Quốc hội thảo luận sôi nổi về ngưỡng doanh thu chịu thuế mới cho hộ kinh doanh
Sáng ngày 23/4, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt. Trong đó, vấn đề ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với cá nhân và hộ kinh doanh đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu.
Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu và cơ chế linh hoạt
Dự thảo Luật lần này không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu chịu thuế trong luật mà giao cho Chính phủ quy định chi tiết, nhằm đảm bảo tính chủ động và linh hoạt trong điều hành. Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) đánh giá đây là một bước điều chỉnh linh hoạt trong quản lý thuế, phù hợp với thực tiễn đa dạng của các hộ kinh doanh.
Tuy nhiên, ông Thanh cũng chỉ ra rằng dự thảo luật và tờ trình của Chính phủ chưa làm rõ phương án điều chỉnh cụ thể. Trước đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất ngưỡng chịu thuế tối thiểu là 2 tỷ đồng/năm, nhưng đại biểu này đề nghị nâng lên 3 tỷ đồng/năm. Ông phân tích: "3 tỷ đồng chia đều cho 12 tháng thì doanh thu một tháng khoảng 250 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận chỉ còn khoảng 10%, tương đương 20-25 triệu đồng. Nếu hộ đó có bốn thành viên, mức thu nhập này là rất thấp."
Trên cơ sở đó, đại biểu đề xuất quy định khung cứng trong luật, bao gồm doanh thu tối thiểu và tối đa, hoặc ít nhất là xác lập nguyên tắc rõ ràng dựa trên thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng.
Ủng hộ cơ chế linh hoạt nhưng cần giám sát chặt chẽ
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) ủng hộ chủ trương giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu, nhưng bày tỏ lo ngại nếu mọi tham số thuế đều "đóng khung cứng" thì chính sách có thể lạc hậu trước sự vận động nhanh của nền kinh tế. Bà đề xuất: "Luật nên quy định nguyên tắc và khung giới hạn (sàn và trần), giao Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung đó, đồng thời Quốc hội thực hiện giám sát thực chất."
Bà Tú Anh cũng đưa ra dẫn chứng thuyết phục về việc cần nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế. Dựa trên dữ liệu kinh tế, GDP bình quân đầu người năm 2025 là 125,5 triệu đồng, dự kiến năm 2026 đạt 128-130 triệu đồng. Ngưỡng hiện tại 100 triệu đồng chỉ bằng 0,8 lần GDP bình quân đầu người, thấp hơn nhiều so với thông lệ quốc tế (từ 8 đến 15 lần). Do đó, bà đề nghị ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng.
Đề xuất khung rộng hơn và cơ chế kiểm soát hiệu quả
Đại biểu Phan Đức Hiếu (Đoàn Hưng Yên) đề xuất luật quy định khung mức tối thiểu và tối đa doanh thu chịu thuế từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng. Ông lý giải: "Quy định mức tối thiểu để đảm bảo tính hợp lý, không tăng gánh nặng chi phí quá mức. Ngược lại, mức tối đa nhằm cân bằng giữa giảm gánh nặng và thu ngân sách, thúc đẩy phát triển kinh doanh, tránh tình trạng doanh nghiệp 'không muốn lớn' để hưởng ưu đãi."
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng) đề nghị làm rõ cơ chế kiểm soát việc thực hiện. Bà cảnh báo: "Nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ miễn thuế, rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh để né thuế." Do đó, bà đề xuất Chính phủ thiết kế nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu và có cơ chế báo cáo định kỳ.
Chung quan điểm, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) lưu ý nguy cơ lợi dụng chính sách, đề nghị bổ sung quy định cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu để đảm bảo công bằng và chống thất thu ngân sách.
Giải trình của Bộ trưởng Tài chính
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình trước Quốc hội, cho biết Bộ Tài chính đã soạn thảo sẵn nghị định hướng dẫn, đảm bảo luật sớm đi vào cuộc sống sau khi được ban hành. Về ngưỡng doanh thu, Bộ trưởng cho hay đã cân nhắc kỹ lưỡng, với ngưỡng 1 tỷ đồng cho hộ kinh doanh là hài hòa trong thời điểm hiện nay, gấp đôi mức hiện tại và dự kiến giảm thu ngân sách khoảng 4.800 tỷ đồng.
Ông nhấn mạnh: "Luật thuế phải thiết kế để đảm bảo tính trung lập, hiệu quả, và chi phí tuân thủ của người nộp thuế thấp nhất." Bộ trưởng cũng cam kết sẽ tiếp tục tính toán thêm để đảm bảo lợi ích hài hòa giữa các bên.
