Bí ẩn chiến lược: Vì sao ông Trump chưa hành động với kho uranium của Iran?
Khi chiến sự tại Iran đã bước sang tuần thứ ba, một câu hỏi lớn vẫn treo lơ lửng: Tại sao chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa có kế hoạch thu giữ kho uranium đã làm giàu của Tehran - vật liệu then chốt trong chế tạo vũ khí hạt nhân?
Mục tiêu mâu thuẫn và những câu hỏi chưa lời đáp
Hơn hai tuần sau khi Tổng thống Donald Trump phát động chiến dịch quân sự với tuyên bố bảo đảm Iran "không bao giờ có vũ khí hạt nhân", Washington vẫn chưa đưa ra bất kỳ kế hoạch cụ thể nào để xử lý kho uranium làm giàu của nước này. Khi được Fox News Radio chất vấn ngày 13/3, ông Trump thừa nhận: "Không hề. Chúng tôi không tập trung vào việc đó. Có thể đến một thời điểm nào đó chúng tôi sẽ làm".
Những phát biểu không thống nhất từ Nhà Trắng đã khiến cả đồng minh lẫn các nghị sĩ đối lập đặt nghi vấn về mục tiêu thực sự của chiến dịch. Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy phát biểu tại Quốc hội Mỹ: "Rất nhiều lần Tổng thống đã nói mục tiêu là vĩnh viễn tước bỏ khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran. Nhưng trong các cuộc họp kín, chúng tôi được biết đó không phải mục tiêu của kế hoạch quân sự".
Kho uranium bí ẩn dưới lòng đất
Các chuyên gia nhận định, dù các đợt không kích của Mỹ và Israel có thể đã gây thiệt hại đáng kể cho chương trình hạt nhân Iran, nhưng vấn đề then chốt nhất vẫn chưa được giải quyết: kho 440 kg uranium đã làm giàu gần tới mức có thể chế tạo vũ khí vẫn được chôn sâu dưới lòng đất.
Theo Tehran, số vật liệu này hiện nằm dưới các đống đổ nát của cơ sở hạt nhân và họ không có kế hoạch khai quật. Tuy nhiên, các chuyên gia phương Tây vẫn coi đây là mối đe dọa tiềm tàng. Joseph Rodgers, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cảnh báo:
- Iran có thể nhanh chóng chế tạo vũ khí hạt nhân sơ khai bằng lượng uranium đã làm giàu tới 60%
- Nếu tiếp cận được kho dự trữ sau xung đột, Tehran có thể khôi phục năng lực làm giàu và nâng lên 90%
- Vật liệu này có nguy cơ rơi vào tay các chủ thể phi nhà nước
Thách thức chưa từng có trong lịch sử
Việc thu giữ vật liệu hạt nhân của Iran đặt ra những thách thức vô cùng phức tạp. Lịch sử từng ghi nhận tiền lệ năm 1994 khi Mỹ thực hiện Dự án Sapphire, vận chuyển 600 kg uranium làm giàu từ Kazakhstan về Tennessee. Tuy nhiên, tình hình Iran hoàn toàn khác biệt.
Cựu đô đốc James Stavridis nhận định, bất kỳ chiến dịch nào nhắm vào kho uranium của Iran đều có thể trở thành "chiến dịch lớn nhất lịch sử của lực lượng đặc nhiệm". Các yêu cầu chiến thuật bao gồm:
- Triển khai lực lượng tinh nhuệ như biệt kích Lục quân để bảo vệ khu vực
- Công binh phải dọn hàng tấn đổ nát, kiểm tra mìn và bẫy nổ
- Thiết lập sân bay tạm thời nếu không có sân bay gần khu vực
- Chuẩn bị đối phó với tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái
- Bố trí lực lượng phản ứng nhanh dự phòng
Richard Nephew, cựu giám đốc phụ trách Iran tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, cảnh báo: "Chỉ riêng một địa điểm cũng có thể cần hơn 1.000 nhân sự. Tôi lo ngại về các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, thiết bị nổ tự chế, nguy cơ nhiễm xạ, và thời gian dài lực lượng phải ở lại hiện trường".
Chiến lược kiềm chế hay thiếu kế hoạch?
Hiện tại, Nhà Trắng dường như đang áp dụng chiến lược kiềm chế: phó mặc 440 kg uranium cho Iran, đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục tấn công nếu Tehran cố gắng di chuyển số vật liệu này hoặc khôi phục hoạt động làm giàu uranium. Với khả năng trinh sát vệ tinh của Mỹ và mức độ thâm nhập của Israel vào chương trình hạt nhân Iran, nhiều khả năng mọi hoạt động của Tehran sẽ bị phát hiện.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn tồn tại: Liệu đây là một chiến lược có tính toán, hay đơn giản là sự thiếu chuẩn bị? Khi chiến sự tiếp diễn, áp lực lên chính quyền Trump ngày càng gia tăng để làm rõ mục tiêu cuối cùng và phương thức đạt được chúng trong cuộc xung đột phức tạp này.
