Hộ Kinh Doanh Đa Kênh Và Những Thách Thức Trong Kê Khai Thuế
Tại hội thảo "Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững" ngày 12/3/2026, do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cục Thuế chủ trì, phối hợp với Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức, các chuyên gia đã chia sẻ nhiều thông tin quan trọng về việc kê khai thuế cho hộ kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh mô hình kinh doanh ngày càng phức tạp.
Yêu Cầu Về Sổ Sách Và Khó Khăn Thực Tế
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), nhấn mạnh rằng khi chuyển sang kê khai, hộ kinh doanh bắt buộc phải duy trì sổ sách. Tuy nhiên, theo Thông tư 152, hệ thống sổ sách này được thiết kế khá đơn giản, chỉ bao gồm 4 loại sổ cơ bản. Việc ghi chép này không chỉ giúp tuân thủ quy định mà còn cho phép các hộ nắm rõ hiệu quả kinh doanh của mình, bao gồm các yếu tố như vốn, doanh thu và chi phí, từ đó điều chỉnh hoạt động cho phù hợp.
Dù vậy, thực tế triển khai vẫn gặp nhiều trở ngại. Mặc dù có ý kiến cho rằng khoảng 99% hộ đã thực hiện được, nhiều hộ cá nhân kinh doanh vẫn gặp vướng mắc trong quá trình này. Bà Cúc chỉ ra rằng hiện nay, nhiều hộ kinh doanh theo mô hình rất phức tạp, kết hợp nhiều hoạt động khác nhau.
Mô Hình Kinh Doanh Phức Tạp Và Các Kênh Đa Dạng
Các mô hình kinh doanh hiện đại có thể bao gồm việc vừa có sạp chợ truyền thống, vừa cho thuê nhà, cho thuê xưởng, và đồng thời bán hàng trên các sàn thương mại điện tử. Trên các sàn này, sự khác biệt cũng rõ rệt: một số sàn có chức năng thanh toán và khấu trừ thuế tự động, trong khi số khác thì không. Ngoài ra, còn có những cá nhân tham gia livestream bán hàng để hưởng hoa hồng, hoặc tự bán hàng trực tiếp trên mạng xã hội.
Về thuế, nếu người bán hàng qua livestream có đăng ký kinh doanh hợp pháp, họ sẽ nộp thuế với mức khoảng 7%. Tuy nhiên, nếu không đăng ký, thu nhập từ hoa hồng sẽ bị tính theo thuế thu nhập cá nhân, với mức thuế suất dao động từ 5% đến 35%, tùy thuộc vào tổng thu nhập của cá nhân đó.
Giải Đáp Về Doanh Thu Đa Kênh Và Xử Lý Giao Dịch
Một câu hỏi phổ biến được đặt ra là: "Khi bán hàng đa kênh, bao gồm cửa hàng truyền thống, Facebook, Shopee và TikTok Shop, làm thế nào để xác định và tổng hợp doanh thu từ các kênh khác nhau một cách chính xác cho việc kê khai thuế?"
Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, giải thích rằng đối với việc bán hàng trên sàn thương mại điện tử, nếu sàn có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, họ sẽ có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán. Ngược lại, với các kênh truyền thống hoặc sàn không có chức năng thanh toán, người bán phải tự mình thực hiện việc kê khai.
Đến cuối năm, người bán cần tổng hợp lại toàn bộ doanh thu từ tất cả các nguồn. Trong trường hợp tổng doanh thu đạt từ 3 tỷ đồng trở lên, thuế sẽ được tính dựa trên doanh thu trừ đi chi phí. Lúc này, người bán chỉ cần nộp phần chênh lệch sau khi đã trừ đi số thuế mà các sàn đã nộp thay trước đó. Nếu số thuế đã nộp lớn hơn số phải nộp, họ sẽ được hoàn thuế theo quy định pháp luật.
Một vấn đề khác được nêu ra liên quan đến giao dịch không thành công: "Khi bán hàng trên sàn Shopee, nếu hàng bị trả lại trong vòng 15 ngày và đã hư hỏng, nhưng hóa đơn đã được lập/xuất, thì cần xử lý như thế nào?"
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, đại diện Ban Chính sách, Cục Thuế, trả lời rằng đây được xác định là giao dịch không thành công. Nếu hóa đơn đã được xuất, người bán cần điều chỉnh giảm hóa đơn đó và không ghi nhận doanh thu từ giao dịch này.
Những thông tin này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ quy định và áp dụng linh hoạt trong bối cảnh kinh doanh đa dạng hiện nay, giúp hộ kinh doanh tuân thủ thuế một cách hiệu quả và bền vững.
