Bộ Tài chính đề xuất lập hóa đơn tổng cho cá nhân không kinh doanh để giảm tải hệ thống
Theo dự thảo mới nhất, Bộ Tài chính đang đề xuất bổ sung quy định cho phép lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh. Đề xuất này nhằm phù hợp với đặc thù hoạt động của các ngành có tần suất giao dịch lớn, giúp giảm bớt áp lực cho hệ thống hóa đơn điện tử đang trong tình trạng quá tải nghiêm trọng.
Chi tiết đề xuất và các ngành áp dụng
Nội dung đề xuất đã được Bộ Tài chính báo cáo lên Thủ tướng và Phó Thủ tướng Chính phủ thông qua công văn số 17436/BTC-CT. Cụ thể, đối với các dịch vụ như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, cũng như dịch vụ trông giữ xe tại các tòa nhà có hệ thống phần mềm kiểm soát chi tiết, các đơn vị sẽ được phép lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng. Điều này dựa trên dữ liệu chi tiết từ hệ thống quản lý nội bộ của họ.
Ngoài ra, đối với lĩnh vực kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi sử dụng phần mềm tính tiền theo Luật Đường bộ, nếu có đầy đủ thông tin chuyến đi như tên đơn vị, biển số xe, hành trình, cự ly và tổng số tiền, đơn vị cũng được lập hóa đơn tổng cuối ngày dựa trên dữ liệu hệ thống.
Trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ
Các đơn vị cung cấp dịch vụ phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và sẵn sàng cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Trong trường hợp khách hàng có nhu cầu nhận hóa đơn theo từng giao dịch riêng lẻ, đơn vị vẫn phải lập và cung cấp đầy đủ theo yêu cầu đó.
Bối cảnh và lý do đề xuất
Theo Bộ Tài chính, trước đây Nghị định số 123/2020/NĐ-CP đã quy định việc lập hóa đơn tổng cho một số dịch vụ như chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử và dịch vụ ngừng, cấp điện trở lại. Tuy nhiên, Nghị định số 70/2025/NĐ-CP đã bỏ quy định này, dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tiễn.
Một trong những vướng mắc chính là số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử do cơ quan thuế quản lý. Hệ thống hiện được thiết kế để tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, nhưng số lượng hóa đơn thực tế tiếp nhận hiện nay đã lên đến khoảng 18 tỷ hóa đơn, gấp ba lần so với thiết kế ban đầu. Ước tính của cơ quan thuế cho thấy con số này có thể đạt mức 60 tỷ hóa đơn mỗi năm trong tương lai gần.
Phản hồi từ doanh nghiệp và lộ trình thực hiện
Nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực, vận tải, trông giữ xe, chiếu phim và thương mại điện tử đã kiến nghị cho phép tiếp tục lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng đối với cá nhân không kinh doanh. Điều này nhằm giảm thiểu chi phí, nhân lực và áp lực lưu trữ dữ liệu, đặc biệt khi khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn chi tiết.
Vào ngày 31/12/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2835/QĐ-TTg về việc ban hành danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành các luật, nghị quyết được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10. Theo đó, Nghị định quy định về hóa đơn, chứng từ dự kiến sẽ được trình Chính phủ trong tháng 4/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Tính cấp bách và đề xuất sửa đổi
Do tính cấp bách liên quan đến nguy cơ quá tải hệ thống hóa đơn điện tử, Bộ Tài chính nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng Nghị định sửa đổi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP theo trình tự và thủ tục rút gọn. Dự thảo đề xuất bổ sung điểm s vào khoản 4 Điều 9 của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung) với quy định cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng đối với các dịch vụ có hệ thống quản lý chi tiết giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh.
Về hiệu lực áp dụng, dự thảo nêu rõ rằng trong trường hợp các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng đủ điều kiện về công nghệ thông tin để lập hóa đơn, chứng từ theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, họ sẽ được thực hiện theo quy định tại Nghị định sửa đổi này kể từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực.
Lợi ích và tác động
Dự thảo cũng khẳng định rằng việc bổ sung quy định mới này sẽ không làm phát sinh thêm bất kỳ thủ tục hành chính nào mới, đồng thời góp phần đơn giản hóa các thủ tục hiện có. Cho phép lập hóa đơn tổng đối với cá nhân không kinh doanh sẽ giúp giảm đáng kể số lượng hóa đơn phải lập, từ đó giảm bớt gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp, tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
