Đề xuất linh hoạt hóa ngưỡng miễn thuế cho hộ kinh doanh
Từ ngày 1/1/2026, ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng đối với hộ, cá nhân kinh doanh hiện được quy định là 500 triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên, trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế, Bộ Tài chính đã đề xuất một hướng đi mới: không quy định "cứng" mức này trong luật mà sẽ giao cho Chính phủ quyền xác định theo từng giai đoạn cụ thể. Mục tiêu của đề xuất này là tăng tính linh hoạt trong điều hành chính sách thuế, giúp hệ thống thuế có thể phản ứng kịp thời với những biến động của nền kinh tế.
Chuyên gia đề xuất ngưỡng 1 tỷ đồng với cách tính thuế phần vượt
Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Kế toán Thuế Keytas, cho rằng việc điều chỉnh ngưỡng miễn thuế cần được đặt trong tổng thể chính sách thuế hiện hành. Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét đồng bộ giữa phương pháp tính thuế và các quy định liên quan khác để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch.
Về ngưỡng miễn thuế cụ thể, ông Tuấn đề xuất: "Ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh nên áp dụng ở mức 1 tỷ đồng, chỉ tính thuế phần vượt và áp dụng cho cả hai loại thuế; đồng thời, ngưỡng 1 tỷ đồng nên áp dụng cho cả nhóm hộ kinh doanh có doanh thu dưới 50 tỷ đồng". Theo phân tích của chuyên gia này, việc áp dụng một ngưỡng thống nhất như vậy sẽ tạo sự đồng bộ với ngưỡng xuất hóa đơn đang được áp dụng, qua đó giúp hệ thống chính sách thuế trở nên rõ ràng hơn và hạn chế những vướng mắc phát sinh trong thực tế thi hành.
Chi phí tuân thủ và rủi ro kinh doanh cần được tính đến
Ông Tuấn cũng chỉ ra rằng khi xác định ngưỡng miễn thuế, cần tính đến chi phí tuân thủ mà các hộ kinh doanh phải bỏ ra, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi sang hóa đơn điện tử và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh. "Chi phí để trang bị các thiết bị máy tính tiền, phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử, chữ ký số… là một khoản đầu tư ban đầu không hề nhỏ so với quy mô của các hộ kinh doanh. Hiện tại, trọn gói đầy đủ các khoản này khoảng 15 - 20 triệu đồng, chưa kể chi phí duy trì hàng năm", ông Tuấn chia sẻ.
Ngoài yếu tố chi phí, vị chuyên gia này còn nhấn mạnh đến môi trường kinh doanh có mức độ rủi ro cao. Ông nêu thực tế rằng 90-95% người khởi nghiệp gặp khó khăn và rời thị trường trong những năm đầu, trong khi hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế ngay cả khi không có lợi nhuận.
Bên cạnh đó, việc xác định ngưỡng miễn thuế cũng cần đảm bảo sự công bằng giữa hộ kinh doanh và người có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Hai nhóm này có đặc điểm thu nhập và mức độ rủi ro khác nhau nhưng cùng phải đáp ứng nhu cầu chi tiêu tương tự trong đời sống hàng ngày.
Ưu điểm của cách tính thuế theo phần vượt ngưỡng
Ở góc độ thực thi, ông Tuấn cho rằng cách tính thuế theo phần vượt ngưỡng sẽ giúp hạn chế chênh lệch nghĩa vụ thuế giữa các hộ kinh doanh có doanh thu sát ngưỡng. Ví dụ, với mức 500 triệu đồng trước đây, hộ có doanh thu 499 triệu đồng không phải nộp thuế giá trị gia tăng, trong khi hộ có doanh thu 501 triệu đồng phải nộp thuế tương ứng theo tỷ lệ doanh thu. Sự khác biệt này dẫn đến chênh lệch đáng kể về nghĩa vụ thuế, gây bất công trong thực tế.
Đề xuất từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội và phân tích chuyên sâu
Trong khi đó, tại phiên thảo luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra cũng cho rằng có thể điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế của hộ kinh doanh. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Tài chính Phan Văn Mãi cho biết nhiều ý kiến đề xuất nâng ngưỡng này lên tối thiểu khoảng 2 tỷ đồng để đảm bảo tính nhân văn và phù hợp thực tiễn.
Đánh giá về đề xuất nâng ngưỡng lên 2 tỷ đồng, ông Tuấn cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở việc thay đổi con số mà cần xem xét tổng thể cách thức thiết kế chính sách. Theo ông, nếu tồn tại đồng thời nhiều ngưỡng khác nhau như ngưỡng xuất hóa đơn, ngưỡng miễn thuế và ngưỡng phân loại hộ kinh doanh, việc thực hiện chính sách có thể trở nên phức tạp hơn, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và chi phí tuân thủ.
Từ đó, ông tiếp tục đề xuất phương án thống nhất một ngưỡng và cách tính thuế phù hợp để đảm bảo tính đơn giản và hiệu quả: "Do đó, theo quan điểm cá nhân của tôi, chúng ta nên áp dụng ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng, nhưng chỉ tính thuế phần vượt và áp dụng cho cả hai loại thuế". Theo ông Tuấn, cách tiếp cận này không chỉ góp phần đảm bảo sự đồng bộ trong chính sách thuế mà còn hỗ trợ tích cực cho các hộ kinh doanh trong quá trình tuân thủ nghĩa vụ thuế, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động như hiện nay.
