100% Trẻ Em Tham Gia Khảo Sát Từng Gặp Rủi Ro Trên Môi Trường Mạng
Tại sự kiện "Lễ tiếp nhận ý kiến trẻ em về Chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030" được tổ chức vào cuối năm 2025, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã công bố kết quả khảo sát đáng chú ý. Cuộc khảo sát có sự tham gia của 2.775 trẻ em đến từ 16 tỉnh, thành phố trên cả nước, phản ánh một bức tranh toàn diện về hành vi, nhu cầu và mức độ an toàn của trẻ khi sử dụng các dịch vụ trên không gian mạng.
Thời Gian Sử Dụng Mạng Và Các Rủi Ro Phổ Biến
Kết quả khảo sát cho thấy thói quen sử dụng mạng của trẻ em có sự chênh lệch đáng kể:
- 47,9% trẻ dành từ 1 đến 3 giờ mỗi ngày trên mạng.
- 18,8% sử dụng từ 4 đến 6 giờ mỗi ngày.
- Đáng báo động, có 2,3% trẻ báo cáo sử dụng trên 10 giờ mỗi ngày.
Một con số gây sốc là 100% trẻ em tham gia khảo sát cho biết đã từng gặp ít nhất một dạng rủi ro trên môi trường mạng. Các rủi ro này bao gồm nhiều hình thức đa dạng, từ tiếp xúc với nội dung xấu, bị lừa đảo, đe dọa, cho đến việc mua bán các sản phẩm bị cấm.
Gia Đình Là Tuyến Hỗ Trợ Quan Trọng Nhưng Vẫn Còn Hạn Chế
Trong bối cảnh rủi ro tràn lan, gia đình được xác định là tuyến hỗ trợ quan trọng nhất. Cụ thể, 72,1% trẻ em cho biết sẽ tìm đến cha mẹ khi gặp phải các vấn đề trên mạng. Bên cạnh đó, gần 60% trẻ biết đến các kênh hỗ trợ chính thức như Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111 hoặc các cơ quan công an.
Tuy nhiên, vẫn còn những khoảng trống cần được lấp đầy. 49,8% trẻ em tham gia khảo sát bày tỏ mong muốn phụ huynh được củng cố thêm kỹ năng để có thể hỗ trợ con cái tốt hơn. Đồng thời, 51,8% đề nghị cần phân định rõ ràng trách nhiệm giữa các bên liên quan bao gồm gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp công nghệ.
Khoảng Cách Giữa Chính Sách Và Nhận Thức Của Trẻ Em
Một thực tế đáng suy ngẫm được chỉ ra từ khảo sát là mặc dù 87,8% trẻ em từng nghe nói về Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021-2025", nhưng chỉ có 37,1% thực sự nắm được nội dung cụ thể của chương trình này.
Điều này phần nào được phản ánh qua điểm số tự đánh giá kỹ năng an toàn số của chính các em, chỉ dao động ở mức 3,0 đến 3,4 trên thang điểm 5. Con số này cho thấy một khoảng cách không nhỏ giữa các chính sách được ban hành và mức độ thẩm thấu, hiểu biết thực tế của trẻ em.
Từ Thực Tiễn Đồng Bằng Sông Hồng: Cần Thay Đổi Cách Tiếp Cận
Phân tích từ thực tiễn tại khu vực đồng bằng sông Hồng cho thấy, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không thể chỉ dựa vào các biện pháp kỹ thuật đơn thuần hay các chế tài cứng nhắc. Cũng không thể chỉ là sự giám sát một chiều từ phía người lớn. Trẻ em cần được tôn trọng như những chủ thể độc lập, có tiếng nói, có nhu cầu, có mong muốn và thậm chí có những sáng kiến riêng của mình.
Điểm đáng chú ý trong đợt tham vấn ý kiến lần này chính là sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề. Trẻ em không còn bị xem là "đối tượng thụ hưởng" thụ động, mà đã tích cực tham gia đóng góp ý kiến, đề xuất các giải pháp thiết thực. Từ đó, nhóm đại diện trẻ em đã trình bày một cách rõ ràng về thực trạng, những lợi ích, rủi ro khi tham gia môi trường mạng và đặc biệt là mong muốn được trang bị các kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
Chia Sẻ Trách Nhiệm Và Lắng Nghe Tiếng Nói Trẻ Em
Rõ ràng, một môi trường số trong lành và an toàn chỉ có thể được xây dựng khi có sự chung tay, chia sẻ trách nhiệm một cách hiệu quả giữa ba trụ cột chính: gia đình, nhà trường và các cơ quan quản lý nhà nước.
Và quan trọng hơn cả, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, cũng như ngoài đời thực, chỉ thực sự trở nên thiết thực và bền vững khi nguyên tắc tôn trọng và lắng nghe ý kiến của trẻ em được đặt lên hàng đầu.
Bốn Nhóm Kỹ Năng An Toàn Số Cần Được Ưu Tiên
Để tăng cường hiệu quả bảo vệ và nâng cao khả năng tự bảo vệ của trẻ em, các chuyên gia khuyến nghị cần ưu tiên trang bị bốn nhóm kỹ năng an toàn số cốt lõi sau:
- Kỹ năng tự bảo vệ bản thân trên môi trường mạng.
- Kỹ năng nhận diện và báo cáo các nội dung độc hại.
- Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ khi bị bắt nạt trực tuyến.
- Đưa giáo dục kỹ năng số vào chương trình giảng dạy tại trường học.
Thông tin từ cuộc khảo sát này được công bố trong khuôn khổ sự kiện diễn ra tại Hà Giang, góp phần cung cấp dữ liệu quan trọng cho việc xây dựng chính sách bảo vệ trẻ em trong giai đoạn tới.
