Trong phiên thảo luận tại tổ về dự án luật sửa đổi 4 luật về thuế diễn ra chiều ngày 21.4, nhiều đại biểu Quốc hội đã tập trung đề xuất các cơ chế nhằm phát triển mạng lưới trạm sạc xe điện. Mục tiêu chính là tăng cường cơ hội tiếp cận cho người dùng và mở rộng thị trường xe điện tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường.
Ủng hộ kéo dài ưu đãi thuế và đề xuất mô hình 'chuyển vùng'
Đại biểu Trần Thị Hải Hà (đoàn Hải Phòng) bày tỏ sự ủng hộ đối với việc kéo dài thời gian ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030. Bà nhấn mạnh rằng đây là một giải pháp quan trọng để khuyến khích sử dụng xe điện, phù hợp với chủ trương về tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó, bà Hải Hà cũng đề cập đến vấn đề then chốt là phát triển mạng lưới trạm sạc xe điện. Theo bà, việc doanh nghiệp tự đầu tư xây dựng hệ thống trạm sạc riêng là kết quả của sự đầu tư mạo hiểm và tạo ra lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Do đó, không thể yêu cầu các doanh nghiệp này mở cửa ngay lập tức mà không có cơ chế bảo vệ lợi ích thỏa đáng.
Tuy nhiên, đại biểu này cũng chỉ ra rằng, nếu doanh nghiệp chỉ đầu tư trạm sạc cho riêng mình mà không chia sẻ, sẽ dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn lực đầu tư, chi phí vận hành và mặt bằng đất đai. Vì vậy, rất cần sự can thiệp của Nhà nước trong việc định hướng quy hoạch phát triển kinh doanh trạm sạc.
Kiến nghị áp dụng cơ chế 'roaming' tương tự ngành viễn thông
Bà Hải Hà kiến nghị Chính phủ nên có các giải pháp để khuyến khích chuyển sang mô hình mở có lộ trình và điều kiện đối với các doanh nghiệp sở hữu hạ tầng trạm sạc xe điện quy mô lớn, thay vì duy trì mô hình đóng hoàn toàn như hiện nay.
Cụ thể, bà đề xuất một cơ chế tương tự như 'roaming' (chuyển vùng) trong ngành viễn thông. Theo đó, khách hàng của hãng đầu tư trạm sạc sẽ được hưởng giá ưu đãi và quyền ưu tiên sử dụng, trong khi các hãng khác muốn chia sẻ trạm sạc phải trả mức phí cao hơn để bù đắp chi phí đầu tư và vận hành.
'Chính phủ cần xây dựng khung pháp lý để khuyến khích doanh nghiệp xem xét cơ chế 'roaming' giống như ngành viễn thông. Điều này có nghĩa là người dùng có thể sử dụng dịch vụ tại bất kỳ điểm sạc nào, và các doanh nghiệp sẽ được đảm bảo quyền lợi tài chính thông qua sự kết nối của Nhà nước', bà Hải Hà nhấn mạnh.
Đẩy mạnh xã hội hóa và giải quyết các rào cản hạ tầng
Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Thu Xanh (đoàn Hải Phòng) cho rằng rào cản chính đối với sự phát triển của xe điện không chỉ nằm ở vấn đề thuế mà còn ở hạ tầng trạm sạc. Hiện nay, các trạm sạc xe điện chủ yếu tập trung ở các đô thị lớn và phụ thuộc vào một số doanh nghiệp lớn, trong khi tại các địa phương, người dân gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Bà Thu Xanh chỉ ra rằng, nhiều người dân sống ở chung cư hoặc các khu phố nhỏ không có điều kiện lắp đặt trạm sạc tại nhà, dẫn đến lo ngại về việc xe hết pin dọc đường và không dám mua xe điện. Ngoài ra, còn tồn tại các vấn đề về tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn, thiếu quy chuẩn về phòng cháy chữa cháy đối với xe điện, cũng như các quy định xử lý sự cố pin.
Để giải quyết những thách thức này, nữ đại biểu kiến nghị:
- Chính phủ cần quan tâm phát triển quy hoạch tổng thể và đẩy mạnh xã hội hóa việc đầu tư trạm sạc xe điện.
- Mở rộng mạng lưới trạm sạc ra ngoài các đô thị lớn, thay vì tập trung quá nhiều ở trung tâm.
- Ban hành hướng dẫn cụ thể về quy chuẩn trạm sạc và an toàn phòng cháy chữa cháy trong các khu dân cư.
- Xây dựng chính sách giá điện phù hợp cho việc sạc xe điện, phát triển dịch vụ bảo dưỡng và thay thế pin.
- Ưu tiên phát triển các loại xe điện công cộng, taxi và xe du lịch để tạo hiệu ứng lan tỏa về mặt môi trường.
Các đề xuất này nhằm tăng khả năng tiếp cận và tạo động lực cho người dân chuyển sang sử dụng xe điện, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường tại Việt Nam.
