Nghị Định 68 Về Thuế Hộ Kinh Doanh: Chuyển Đổi Số Và Những Sai Sót Phổ Biến
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP, quy định chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Nghị định này chính thức có hiệu lực từ ngày 5 tháng 3, mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong cách thức quản lý và nộp thuế.
Triển Khai Và Hướng Dẫn Từ Cơ Quan Thuế
Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính cho biết, để kịp thời triển khai thực hiện Nghị định số 68, đơn vị đã yêu cầu các cơ quan thuế địa phương tích cực tuyên truyền, phổ biến nội dung nghị định tới công chức thuế và người nộp thuế. Đồng thời, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để đảm bảo việc thi hành được diễn ra suôn sẻ.
Cục Thuế cũng lưu ý chi tiết về thời hạn thông báo doanh thu. Cụ thể, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động trong 6 tháng đầu năm, nếu doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống, phải thông báo doanh thu phát sinh từ khi bắt đầu đến hết ngày 30-6 với cơ quan thuế quản lý trực tiếp chậm nhất là ngày 31-7. Doanh thu trong 6 tháng cuối năm cần được thông báo chậm nhất vào ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo.
Đối với trường hợp bắt đầu kinh doanh trong 6 tháng cuối năm với doanh thu tương tự, thời hạn thông báo là chậm nhất ngày 31-1 năm sau. Khi doanh thu lũy kế vượt quá 500 triệu đồng, hộ kinh doanh phải thực hiện khai thuế theo quý, bắt đầu từ quý phát sinh doanh thu trên mức này, theo quy định tại Điều 10 của nghị định.
Định Hướng Quản Lý Dựa Trên Dữ Liệu Thực Tế
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Trang, Giám đốc Đại lý thuế Linh Phong, nhấn mạnh Nghị định 68 thể hiện rõ định hướng của cơ quan quản lý là chuyển dần từ quản lý dựa trên ước tính sang quản lý dựa trên dữ liệu thực tế. Điều này được thực hiện thông qua hóa đơn điện tử, thiết bị tính tiền và các hệ thống bán hàng có kết nối dữ liệu.
Bà Trang cho biết, trong bối cảnh mới, thay đổi quan trọng nhất đối với hộ kinh doanh là chuyển từ cách quản lý mang tính kinh nghiệm sang quản lý có hệ thống và có dữ liệu. Trước đây, nhiều hộ kinh doanh chỉ ghi chép đơn giản hoặc thậm chí không có hệ thống sổ sách rõ ràng. Tuy nhiên, khi hoạt động kinh doanh ngày càng gắn với dữ liệu điện tử và hóa đơn điện tử, việc quản lý doanh thu cần được thực hiện bài bản hơn.
Các Sai Sót Phổ Biến Và Khuyến Nghị
Qua thực tế tư vấn thuế, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Trang chỉ ra một số sai sót phổ biến mà hộ kinh doanh thường gặp khi tiếp cận các quy định mới. Trước hết, nhiều hộ chưa hiểu rõ thời điểm phải lập hóa đơn khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ. Họ cũng chưa quen với việc quản lý dữ liệu và chứng từ điện tử, đặc biệt khi bắt đầu sử dụng hóa đơn điện tử hoặc phần mềm bán hàng.
Cùng với đó, việc chưa cập nhật kịp thời các quy định pháp luật thuế mới dẫn đến thực hiện chưa đúng quy định. Theo bà Trang, những sai sót này phần lớn xuất phát từ thói quen quản lý cũ và thiếu thông tin. Do đó, trong giai đoạn đầu, rất cần sự hướng dẫn từ cơ quan thuế cũng như sự chủ động tìm hiểu của chính hộ kinh doanh.
Để hạn chế rủi ro về thuế, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Trang khuyến nghị hộ kinh doanh nên chú trọng ba yếu tố: ghi nhận doanh thu minh bạch, quản lý chứng từ đầy đủ và tuân thủ đúng quy định về hóa đơn. Cụ thể, hộ kinh doanh nên hình thành thói quen ghi nhận doanh thu thường xuyên và chính xác, có thể thông qua sổ ghi chép hoặc các công cụ quản lý bán hàng.
Việc xuất hóa đơn đúng quy định khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ là rất quan trọng, vì hóa đơn là căn cứ pháp lý phản ánh doanh thu. Đồng thời, hộ kinh doanh cần lưu trữ đầy đủ chứng từ mua vào - bán ra, bởi đây là cơ sở để chứng minh tính minh bạch của hoạt động kinh doanh khi cơ quan quản lý kiểm tra.
Quy Định Về Mức Doanh Thu Và Thuế Áp Dụng
Theo Nghị định 68, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Trường hợp doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải nộp thuế GTGT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu, với tỉ lệ phần trăm áp dụng theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng và các văn bản hướng dẫn.
Đối với thuế thu nhập cá nhân, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân. Trước khi tính thuế, hộ kinh doanh, cá nhân được trừ mức doanh thu 500 triệu đồng/năm. Trường hợp có nhiều ngành nghề hoặc nhiều địa điểm kinh doanh, khoản trừ này có thể được phân bổ cho một hoặc nhiều hoạt động theo phương án có lợi nhất, nhưng tổng mức trừ không vượt quá 500 triệu đồng/năm.
Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng gắn với dữ liệu và công nghệ số, việc chuẩn hóa hoạt động ghi chép và quản lý hóa đơn sẽ giúp hộ kinh doanh giảm thiểu rủi ro pháp lý và phát triển hoạt động kinh doanh một cách bền vững hơn. Tiến sĩ Nguyễn Hồng Trang nhấn mạnh: "Xu hướng quản lý thuế hiện nay là quản lý dựa trên dữ liệu. Khi doanh thu được ghi nhận minh bạch thông qua hóa đơn điện tử và hệ thống bán hàng, không chỉ cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn mà chính hộ kinh doanh cũng quản trị hoạt động của mình tốt hơn."
