Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, lãnh đạo Iran và Mỹ đã có những phát biểu trái ngược nhau chỉ vài giờ trước khi cuộc đàm phán hạt nhân quan trọng được nối lại. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về khả năng đạt được một thỏa thuận mới, thay thế cho thỏa thuận hạt nhân JCPOA đã bị Mỹ rút khỏi dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump.
Những tuyên bố đối đầu trực diện
Tổng thống Iran Ebrahim Raisi đã lên tiếng khẳng định lập trường cứng rắn của Tehran. Ông nhấn mạnh rằng Iran sẽ không nhượng bộ trước các yêu cầu từ phương Tây, đồng thời yêu cầu Mỹ phải có những bước đi thiết thực để chứng minh thiện chí, bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế đang siết chặt nền kinh tế Iran.
Trái ngược hoàn toàn, phía Mỹ, thông qua người phát ngôn Bộ Ngoại giao, lại đưa ra thông điệp nghiêm khắc. Họ cảnh báo rằng thời gian không còn nhiều và Iran cần phải quay lại tuân thủ đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận hạt nhân trước đây. Washington cũng nhấn mạnh sự cần thiết của một thỏa thuận mới, toàn diện hơn, có thể ngăn chặn hoàn toàn khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Iran.
Bối cảnh đàm phán đầy thách thức
Cuộc đàm phán sắp tới diễn ra trong bối cảnh vô cùng phức tạp. Sau khi Mỹ đơn phương rút khỏi JCPOA vào năm 2018, Iran đã dần dần không tuân thủ một số điều khoản chính của thỏa thuận, như tăng cường làm giàu uranium. Điều này khiến cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các cường quốc châu Âu, lo ngại về một cuộc chạy đua hạt nhân mới tại Trung Đông.
Các cuộc thảo luận gián tiếp giữa Mỹ và Iran, với sự trung gian của Liên minh châu Âu, đã diễn ra trong nhiều tháng qua nhưng tiến triển rất chậm chạp. Sự thiếu tin tưởng lẫn nhau là rào cản lớn nhất, được thể hiện rõ qua những tuyên bố trái chiều mới nhất này.
Phản ứng từ các bên liên quan
Liên minh châu Âu, với vai trò trung gian, đã kêu gọi cả hai bên thể hiện sự linh hoạt và thiện chí chính trị. Một quan chức EU cho biết: "Chúng tôi nhận thấy không gian cho đàm phán đang thu hẹp lại. Cần có những nhượng bộ thực tế từ cả hai phía để đạt được tiến bộ."
Trong khi đó, các quốc gia láng giềng của Iran tại Trung Đông, như Israel và Ả Rập Xê-út, cũng theo dõi sát sao diễn biến. Israel nhiều lần bày tỏ quan ngại về chương trình hạt nhân của Iran và cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.
Triển vọng và thách thức phía trước
Giới phân tích quốc tế nhận định rằng, những tuyên bố trái chiều này phản ánh khoảng cách lớn giữa hai bên. Mỹ muốn một thỏa thuận mới, mạnh mẽ hơn, trong khi Iran đòi hỏi các lợi ích kinh tế cụ thể ngay lập tức. Sự khác biệt này có thể khiến đàm phán rơi vào bế tắc.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến lạc quan cho rằng, việc cả hai bên vẫn duy trì đối thoại là một tín hiệu tích cực. Áp lực từ lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran và mong muốn ổn định khu vực của Mỹ có thể thúc đẩy các bên tìm kiếm giải pháp trung gian. Kết quả của vòng đàm phán sắp tới sẽ là yếu tố then chốt, quyết định liệu JCPOA có được hồi sinh hay không, hay căng thẳng sẽ tiếp tục leo thang, đe dọa an ninh toàn cầu.
