Chuyển đổi sang kê khai thuế: Không tăng tỉ lệ, thậm chí giảm trong nhiều trường hợp
Tại hội thảo "Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững" do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Cục Thuế và Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức ngày 12/3, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), đã có những chia sẻ quan trọng về chính sách thuế mới.
Tỉ lệ thuế không thay đổi khi chuyển sang kê khai
Bà Cúc khẳng định rõ ràng: Việc chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai không làm tăng thuế, các chính sách thuế vẫn giữ nguyên. Cụ thể, nếu nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỉ lệ thì tỉ lệ thuế vẫn như cũ, không thay đổi. Tương tự, nếu nộp thuế theo thu nhập tính thuế theo tỉ lệ thì cũng không cao hơn và không có thay đổi so với doanh nghiệp hiện nay.
Thậm chí, trong nhiều trường hợp, mức thuế còn thấp hơn, nhờ việc nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng. Bà Cúc dẫn chứng: "Ví dụ, hộ cá nhân kinh doanh cho thuê nhà trước đây có doanh thu 500 triệu đồng phải nộp thuế 50 triệu đồng. Nhưng hiện nay, với quy định mới, mức doanh thu đó không phải nộp thuế đồng nào. Đây là sự thay đổi theo hướng giảm chứ không phải tăng".
Xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên số
Theo Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, khi chuyển từ hộ khoán sang kê khai, nhiều hộ còn băn khoăn. Tuy nhiên, đây là xu hướng tất yếu của kỷ nguyên số, không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước trên thế giới. Bà Cúc nêu ví dụ: "Tại Nhật Bản, dù chỉ mua một hộp tăm giá 10 yên cũng có hóa đơn đầy đủ. Đó là điều rất bình thường. Khi có hóa đơn, chính các hộ kinh doanh cũng được hưởng lợi bởi vì có hóa đơn, chứng từ rõ ràng sẽ giúp họ yên tâm hơn, tạo niềm tin với khách hàng và đối tác".
Cảnh báo rủi ro pháp lý và lợi ích của tự kê khai
Ngoài ra, vị chuyên gia cũng nhấn mạnh về các rủi ro pháp lý liên quan đến thuế. Theo quy định của Bộ luật Hình sự, Điều 200, nếu cố tình trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên thì có thể bị phạt tù đến 7 năm, chưa kể các hình thức xử phạt tiền. Bên cạnh đó, theo Nghị định 49, cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên còn có thể bị cấm xuất cảnh. Đây là những rủi ro rất lớn.
Trong khi đó, với hình thức thuế khoán, nếu doanh thu tăng trên 50% mà không kịp điều chỉnh thì có thể bị xem là hành vi trốn thuế. Vì vậy, khi chuyển sang cơ chế tự khai – tự tính – tự nộp – tự chịu trách nhiệm, các hộ sẽ chủ động hơn. Bà Cúc nhấn mạnh: "Việc nộp thuế hiện nay có thể thực hiện qua nhiều nền tảng như eTax Mobile, cổng thông tin điện tử…, hoạt động 24/24, rất thuận tiện".
Hướng dẫn cụ thể cho kinh doanh bất động sản
Đối với lĩnh vực kinh doanh bất động sản, quy định mới được áp dụng như sau:
- Trường hợp hộ, cá nhân cho thuê bất động sản có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng.
- Trường hợp hộ, cá nhân cho thuê bất động sản có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở lên thì thực hiện nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng theo cách tính: Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x 5%; Số thuế TNCN phải nộp = (Doanh thu – 500 triệu đồng) x 5%.
Ngoài ra, có các quy định chi tiết cho trường hợp cá nhân có nhiều bất động sản cho thuê ở các địa điểm khác nhau, bao gồm:
- Cá nhân được trừ 500 triệu đồng trước khi tính thuế thu nhập cá nhân đối với một hoặc một số hợp đồng do cá nhân lựa chọn, nhưng tổng mức được trừ không quá 500 triệu đồng một năm.
- Nếu hợp đồng được lựa chọn chưa trừ đủ 500 triệu đồng, cá nhân được tiếp tục lựa chọn các hợp đồng khác để được trừ tiếp cho đến khi trừ đủ.
- Trường hợp có quy định bên đi thuê khai thay, nộp thay thuế, cần quy định rõ trong hợp đồng về nội dung này và số tiền được trừ.
Quy định trên căn cứ Khoản 4 Điều 4 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh.
