Dự án “Nâng cao năng lực tư vấn pháp luật về đất đai” giai đoạn 2024-2026 do Tổ chức Bánh mỳ cho thế giới (Cộng hòa Liên bang Đức) tài trợ cho Hội Luật gia Việt Nam triển khai tại 9 tỉnh, trong đó có tỉnh Quảng Trị. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị (tỉnh cũ) đã đồng ý cho phép thực hiện dự án trên địa bàn; Hội Luật gia tỉnh ủy quyền cho Trung tâm Tư vấn pháp luật (TTTVPL) thực hiện.
Kết quả đáng ghi nhận từ hoạt động tư vấn
Theo bà Nguyễn Thị Lài, Phó Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị kiêm Giám đốc TTTVPL, từ khi dự án được triển khai đến nay đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Các tư vấn viên đã hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính, giải đáp thắc mắc, đưa ra ý kiến tư vấn và cung cấp thông tin pháp luật. Nhờ đó, người dân hiểu rõ hơn về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và các giải pháp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, từ đó lựa chọn cách ứng xử phù hợp với quy định pháp luật.
Bà Lài nhấn mạnh rằng kết quả này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành có nhiều quy định mới, đồng thời cả hệ thống chính trị đang thực hiện các quy định về mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Con số ấn tượng: 191 trường hợp, 54 cuộc phổ biến
Tính từ khi dự án khởi động đến nay, TTTVPL đã tư vấn cho 191 trường hợp; tổ chức 54 cuộc phổ biến, tư vấn pháp luật lưu động và hội nghị tập huấn nghiệp vụ, trao đổi kinh nghiệm với tổng cộng 2.656 lượt người tham gia. Đối tượng tham gia bao gồm người dân, đại diện chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, tổ dân phố, thôn, cộng tác viên cơ sở...
Điều đáng ghi nhận là kết quả khảo sát cho thấy tất cả người được tư vấn đều hài lòng hoặc rất hài lòng. Dịch vụ tư vấn hoàn toàn miễn phí.
Thay đổi nhận thức và hành vi của người dân
Bà Nguyễn Thị Thanh Hảo, Phó Bí thư Đoàn phường Đồng Thuận, cộng tác viên của dự án, cho biết kết quả rõ nét nhất là người dân đã tiếp cận các quy định pháp luật mới một cách gần gũi, dễ hiểu và sát thực tiễn hơn. Qua các hội nghị tuyên truyền và tư vấn trực tiếp tại cơ sở, nhiều nội dung liên quan đến chế độ sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, tách thửa, hợp thửa, chuyển mục đích sử dụng đất, thủ tục giải quyết tranh chấp, khiếu nại, chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất và giá đất đã được giải đáp cụ thể.
Nhờ đó, nhiều hộ gia đình nhiều năm chưa hoàn thiện hồ sơ đất đai do không nắm rõ quy định đã được hướng dẫn bổ sung hồ sơ và thực hiện đúng trình tự, thủ tục. Bà Hảo chia sẻ: “Nhiều trường hợp khác cũng nhờ được giải đáp ngay từ đầu đã tránh được các tranh chấp, khiếu nại phát sinh do chưa hiểu đầy đủ các quy định của pháp luật”.
Đặc biệt, nhận thức của người dân về pháp luật đất đai đã chuyển biến tích cực. Trước đây, khi gặp vấn đề về đất đai, nhiều người thường tìm hiểu qua người quen, kinh nghiệm truyền miệng hoặc sử dụng dịch vụ “cò mồi”. Nay họ đã chủ động hơn trong việc tìm hiểu quy định, mạnh dạn đặt câu hỏi và tìm đến kênh tư vấn chính thống. Qua đó, người dân tiết kiệm thời gian, công sức, chi phí và được hỗ trợ miễn phí với chất lượng, góp phần hạn chế rủi ro phát sinh trong các thủ tục đất đai.
Khó khăn và giải pháp nâng cao chất lượng tư vấn
Bà Nguyễn Thị Lài đánh giá, trong quá trình thực hiện, Trung tâm nhận được sự quan tâm, hướng dẫn của Hội Luật gia Việt Nam, Ban Quản lý Dự án, Trung tâm tư vấn tái hòa nhập cộng đồng (Hội Luật gia Việt Nam), Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội Luật gia tỉnh và các cơ quan, địa phương. Đội ngũ cộng tác viên cơ sở là lực lượng trực tiếp hỗ trợ, kết nối và thực hiện tư vấn, giúp các hoạt động bảo đảm đúng mục tiêu, nội dung, kế hoạch dự án.
Tuy nhiên, quá trình tư vấn cũng gặp không ít khó khăn. Việc thực hiện các quyền của người sử dụng đất liên quan đến nhiều văn bản pháp luật, nhiều thủ tục hành chính và được giải quyết tại nhiều cơ quan khác nhau, đòi hỏi hoạt động tư vấn phải bài bản, chuyên sâu, có sự nghiên cứu và chuẩn bị kỹ lưỡng. Đối với một số vụ việc phức tạp, tồn đọng hoặc hồ sơ chưa đầy đủ, việc tư vấn khó thực hiện trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh Luật Đất đai năm 2024 đang từng bước đi vào cuộc sống, nhu cầu tư vấn, hướng dẫn để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất vẫn còn rất lớn. Bà Nguyễn Thị Lài cho rằng cần tiếp tục tăng cường hoạt động tư vấn pháp luật lưu động; xây dựng đội ngũ tư vấn viên, cộng tác viên đủ năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tư vấn pháp luật. Đây là những giải pháp quan trọng, góp phần ổn định trật tự xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
