Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 131/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết việc sử dụng kinh phí từ Quỹ Bảo trợ trẻ em dành cho người chưa thành niên là bị hại. Văn bản này cụ thể hóa khoản 3 Điều 160 Luật Tư pháp người chưa thành niên, nhằm bảo đảm quyền được cứu chữa khẩn cấp cho trẻ em, không để bất kỳ em nào chậm cấp cứu vì khó khăn tài chính.
Mục đích và nguyên tắc của chính sách
Theo Nghị định, Quỹ Bảo trợ trẻ em được phép tạm ứng chi phí khám, chữa bệnh cho người chưa thành niên là bị hại trong giai đoạn cấp cứu. Chính sách đặt ưu tiên hàng đầu là quyền được cứu chữa kịp thời, bảo đảm không trẻ em nào chậm trễ cấp cứu do vướng mắc về tài chính. Trên thực tế, nhiều nạn nhân bị bạo lực, xâm hại phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch, nhưng gia đình không đủ khả năng chi trả, trong khi người gây hại chưa bồi thường, bỏ trốn hoặc chưa xác định được danh tính. Khoảng trống này từng khiến việc tiếp cận dịch vụ y tế bị chậm trễ.
Nguyên tắc thực hiện là nhanh chóng, dễ tiếp cận, đúng mục đích, đúng đối tượng, nhằm bảo đảm người chưa thành niên là bị hại nhận được sự hỗ trợ kịp thời. Đặc biệt, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải thực hiện cấp cứu bệnh nhân theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh, ngay cả khi chưa có tạm ứng từ Quỹ Bảo trợ trẻ em.
Điều kiện và mức hỗ trợ
Nghị định nêu rõ điều kiện hỗ trợ kinh phí từ Quỹ Bảo trợ trẻ em đối với người bồi thường chưa thể thực hiện bồi thường ngay. Cụ thể, người đó thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo; đã chết; bỏ trốn; hoặc chưa xác định được danh tính. Mức hỗ trợ căn cứ vào chi phí thực tế, tối đa không quá 100 lần mức lương cơ sở cho mỗi trường hợp.
Thủ tục được rút gọn, nhiều trường hợp Quỹ phải phê duyệt và tạm ứng trong vòng 1 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Chính sách cũng nhấn mạnh không kỳ thị, phân biệt đối xử với người chưa thành niên vì đặc điểm cá nhân, hoàn cảnh gia đình, giới tính, dân tộc, quốc tịch, tín ngưỡng, tôn giáo hoặc bất kỳ lý do nào khác.
Sự cần thiết của Nghị định
Trước đó, trong Tờ trình của Bộ Y tế về dự thảo Nghị định, số liệu từ Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho thấy giai đoạn 2021-2024 có 11.581 người chưa thành niên bị xâm hại trong các vụ án hình sự, trung bình mỗi năm khoảng hơn 2.500 người. Dự báo trong những năm tới, các tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường, cùng với thách thức từ hội nhập quốc tế, có thể làm gia tăng nguy cơ thiếu an toàn cho người chưa thành niên. Các yếu tố như dân số tăng nhanh trong khi hạ tầng xã hội chưa theo kịp, sự xuống cấp về đạo đức xã hội ở một bộ phận dân cư trong bối cảnh phát triển internet và mạng xã hội, cùng với tình trạng lạm dụng rượu bia, đều là những thách thức lớn.
Người chưa thành niên chưa phát triển đầy đủ về thể chất và tinh thần, cần được bảo vệ và chăm sóc toàn diện về sức khỏe, học tập, vui chơi giải trí, cũng như quyền bày tỏ ý kiến và tham gia các hoạt động tập thể. Do đó, việc ban hành Nghị định là cần thiết để thi hành hiệu quả Luật Tư pháp người chưa thành niên, tạo cơ sở hỗ trợ kịp thời cho nạn nhân chưa thành niên bị xâm phạm tính mạng, sức khỏe khi chưa có bồi thường.
Nghị định số 131/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 25/5/2026 và áp dụng cho ngân sách năm 2026. Văn bản quy định chi tiết các nội dung về nguyên tắc, điều kiện, mức kinh phí sử dụng, hồ sơ, trình tự, thủ tục tạm ứng, thanh toán và hoàn trả kinh phí từ Quỹ Bảo trợ trẻ em.
