu tượng thể thao giữa lằn ranh Mỹ - Trung
Hai vận động viên gốc Trung Quốc, Alysa Liu và Eileen Gu, đang trở thành tâm điểm của những cuộc tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội và truyền thông quốc tế. Họ bị ví von như người hùng và phản diện trong một bộ phim hoạt hình Disney, phản ánh sự căng thẳng ngày càng gia tăng giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc.
Hai con đường khác biệt từ California
Cả Alysa Liu và Eileen Gu đều sinh ra và lớn lên tại California, Mỹ, trong những gia đình có nguồn gốc Hoa. Tuy nhiên, lựa chọn thi đấu của họ đã đặt họ vào hai cực đối lập. Alysa Liu, được mệnh danh là "Thiên thần băng", đại diện cho Hoa Kỳ và giành hai huy chương vàng tại Olympic mùa Đông 2026. Trong khi đó, Eileen Gu, hay "Công chúa tuyết", khoác áo đội tuyển Trung Quốc và đã thu về hai huy chương bạc tại kỳ Thế vận hội này.
Eileen Gu bắt đầu sự nghiệp trượt tuyết từ năm ba tuổi và ban đầu thi đấu cho Mỹ trước khi chuyển sang đại diện Trung Quốc vào năm 2019. Cô giải thích rằng muốn truyền cảm hứng cho giới trẻ tại Bắc Kinh, quê hương của mẹ mình. Với thu nhập ước tính khoảng 23 triệu USD mỗi năm, Gu trở thành nữ vận động viên có thu nhập cao nhất và được truyền thông Trung Quốc ca ngợi rộng rãi.
Ngược lại, Alysa Liu có xuất thân từ một gia đình chính trị phức tạp. Cha cô, Arthur Liu, là một nhà hoạt động từng tham gia phong trào Thiên An Môn năm 1989 và phải rời Trung Quốc. Liu lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, từng sống trong căn hộ một phòng ngủ và phải tự vực dậy sự nghiệp sau hai năm gián đoạn. Thành tích của cô ít được truyền thông Trung Quốc đưa tin do những vấn đề nhạy cảm liên quan đến gia đình.
Tranh cãi chính trị và áp lực bản sắc
Sự tương phản giữa hai vận động viên bùng nổ mạnh mẽ trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt. Giáo sư Yinan He từ Đại học Lehigh nhận định rằng "không khí Chiến tranh Lạnh mới" đã khiến bản sắc cá nhân bị đánh giá qua lăng kính trung thành quốc gia. Eileen Gu từng phải đối mặt với chỉ trích nặng nề khi lên tiếng bênh vực vận động viên người Mỹ Hunter Hess, với những lời lẽ gọi cô là "kẻ phản bội" từ cựu cầu thủ NBA Enes Kanter Freedom.
Trên mạng xã hội Trung Quốc, Alysa Liu hầu như không được nhắc đến, và những bài viết khen ngợi cô thường nhận về các bình luận tiêu cực liên quan đến lập trường chính trị của gia đình. Gia đình Liu thậm chí từng bị nhắm đến trong một chiến dịch giám sát được cho là do chính phủ Trung Quốc chỉ đạo.
Yếu tố giai tầng và cảm thông công chúng
Một số nhà phân tích cho rằng câu chuyện không chỉ xoay quanh chủ nghĩa dân tộc. Giáo sư Yinan He chỉ ra rằng yếu tố giai tầng xã hội và tính đồng cảm cũng đóng vai trò quan trọng trong cách công chúng nhìn nhận hai vận động viên. Eileen Gu lớn lên trong môi trường ưu tú với nền tảng giáo dục tại Stanford và khu nhà giàu Sea Cliff, khiến lựa chọn thi đấu cho Trung Quốc bị một bộ phận xem như quyết định kinh doanh.
Trong khi đó, Alysa Liu với câu chuyện vượt khó, từ bỏ rồi trở lại thể thao, phù hợp với khuôn mẫu "giấc mơ Mỹ" và nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng Mỹ. Dave Portnoy, nhà sáng lập Barstool Sports, thậm chí tuyên bố sẽ không bao giờ cổ vũ Gu và coi Liu là biểu tượng Mỹ đích thực.
Gánh nặng trên vai những vận động viên trẻ
Giữa những tranh cãi, thành tích thể thao của cả hai dường như bị lu mờ bởi các yếu tố chính trị. Alysa Liu thể hiện phong cách thi đấu tự do và ngẫu hứng, trong khi Eileen Gu tiếp tục củng cố vị thế là vận động viên trượt tuyết tự do nữ giàu thành tích nhất lịch sử Olympic. Tuy nhiên, họ bị gán vào các nhãn dán đối lập như "người nhập cư tốt" và "người nhập cư xấu", theo cách diễn giải của Giáo sư Richard King từ Cao đẳng Columbia Chicago.
Cuộc đối chiếu giữa Liu và Gu không chỉ phơi bày sự căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc, mà còn đặt gánh nặng bản sắc lên vai những vận động viên trẻ tuổi. Họ buộc phải đối mặt với áp lực từ dư luận trong khi cố gắng tập trung vào sự nghiệp thể thao của mình.
