Ukraine kiên quyết giữ vững lập trường trước sức ép nhượng bộ lãnh thổ
Tại Hội nghị An ninh Munich diễn ra vào ngày 14/2/2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã có bài phát biểu quan trọng, trong đó nhấn mạnh Ukraine cần các bảo đảm an ninh từ Hoa Kỳ trong tối thiểu 20 năm trước khi có thể ký kết một thỏa thuận hòa bình "trong danh dự". Phát biểu này diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang đối mặt với những áp lực ngày càng gia tăng từ phía Mỹ và cộng đồng quốc tế trong việc tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột với Liên bang Nga.
Yêu cầu bảo đảm an ninh dài hạn và minh bạch
Tổng thống Zelensky tiết lộ rằng cho đến thời điểm hiện tại, phía Mỹ chỉ đề xuất các bảo đảm an ninh trong vòng 15 năm. Tuy nhiên, Ukraine kiên quyết yêu cầu một thỏa thuận tối thiểu 20 năm với tính ràng buộc pháp lý chặt chẽ. Thỏa thuận này phải quy định cụ thể sự hỗ trợ của Mỹ đối với lực lượng ổn định của châu Âu dự kiến được triển khai tại Ukraine nếu đạt được thỏa thuận hòa bình.
"Hòa bình chỉ có thể được xây dựng trên những bảo đảm an ninh rõ ràng", ông Zelensky nhấn mạnh. "Ở nơi không có một hệ thống an ninh minh bạch và vững chắc, chiến tranh luôn quay trở lại". Nhà lãnh đạo Ukraine cũng bày tỏ hy vọng các cuộc họp ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine vào tuần tới sẽ "nghiêm túc, thực chất và hữu ích cho tất cả chúng ta".
Phản đối áp lực nhượng bộ lãnh thổ vùng Donbass
Một trong những điểm nóng trong đàm phán hiện nay là vấn đề nhượng bộ lãnh thổ. Tổng thống Zelensky cho biết Mỹ đã nhiều lần nhắc đến vấn đề này, nhưng "quá nhiều lần các nhượng bộ đó chỉ được bàn đến theo hướng Ukraine phải nhượng bộ, chứ không phải Nga". Ông tiết lộ cụ thể rằng phía Mỹ đã đề nghị Ukraine rút khỏi vùng Donbass để hòa bình có thể đến nhanh chóng.
"Đây là nhượng bộ không thể chấp nhận", Tổng thống Ukraine khẳng định mạnh mẽ. Lý do được đưa ra là vì hàng triệu người dân Ukraine vẫn đang sinh sống tại khu vực này. Hiện Nga kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ Ukraine, bao gồm Bán đảo Crimea và một phần vùng Donbass ở miền Đông. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đa số người dân Ukraine phản đối một thỏa thuận nhượng bộ lãnh thổ cho Moscow.
Những trở ngại trong tiến trình đàm phán
Bên cạnh vấn đề nhượng bộ lãnh thổ, còn nhiều điểm nghẽn khác trong đàm phán hòa bình:
- Thời gian gia nhập EU: Tổng thống Zelensky kêu gọi xác định mốc thời gian rõ ràng cho việc Ukraine được phép gia nhập Liên minh châu Âu. Một số quan chức EU cho rằng thời điểm này có thể sớm nhất là năm 2027.
- Sự tham gia của châu Âu: Nhà lãnh đạo Ukraine phàn nàn rằng châu Âu gần như vắng mặt trên bàn đàm phán và cho rằng "đó là một sai lầm lớn".
- Thay đổi phía Nga: Ông Zelensky bày tỏ lo ngại về việc thay đổi trưởng đoàn đàm phán của Nga, cho rằng điều này có thể cho thấy Moscow đang câu giờ thay vì thay đổi chiến lược.
- Áp lực thời gian từ Mỹ: Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Tổng thống Zelensky "hành động nhanh chóng" để đạt được thỏa thuận với Nga, đồng thời tìm cách gia tăng sức ép buộc Ukraine đạt được thỏa thuận trong vòng vài tháng.
Quan điểm từ phía Mỹ và châu Âu
Trong bài phát biểu được các nhà lãnh đạo châu Âu hoan nghênh, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đề xuất khả năng hợp tác chặt chẽ với châu Âu. "Châu Âu và Mỹ thuộc về nhau", ông Rubio khẳng định với tông giọng ngoại giao. Tuy nhiên, đề xuất này đi kèm nhiều điều kiện, và Mỹ sẽ hành động đơn phương nếu các điều kiện về khí hậu, di cư và thuế quan không được đáp ứng.
Một vấn đề khiến châu Âu thất vọng là Mỹ không sẵn sàng nêu rõ các bảo đảm an ninh mà họ dự định dành cho Ukraine trong trường hợp đạt được thỏa thuận hòa bình. Đây được xem là rạn nứt lớn trong mối quan hệ vốn đã nhiều trục trặc giữa Mỹ và châu Âu.
Triển vọng và thách thức phía trước
Giới lãnh đạo châu Âu vẫn tỏ ra bi quan về khả năng đạt được đột phá ngoại giao trong cuộc xung đột ở Ukraine. Nhận định chung cho rằng Nga vẫn chưa cạn kiệt khả năng kinh tế và quân sự. Một nhà lãnh đạo châu Âu dự đoán cuộc xung đột có thể còn kéo dài ít nhất 2 năm nữa, đồng thời khẳng định châu Âu có đủ nguồn lực để tiếp tục hỗ trợ Ukraine trong khoảng thời gian đó.
Dù các cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine hồi tháng 1/2026 được mô tả là mang tính xây dựng, nhiều trở ngại lớn vẫn tồn tại. Điện Kremlin đã tuyên bố rõ ràng vào tháng 1/2026 rằng quân đội Ukraine sẽ phải rút khỏi các vùng lãnh thổ miền Đông nếu muốn đạt được bất kỳ thỏa thuận nào chấm dứt xung đột.
Tổng thống Zelensky kết thúc bài phát biểu của mình bằng lời kêu gọi: "Châu Âu cần một chính sách quốc phòng chung thực sự, giống như họ đã có nhiều điểm chung trong kinh tế, luật pháp và chính sách xã hội. Xin hãy chú ý đến Ukraine". Thông điệp này thể hiện mong muốn của Ukraine về một sự hỗ trợ mạnh mẽ và đoàn kết hơn từ phía châu Âu trong cuộc đấu tranh giành lại chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
