VCCI kiến nghị sửa đổi quy định hóa đơn để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp
Trong góp ý gửi Bộ Tài chính về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã nêu lên một số kiến nghị quan trọng dựa trên phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp. Các đề xuất này nhằm giải quyết những bất cập trong quy định hiện hành, đặc biệt liên quan đến hóa đơn điện tử cho dịch vụ vận tải hành khách và hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Nền tảng vận tải đối mặt với hàng triệu hóa đơn lẻ
Theo VCCI, quy định hiện tại và dự thảo chưa liệt kê dịch vụ vận tải hành khách sử dụng phần mềm kết nối vào danh mục được lập hóa đơn theo kỳ. Điều này buộc các nền tảng như Grab, Be phải xuất hóa đơn cho từng chuyến đi riêng lẻ, dẫn đến việc phát hành hàng nghìn đến hàng triệu hóa đơn lẻ mỗi ngày, thay vì chỉ một hóa đơn tổng hợp trong một kỳ nhất định.
Hệ quả là chi phí vận hành và quản lý dữ liệu hóa đơn tăng cao đáng kể, đồng thời gây quá tải cho hệ thống của cả doanh nghiệp khách hàng và cơ quan thuế. Số lượng hóa đơn khổng lồ này kết nối trực tiếp với hệ thống thuế, tạo thêm áp lực về hạ tầng công nghệ và công tác quản lý.
Trong khi đó, VCCI khẳng định rằng việc xuất hóa đơn tổng theo kỳ không làm thay đổi nghĩa vụ thuế, bởi các nền tảng đã thực hiện đầy đủ việc kê khai, khấu trừ và nộp thuế theo quy định. Do đó, không có rủi ro thất thu ngân sách.
Đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hóa đơn theo kỳ
VCCI đề nghị bổ sung hoạt động dịch vụ vận tải hành khách, bao gồm taxi, xe hợp đồng và mô tô hai bánh có sử dụng phần mềm tính tiền hoặc hỗ trợ kết nối, vào diện được lập hóa đơn theo kỳ đối với khách hàng là tổ chức, doanh nghiệp.
Đối với khách hàng cá nhân không kinh doanh, dự thảo hiện cho phép lập hóa đơn tổng vào cuối ngày cho vận tải hành khách công cộng và taxi. Tuy nhiên, quy định này chưa bao quát dịch vụ vận tải bằng xe hợp đồng và mô tô hai bánh có sử dụng phần mềm kết nối, mặc dù các loại hình này có đặc điểm tương đồng về quản lý hóa đơn, chứng từ.
VCCI nhấn mạnh sự cần thiết phải mở rộng phạm vi áp dụng để đảm bảo tính thống nhất giữa các mô hình kinh doanh có bản chất tương tự, tránh tình trạng phân biệt đối xử không cần thiết.
Hộ kinh doanh lo ngại về gánh nặng thủ tục
Liên quan đến hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh, quy định hiện hành yêu cầu doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối dữ liệu với cơ quan thuế, trong đó hóa đơn phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua.
Theo VCCI, điều này gây khó khăn đáng kể cho các lĩnh vực như bán lẻ, ăn uống và lưu trú, nơi có lượng khách lẻ lớn, giá trị giao dịch nhỏ và thời gian mua bán diễn ra nhanh chóng. Việc yêu cầu ghi nhận đầy đủ thông tin người mua trên từng hóa đơn không chỉ làm tăng chi phí nhân sự và chi phí in ấn hóa đơn, mà còn tạo tâm lý không thoải mái cho người tiêu dùng.
VCCI đề xuất cho phép hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh không bắt buộc phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua nếu người mua là cá nhân không kinh doanh. Điều này sẽ phù hợp hơn với thực tế, đặc biệt khi các siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng xăng dầu có đặc thù tương tự lại được miễn trừ theo quy định.
Khó khăn trong việc xác định đối tượng khách hàng
Dự thảo cũng cho phép lập hóa đơn tổng theo chu kỳ với giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp, việc xác định cá nhân nào là kinh doanh hay không kinh doanh rất khó khăn trong thực tế.
Nguyên nhân là người mua thường không cung cấp thông tin về việc đăng ký kinh doanh hoặc mã số thuế, khiến doanh nghiệp không thể nhận diện và phân biệt chính xác. Hơn nữa, cá nhân kinh doanh vẫn có thể thực hiện các giao dịch không liên quan đến kinh doanh, như dịch vụ gửi tiết kiệm hoặc chuyển tiền cho mục đích cá nhân, nên việc loại các giao dịch này ra khỏi hóa đơn tổng là chưa hợp lý.
Điều này tạo ra rủi ro lập thiếu hóa đơn, dẫn đến khả năng bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lớn. VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo bổ sung hướng dẫn theo hướng cá nhân được coi là không kinh doanh nếu họ không yêu cầu hóa đơn, nhằm giảm thiểu rủi ro và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Các đề xuất của VCCI nhằm hướng đến một hệ thống quy định hóa đơn linh hoạt hơn, phù hợp với thực tiễn kinh doanh hiện đại, đồng thời bảo vệ quyền lợi của cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.
