Bộ Tài chính đề xuất tăng gấp ba ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc
Bộ Tài chính hiện đang tiến hành lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định liên quan. Trong đó, một đề xuất đáng chú ý là tăng gấp ba lần mức thu nhập làm căn cứ để xác định người phụ thuộc, nhằm áp dụng giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân.
Chi tiết đề xuất tăng ngưỡng thu nhập
Theo đề xuất, ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc sẽ được nâng từ mức hiện hành là 1 triệu đồng/tháng lên 3 triệu đồng/tháng. Cụ thể, người phụ thuộc được định nghĩa là người có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 3 triệu đồng, tăng 2 triệu đồng so với quy định cũ.
Bộ Tài chính đưa ra tính toán này dựa trên các căn cứ như mức thu nhập bình quân, chi tiêu bình quân, cùng với tiêu chí về thu nhập của hộ nghèo và hộ cận nghèo. Dự kiến, thông tư này sẽ chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 7 tới đây.
Phân tích từ các chuyên gia về tính phù hợp
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, đã phân tích rằng trong tính toán của Bộ Tài chính, dữ liệu chi tiêu bình quân đầu người được sử dụng làm cơ sở tham chiếu cho giai đoạn từ 2014 đến 2024. Tuy nhiên, thực tế chi tiêu của năm 2024 đã đạt mức 2,977 triệu đồng/người/tháng.
Ông Tuấn chỉ ra rằng mức chi tiêu bình quân đầu người thực tế dự kiến cho năm 2026 sẽ tăng đáng kể so với năm 2024. Do đó, việc áp dụng ngưỡng 3 triệu đồng/tháng, tương đương với dữ liệu năm 2024, cho người phụ thuộc từ năm 2026 có thể không còn phù hợp. Ông lý giải thêm rằng giai đoạn 2020-2024 là thời kỳ hậu Covid-19, khi chi tiêu của người dân bị sụt giảm, không nên dùng để tính toán bình quân so sánh.
Trong giai đoạn kinh tế bình thường từ 2014 đến 2020, mức tăng chi tiêu trung bình là khoảng 15% mỗi hai năm. Giả định mức tăng chi tiêu năm 2026 tăng 15% so với năm 2024, thì chi tiêu bình quân đầu người thực tế có thể đạt khoảng 3,4 triệu đồng/người/tháng. "Xét theo tiêu chí này, ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc nâng lên 3 triệu đồng/tháng vẫn còn thấp, ít nhất nên áp dụng mức 3,4 triệu đồng/tháng", ông Tuấn nhấn mạnh.
Đề xuất thả nổi ngưỡng thu nhập từ các chuyên gia
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, bày tỏ sự đồng tình với đề xuất của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, ông Được cho rằng mấu chốt trong lần điều chỉnh này là cần quy định thêm việc ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc phải được thả nổi.
"Ngưỡng 1 triệu đồng/tháng có hiệu lực đến nay đã gần 13 năm mới xem xét điều chỉnh là rất lạc hậu. Thời gian tới, sau khi nâng lên, để ngưỡng này điều chỉnh theo sự thay đổi của chuẩn nghèo khu vực đô thị là cách xử lý phù hợp, không cần chờ đợi sửa luật, nghị định, thông tư quá rườm rà", ông Được phân tích.
Ở khía cạnh khác, ông Tuấn đề xuất thêm một căn cứ tính toán khác, đó là bình quân lương tối thiểu vùng áp dụng từ năm 2026, tương ứng mức 4,5 triệu đồng/người/tháng, có thể được cân nhắc làm ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cho giai đoạn mới. "Ngưỡng điều kiện người phụ thuộc thì nên so sánh hệ quy chiếu chi phí thực tế mà người làm công ăn lương phải chi trả cho một người phụ thuộc, phù hợp với nhu cầu cơ bản của người phụ thuộc theo từng giai đoạn cũng như khu vực sống", ông Tuấn lý giải.
Tương tự ông Được, ông Tuấn nhấn mạnh sự cần thiết của cơ chế thả nổi. Ví dụ, thu nhập xác định người phụ thuộc có thể tự động thay đổi tương ứng khi mức lương tối thiểu vùng thay đổi theo từng năm. Điều này giúp ngưỡng dễ dàng được xác định và phù hợp hơn với thực tế kinh tế xã hội.
Số liệu thống kê và bối cảnh hiện tại
Số liệu từ Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính cho thấy: chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 là 2,977 triệu đồng/người/tháng, tăng khoảng 1,6 lần so với năm 2014 (1,888 triệu đồng/người/tháng).
Theo tiêu chí đo lường chuẩn nghèo đa chiều quốc gia cho giai đoạn 2027-2030, hộ nghèo khu vực đô thị được xác định là hộ gia đình cư trú ở khu vực đô thị, có thu nhập bình quân đầu người từ 2,8 triệu đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Điều này cho thấy bối cảnh kinh tế xã hội đang thay đổi, đòi hỏi các quy định về thuế cần được cập nhật kịp thời.
