Yemen đối mặt nguy cơ bất ổn leo thang giữa chia rẽ nội bộ và cạnh tranh ngoại bang
Cuộc họp của Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống (PLC) - cơ quan cao nhất nắm quyền điều hành đất nước Yemen, diễn ra trong bối cảnh căng thẳng chính trị gia tăng. Ông Abdulrahman al-Mahrami, thành viên PLC, đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ bất ổn tại thành phố Aden, sau khi một số thành phần thuộc Hội đồng Chuyển tiếp miền nam (STC) tuyên bố giải thể. Ông khẳng định chính phủ sẽ không cho phép bất kỳ hành động nào gây rối trật tự công cộng hoặc đẩy thành phố vào vòng xoáy hỗn loạn và xung đột mới.
Bối cảnh chính trị phức tạp và chia cắt sâu sắc
Yemen đến nay vẫn là một điểm nóng phức tạp với sự đan xen giữa xung đột nội bộ kéo dài, căng thẳng địa chính trị khu vực và khủng hoảng nhân đạo trầm trọng chưa có lối thoát. Cấu trúc chính quyền tại Yemen hiện vẫn bị chia cắt làm hai phần rõ rệt. Một bên là chính phủ được quốc tế công nhận, đặt trụ sở tạm thời tại Aden. Bên kia là bộ máy chính quyền song song do lực lượng Houthi kiểm soát tại thủ đô Sanaa và miền bắc nước này. Mặc dù không được quốc tế công nhận, lực lượng Houthi nắm giữ phần lớn dân cư và hạ tầng quân sự quan trọng.
Theo báo cáo cập nhật của Liên hợp quốc vào tháng 2, khoảng 18 triệu người ở Yemen đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng, một con số đáng báo động. Yemen đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia liên quan đến an ninh và sự sụp đổ gần như hoàn toàn của hệ thống y tế cùng hạ tầng cơ sở thiết yếu.
Đe dọa an ninh hàng hải và nguy cơ chiến tranh mở rộng
Lực lượng Houthi vẫn tiếp tục đe dọa và thực hiện các vụ tập kích bằng tên lửa hoặc thiết bị bay không người lái (UAV) vào các tàu thương mại có liên quan đến Israel, Mỹ và Anh tại khu vực Biển Đỏ nhạy cảm. Hành động này khiến các hãng vận tải biển lớn như Maersk vẫn phải duy trì lộ trình vòng qua mũi Hảo Vọng xa xôi, thay vì đi qua kênh đào Suez ngắn hơn, làm tăng chi phí và thời gian vận chuyển toàn cầu.
Mỹ tiếp tục thực hiện các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở quân sự của Houthi được cho là có liên quan đến các vụ tấn công. Đồng thời, Israel cũng thực hiện các đòn tập kích quy mô lớn vào thủ đô Sanaa và cảng Hodeidah chiến lược để đáp trả các vụ tấn công bằng UAV của Houthi vào lãnh thổ Israel. Chu kỳ leo thang này làm gia tăng đáng kể nguy cơ Yemen bị lôi kéo hoàn toàn vào một cuộc chiến tranh khu vực rộng lớn hơn, với hậu quả khó lường.
Thách thức của chính phủ mới và sự chia rẽ của đồng minh
Chính phủ của tân Thủ tướng Zindani đang đối mặt với thách thức rất lớn khi Saudi Arabia - nhà tài trợ chính, bắt đầu giảm dần viện trợ và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã rút quân hoàn toàn vào đầu năm 2026. Từng là đồng minh thân cận trong liên quân chống Houthi, nay hai nước này đang có những mục tiêu chiến lược trái ngược rõ rệt.
Saudi Arabia tập trung vào việc bảo vệ biên giới phía nam và duy trì một chính phủ thống nhất thông qua PLC để ổn định khu vực. Riyadh đang nỗ lực đóng vai trò trung gian hòa giải trực tiếp với Houthi nhằm thoát khỏi rắc rối của xung đột liên miên. Trong khi đó, UAE lại chú trọng vào việc kiểm soát các cảng biển và tuyến đường hàng hải chiến lược ở miền nam Yemen, vì thế hậu thuẫn mạnh mẽ cho STC. Sự mâu thuẫn này đã dẫn đến các cuộc đụng độ trực tiếp giữa các phe phái do hai nước này bảo trợ tại các tỉnh giàu dầu mỏ như Hadramout.
STC đã có những bước đi gây sức ép, thậm chí tuyên bố giải tán vào đầu năm 2026 sau các đợt giao tranh ác liệt tại tỉnh Hadramout và AlMahra, gây khó khăn đáng kể cho nỗ lực hòa giải của cộng đồng quốc tế.
Lập trường cứng rắn và kêu gọi hòa giải của Thủ tướng Zindani
Phát biểu tại cuộc họp đầu tiên của nội các mới ngày 19/2 vừa qua, Thủ tướng Zindani đã nhấn mạnh không có chỗ cho các thành viên chính phủ hoạt động từ bên ngoài lãnh thổ Yemen. Ông khẳng định chính phủ sẽ hiện diện tại thực địa, đồng hành cùng người dân và giải quyết các nhu cầu hằng ngày nhằm khôi phục niềm tin và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước.
Đối với vấn đề miền nam nhạy cảm, Thủ tướng Zindani khẳng định không dung thứ các hành vi kích động hỗn loạn. Ông bày tỏ tin tưởng rằng tiến trình đối thoại do Riyadh bảo trợ có thể mở ra giải pháp khả thi, đồng thời kêu gọi các bên từ bỏ luận điệu chia rẽ, tăng cường tinh thần khoan dung và vượt qua những xung đột trong quá khứ đau thương.
Liên quan đến lực lượng Houthi, ông khẳng định nhà nước Yemen giữ mọi lựa chọn cần thiết nhằm khôi phục các thể chế hợp pháp nếu lực lượng này tiếp tục giữ lập trường cứng rắn. Tuy nhiên, ông cũng "chìa tay hòa bình" để chấm dứt xung đột và khởi động tiến trình tái thiết, phát triển đất nước lâu dài.
Triển vọng ảm đạm giữa cạnh tranh địa chính trị
Theo đánh giá của giới phân tích quốc tế, bất chấp những nỗ lực đáng ghi nhận của chính phủ mới, Yemen vẫn chưa thể sớm thoát khỏi vòng xoáy bất ổn triền miên. Nguyên nhân chính đến từ sự cạnh tranh lợi ích gay gắt giữa các cường quốc khu vực và thế giới trên "bàn cờ" địa chính trị cực kỳ quan trọng này. Tương lai của Yemen vẫn còn nhiều bất định, phụ thuộc lớn vào khả năng hòa giải nội bộ và sự ủng hộ thực chất từ cộng đồng quốc tế.
