Hộ kinh doanh lo lắng về chuyển đổi thuế năm 2026: Giải đáp từ chuyên gia
Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng khi hộ kinh doanh chính thức chuyển từ hình thức thuế khoán sang phương pháp kê khai thuế trực tiếp. Sự thay đổi này đang tạo ra nhiều băn khoăn, đặc biệt là với những hộ kinh doanh có doanh thu dự kiến ở mức dưới 3 tỉ đồng nhưng lo ngại khả năng vượt ngưỡng vào cuối năm.
Không phải chuyển đổi ngay nếu doanh thu vượt 3 tỉ đồng
Theo bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng ban Nghiệp vụ thuế thuộc Cục Thuế, Bộ Tài chính, trong năm 2026, nếu hộ kinh doanh ước tính doanh thu dưới 3 tỉ đồng từ đầu năm và chọn phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân là doanh thu tính thuế x thuế suất, nhưng đến cuối năm doanh thu thực tế lại vượt 3 tỉ đồng, thì họ không phải chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế ngay lập tức.
Bà Chinh khẳng định: "Trong Nghị định 68 nêu rất rõ, căn cứ vào tình hình thực tế doanh thu của hộ kinh doanh đã kinh doanh ổn định năm 2025 để xác định phương pháp tính thuế năm 2026 theo các ngưỡng doanh thu. Trong trường hợp năm 2026, ban đầu hộ kinh doanh ước tính và áp dụng phương pháp tính thuế là doanh thu x thuế suất, đến cuối năm doanh thu lại vượt 3 tỉ đồng thì sẽ bắt đầu chuyển phương pháp tính từ năm tiếp theo."
Hai phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân chính
Làm rõ thêm các nội dung chính của Nghị định 68 và Thông tư 18 vừa ban hành, bà Chinh đặc biệt lưu ý hộ kinh doanh về các ngưỡng doanh thu quan trọng:
- Hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.
- Với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng, thuế giá trị gia tăng được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu.
Về thuế thu nhập cá nhân, có hai phương pháp tính chính:
- Doanh thu tính thuế x thuế suất: Áp dụng đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng đến dưới 3 tỉ đồng nếu lựa chọn phương pháp này. Thuế thu nhập cá nhân phải nộp sẽ bằng doanh thu tính thuế (doanh thu trừ 500 triệu đồng - ngưỡng không chịu thuế) nhân với thuế suất.
- Thu nhập tính thuế x thuế suất: Áp dụng cho tất cả hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng (trừ trường hợp nộp thuế theo phương pháp doanh thu tính thuế x thuế suất). Thu nhập tính thuế sẽ bằng doanh thu trừ đi chi phí hợp lý, hợp lệ.
Cẩn trọng với chi phí hợp lý để tránh nộp thuế cao hơn thu nhập thực
Nhiều hộ kinh doanh thắc mắc về các khoản chi được trừ khi tính thuế theo phương pháp thu nhập tính thuế x thuế suất. Nghị định 68 nêu rõ, các khoản chi được trừ phải là chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định.
Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam Nguyễn Thị Cúc phân tích: "Ví dụ, trường hợp hộ kinh doanh bán hàng, chi phí sẽ là giá vốn mua vào của mặt hàng mình bán ra; rồi các chi phí như kho, kệ bán hàng, vật tư, thuê người làm công ăn lương để bán hàng; các chi phí về quảng cáo... Các chi phí đó phải đảm bảo là có hóa đơn, chứng từ."
Bà Cúc cảnh báo: "Nếu mua vào mà không có hóa đơn, hoặc thuê người lao động mà không có chứng từ sẽ dẫn đến những chi phí đó bị coi là bất hợp lý, phải loại ra. Như vậy, vô hình trung, hộ kinh doanh sẽ phải nộp thuế nhiều hơn so với thu nhập thực tế."
Việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai thuế đòi hỏi hộ kinh doanh phải nắm vững quy định mới, đặc biệt là về phương pháp tính thuế và điều kiện chi phí hợp lý. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về sổ sách, hóa đơn chứng từ sẽ giúp họ tránh được những rủi ro về thuế và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.
