Ông Trump phát thông điệp 'vừa đấm vừa xoa' khiến xung đột Mỹ - Israel và Iran khó lường
Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài 14 ngày giữa Mỹ, Israel và Iran sẽ hết hiệu lực vào ngày 22/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục đưa ra những thông điệp trái chiều, khiến tình hình xung đột trở nên khó đoán định và đầy bất ổn. Những phát ngôn này của ông vừa thể hiện sự lạc quan về đàm phán, vừa cảnh báo leo thang quân sự, tạo ra một cục diện phức tạp cho các nỗ lực ngoại giao.
Thông điệp không nhất quán từ Nhà Trắng
Tổng thống Trump đã thể hiện quan điểm không đồng nhất trong các cuộc phỏng vấn qua điện thoại và bài đăng trên mạng xã hội. Một mặt, ông tỏ ra thận trọng nhưng tin tưởng rằng một thỏa thuận có thể sớm đạt được với Tehran thông qua các cuộc đàm phán mới tại Pakistan, theo CBC. Mặt khác, ông cảnh báo rằng "rất nhiều quả bom" sẽ "bắt đầu phát nổ" nếu các bên không đạt được đồng thuận trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực. Ông cũng nói với Bloomberg rằng "rất khó có khả năng" gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran.
Ông Trump nhấn mạnh rằng ông không cảm thấy bất kỳ áp lực nào phải chấm dứt xung đột cho đến khi Iran chấp nhận các điều kiện của Mỹ. Trên nền tảng Truth Social, tổng thống Mỹ viết: "Tôi hoàn toàn không chịu bất kỳ áp lực nào. Dù vậy, mọi chuyện sẽ diễn ra tương đối nhanh chóng!" Đồng thời, ông vẫn kỳ vọng phái đoàn đàm phán do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu sẽ có mặt tại Islamabad cho vòng đàm phán thứ hai, bất chấp tuyên bố của Iran rằng họ sẽ không tham gia nếu Washington không hạ bớt yêu cầu.
Những tuyên bố cần kiểm chứng và phản ứng từ Iran
Những bình luận không nhất quán của Tổng thống Trump đã làm dấy lên hoài nghi về độ tin cậy trong các tuyên bố liên quan đến cuộc chiến. Ví dụ, hôm 20/2, ông Trump nói với tờ New York Post rằng Phó Tổng thống Vance đã lên đường tới Pakistan, nhưng theo CNN, thực tế ông Vance dự kiến rời Mỹ vào ngày 21/4 và đàm phán có thể bắt đầu vào ngày 22/4. Đoàn xe của ông Vance sau đó còn được nhìn thấy tại Nhà Trắng, cho thấy thông tin không chính xác.
Eric Brewer, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định: "Một trong những khác biệt lớn giữa vòng đàm phán ngoại giao Mỹ - Iran hiện tại và các vòng trước là chính quyền này, đặc biệt là tổng thống, không phải là nguồn tin đáng tin cậy." Những tuyên bố sai lệch của ông Trump không chỉ gây nhầm lẫn mà còn làm phức tạp thêm quá trình ngoại giao.
Phía Iran cũng phản ứng mạnh mẽ trước các tuyên bố của Tổng thống Mỹ. Sau khi ông Trump đăng rằng "tình hình eo Hormuz đã kết thúc" và Iran đồng ý không bao giờ đóng eo biển này nữa, Tehran ngay lập tức thông báo đóng lại eo biển. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran khẳng định: "Uranium làm giàu thiêng liêng với chúng tôi như đất đai của Iran và sẽ không được chuyển đi bất cứ đâu." Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf còn viết: "Tổng thống Mỹ đã đưa ra 7 tuyên bố trong một giờ, và cả 7 đều sai."
Căng thẳng leo thang và thách thức ngoại giao
Sự thiếu chắc chắn từ cả hai phía đang phủ bóng lên các nỗ lực ngoại giao. Giới chức Pakistan đã đẩy mạnh chuẩn bị cho vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran, nhưng căng thẳng tiếp tục leo thang sau khi Mỹ tấn công và bắt giữ một tàu chở hàng treo cờ Iran, cáo buộc tàu này cố né tránh lệnh phong tỏa các cảng Iran. Bộ chỉ huy quân sự chung của Iran tuyên bố sẽ đáp trả, trong khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với Pakistan rằng các mối đe dọa từ Mỹ là "dấu hiệu rõ ràng" cho thấy Washington không thiện chí.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf viết trên mạng xã hội: "Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới sức ép đe dọa." Ông cáo buộc Mỹ muốn Iran đầu hàng và cho biết Tehran đang chuẩn bị "tung ra quân bài mới trên chiến trường." CENTCOM cũng công bố video cho thấy binh sĩ Mỹ dùng súng máy phát cảnh báo một tàu hàng gần cảng Iran, buộc tàu phải quay đầu, làm gia tăng nguy cơ xung đột.
Trong bối cảnh này, việc kiểm chứng thông tin từ cả hai phía trở nên cực kỳ phức tạp, khiến cục diện xung đột ngày càng khó đoán định và tiềm ẩn nhiều rủi ro leo thang. Các chuyên gia nhận định rằng Mỹ và Iran có thể phải thay đổi cách tiếp cận, từ bỏ mục tiêu đánh bại hoàn toàn đối thủ và thừa nhận phải tôn trọng lợi ích của nhau nếu muốn đạt được thỏa thuận hòa bình bền vững.
