Bộ Tài chính đề xuất kéo dài ưu đãi thuế xe điện đến năm 2030
Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về các luật thuế diễn ra sáng ngày 20.4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày báo cáo chi tiết. Ông khẳng định rằng chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt với mức ưu đãi cao áp dụng cho xe điện chạy bằng pin từ ngày 1.3.2022 đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Chính sách này đang dần thay đổi thói quen của người tiêu dùng, chuyển từ sử dụng xe xăng sang sử dụng xe điện một cách tích cực.
Đề xuất kéo dài thời gian áp dụng chính sách thuế
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, để đảm bảo tính nhất quán của chính sách thuế với các mục tiêu về bảo vệ môi trường, dự thảo luật Thuế sửa đổi đã đề xuất quy định thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin. Hướng đi cụ thể là kéo dài thời gian áp dụng chính sách hiện hành đến hết năm 2030, nhằm duy trì động lực cho sự phát triển bền vững.
Tranh luận về mục tiêu của chính sách thuế
Trong phần thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đã bày tỏ sự tán thành với sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số luật về thuế. Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng lập luận trong tờ trình nhấn mạnh mục tiêu tiếp tục áp dụng mức thuế ưu đãi để hình thành thói quen tiêu dùng xe điện là "chưa thật sự phù hợp".
Ông Hiếu giải thích rằng từ khi chính sách được áp dụng, số lượng người sử dụng xe điện đã tăng mạnh, gấp nhiều lần so với trước đây. Do đó, mục tiêu cần nhấn mạnh hơn hiện nay phải là bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thay vì chỉ dừng lại ở việc hình thành thói quen tiêu dùng.
Đặc biệt, ông đề nghị ban soạn thảo cần đánh giá kỹ lưỡng hơn tác động từ góc độ cạnh tranh thị trường. Ông nhấn mạnh nguy cơ xe điện giá rẻ từ nước ngoài có thể thâm nhập mạnh vào Việt Nam nếu chính sách thuế tiếp tục được ưu đãi. Điều này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ để vừa khuyến khích chuyển đổi xanh, vừa bảo đảm sự phát triển lành mạnh của ngành công nghiệp ô tô trong nước.
Giải trình từ Bộ Tài chính và kinh nghiệm quốc tế
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đã giải trình thêm, khẳng định việc kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi là cần thiết để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển ngành công nghiệp sạch. Theo đánh giá của ông, hầu hết các quốc gia lớn trên thế giới đều có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho xe điện, bao gồm hỗ trợ nghiên cứu phát triển, đầu tư hạ tầng và hỗ trợ trực tiếp cho người mua.
Ông dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế, cho biết Trung Quốc đã hỗ trợ tới 903 tỉ USD trong vòng 3 năm để phát triển ngành công nghiệp xe điện. Tại Bắc Kinh, xe điện được ưu tiên đăng ký lưu hành và được phép hoạt động 7 ngày/tuần, trong khi xe chạy xăng bị hạn chế. Mỹ hỗ trợ khoảng 5.000 USD cho mỗi xe điện, còn Liên minh châu Âu cũng có nhiều chính sách tương tự để khuyến khích.
Trong khi đó, tại Việt Nam, các cơ chế hỗ trợ xe điện vẫn còn rất hạn chế, gần như chưa có chính sách đủ mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất trong nước. Bộ Tài chính cũng cảnh báo rằng năng lực sản xuất xe điện của Trung Quốc hiện đã vượt hơn 50% nhu cầu trong nước, điều này đồng nghĩa với áp lực xuất khẩu và cạnh tranh đối với thị trường Việt Nam sẽ ngày càng lớn.
Kết luận và đề xuất tiếp theo
Vì vậy, theo Bộ trưởng Tuấn, việc kéo dài ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đến năm 2031 không chỉ nhằm khuyến khích tiêu dùng xanh mà còn là giải pháp hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô điện trong nước phát triển, tăng sức cạnh tranh trước làn sóng xe nhập khẩu giá rẻ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng thừa nhận rằng nếu so với chính sách hỗ trợ của nhiều quốc gia trên thế giới, mức hỗ trợ hiện nay của Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn và cần được cải thiện.
Kết luận phiên họp, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đã đề nghị Chính phủ tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra. Mục tiêu là hoàn thiện hồ sơ dự án luật một cách toàn diện, trình Quốc hội theo đúng quy định pháp luật, đảm bảo sự phát triển bền vững và cân bằng giữa các yếu tố kinh tế, môi trường và xã hội.
