Bé gái bị lợi dụng hình ảnh trên mạng: Hồi chuông cảnh báo vi phạm quyền riêng tư trẻ em
Một phóng sự phát sóng trên chương trình Chuyển động 24h của kênh VTV1, với tiêu đề "Làm rõ các khoản chi xung quanh gói thầu cung cấp suất ăn cho trường học", đang tạo nên làn sóng tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội. Trong đó, một tình huống nhỏ liên quan đến bé gái tên Phương Anh đã vô tình trở thành tâm điểm chú ý, kéo theo những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng về quyền riêng tư của trẻ em.
Sự việc gây bão từ một bữa ăn trưa
Phóng sự ghi lại cảnh một bữa cơm trưa bán trú tại một lớp tiểu học, với món chính gồm cơm, thịt gà và đậu sốt cà chua. Bé Phương Anh ban đầu không có khay cơm, với lý do được cô giáo đưa ra là em "không ăn được thịt gà". Trong khi các bạn khác bắt đầu dùng bữa, em được yêu cầu đi đưa canh cho các bạn. Tuy nhiên, ở cuối phóng sự, khi Phương Anh đã có phần cơm, phóng viên Anh Tuấn đã xuống phỏng vấn trực tiếp: "Con có ăn được thịt gà không?". Câu trả lời ngây thơ và rõ ràng của em là "Dạ có ạ".
Đoạn hội thoại này nhanh chóng được chia sẻ chóng mặt trên các hội nhóm mạng xã hội. Đáng chú ý, một số Fanpage còn sử dụng hình ảnh của bé Phương Anh, đã qua chỉnh sửa bằng công nghệ AI, và đăng tải như một nội dung mới nhằm thu hút sự chú ý của người xem. Bên cạnh những tiếng cười ủng hộ, nhiều ý kiến đã lên tiếng bảo vệ bé gái, khi hình ảnh của trẻ bị lan truyền trái phép mà không có sự đồng ý từ bố mẹ.
Góc nhìn pháp lý: Vi phạm nghiêm trọng quyền trẻ em
Dưới góc nhìn pháp lý, TS. Luật sư Đặng Văn Cường - Ủy viên Ban chấp hành Hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, nhấn mạnh rằng pháp luật bảo vệ chặt chẽ quyền hình ảnh cá nhân, đặc biệt là đối với trẻ em. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được sự đồng ý của chính họ; nếu tự ý sử dụng trái pháp luật, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Trong kỷ nguyên số, các dữ liệu cá nhân như hình ảnh và thông tin nhân thân là vô cùng quan trọng. Đặc biệt, việc sử dụng hình ảnh trẻ em trên không gian mạng cần phải rất thận trọng, có sự đồng ý của trẻ em hoặc người giám hộ. Nếu không, hành vi này có thể phạm luật và phải đối mặt với các chế tài nghiêm khắc.
Theo Điều 21 Luật trẻ em, trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình. Trẻ em được pháp luật bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín, cũng như các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Điều 36 Nghị định số 56/2017/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ: Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng và cá nhân khi đưa thông tin bí mật đời sống riêng tư của trẻ em lên mạng phải có sự đồng ý của cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên.
Hậu quả pháp lý và mức xử phạt cụ thể
Luật sư Cường chỉ ra rằng, trong vụ việc này, việc các cơ quan, tổ chức sử dụng hình ảnh của bé Phương Anh cần phải được sự đồng ý của em và người giám hộ. Nếu tự ý sử dụng mà không có sự cho phép, có thể bị khiếu kiện, buộc phải gỡ bỏ hình ảnh, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại nếu có. Trường hợp sử dụng hình ảnh để kinh doanh, còn phải chia sẻ lợi nhuận với người có hình ảnh theo thỏa thuận.
Theo Điều 84 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP, các hành vi vi phạm quy định về thu thập, sử dụng thông tin cá nhân có thể bị xử phạt như sau:
- Phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng đối với hành vi thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý về phạm vi, mục đích.
- Phạt tiền từ 40 triệu đến 60 triệu đồng đối với hành vi sử dụng không đúng mục đích thông tin cá nhân hoặc cung cấp, chia sẻ thông tin trái phép cho bên thứ ba.
Ngoài ra, các biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm buộc hủy bỏ thông tin cá nhân do vi phạm. Luật sư Cường lưu ý: "Người thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý có thể bị xử phạt từ 10 triệu đến 60 triệu đồng. Các tổ chức, cá nhân cần thận trọng, nếu không được đồng ý, hoàn toàn có thể bị khiếu kiện, xử phạt hành chính và bồi thường thiệt hại tùy theo mức độ thực tế."
Sự việc này không chỉ là một bài học về đạo đức mạng xã hội, mà còn là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về việc tôn trọng và bảo vệ quyền riêng tư của trẻ em trong thời đại số. Cộng đồng cần nâng cao nhận thức để ngăn chặn những hành vi tương tự trong tương lai.
