Tối Hậu Thư 48h, 5 Ngày, Rồi 10 Ngày: TT Trump Lùi Bước Trước Iran Trong Cuộc Chiến Thiếu Chính Danh
Trong chính trị, ngôn ngữ thường tiết lộ nhiều hơn những gì người nói muốn công khai. Bằng việc liên tục gia hạn tối hậu thư từ 48 giờ lên 5 ngày, rồi 10 ngày, cùng với việc tái sử dụng kế hoạch 15 điểm từng bị Tehran bác bỏ, Mỹ đang tự làm lộ nhiều bí mật về sự thiếu nhất quán trong cách tiếp cận với Iran.
Kế Hoạch 15 Điểm: Sự Lặp Lại Của Thất Bại
Vào ngày 7/3, Tổng thống Donald Trump từng mô tả cuộc đối đầu với Iran là một ván cờ lớn ở cấp độ cao, với những đối thủ thông minh và có IQ cao. Tuy nhiên, việc đột ngột khôi phục kế hoạch 15 điểm – một đề xuất đã bị Iran bác bỏ từ một năm trước vì "quá áp đặt và phi thực tế" – cho thấy sự mâu thuẫn giữa đánh giá và hành động thực tế của Washington.
Chính quyền Trump một lần nữa coi bản kế hoạch này là lối thoát để hạ nhiệt căng thẳng, nhưng Tehran tiếp tục từ chối, chế giễu rằng Mỹ đang "tự đàm phán với chính mình". Điều này khiến hoạt động đàm phán bỏ ngỏ, đặt ra nhiều câu hỏi về những gì thực sự diễn ra đằng sau hậu trường.
Cuộc Chiến Không Có Tính Chính Danh
Ông Trump đúng ở một điểm: Iran không phải là đối thủ có thể bị xem nhẹ. Đây là một cường quốc khu vực với thể chế bền vững, mạng lưới ảnh hưởng rộng và khả năng thích ứng linh hoạt. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của Mỹ lúc này là tính chính danh của cuộc chiến.
Cuộc chiến này không có sự cho phép của Liên Hợp Quốc, không được Quốc hội Mỹ phê chuẩn, và không được người dân Mỹ ủng hộ. Các đánh giá tình báo còn cho thấy Iran không tái khởi động chương trình hạt nhân sau các đợt tấn công của Mỹ và Israel, trái ngược với lý do biện minh cho chiến tranh.
Việc ông Joe Kent từ chức Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia vào ngày 17/3 càng làm rõ điều này. Trong thư từ chức, ông nhấn mạnh Iran không gây ra mối đe dọa tức thời với Mỹ, làm suy yếu luận điểm chính của Washington và xói mòn thêm tính chính danh.
Suy Giảm Uy Tín Và Hậu Quả Kinh Tế
Đa số người dân Mỹ phản đối cuộc chiến, mệt mỏi vì các xung đột trước đây tại Iraq và Afghanistan. Các cuộc thăm dò cho thấy tỷ lệ ủng hộ đảng Cộng hòa và ông Trump đang suy giảm, đặc biệt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Sự ủng hộ của đồng minh quốc tế cũng giảm mạnh, phản ánh sự suy giảm niềm tin vào vai trò lãnh đạo của Mỹ.
Bên cạnh đó, yếu tố kinh tế đang trở thành mối lo ngại lớn. Các chuyên gia đánh giá cuộc chiến tại Iran đã làm rung chuyển thị trường toàn cầu, đẩy giá dầu và nguy cơ lạm phát lên mức cao nhất trong 80 năm qua. Đây thực sự là một cuộc chiến không giới hạn về địa lý, với tác động sâu rộng đến nền kinh tế thế giới.
Lợi Thế Chiến Lược Của Iran
Iran không cần chiến thắng quân sự trực tiếp. Thay vào đó, Tehran theo đuổi chiến lược chiến tranh phi đối xứng, tập trung vào việc duy trì sức chống chịu, tạo ra chi phí và tổn thất lớn cho đối phương, đồng thời kéo dài xung đột để làm suy giảm ưu thế của Mỹ theo thời gian.
Đây chính là logic của chiến tranh bất đối xứng: bên yếu hơn thắng khi họ không thua, còn bên mạnh hơn thua khi không thể tiếp tục duy trì xung đột. Iran nắm giữ lợi thế chiến lược quan trọng khi khống chế được dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz và kiểm soát nhịp độ leo thang.
Sau những đợt leo thang ban đầu, ông Trump hiện đã phải xuống thang, tìm kiếm lối thoát qua đàm phán. Tuy nhiên, ông làm điều này trong bối cảnh đòn bẩy của Iran ngày càng mạnh. Cuộc chiến càng kéo dài, cán cân càng nghiêng về phía Tehran.
Kết Luận: Bài Học Cho Tương Lai
Lịch sử cho thấy các cường quốc thường không nhận ra dấu hiệu yếu thế kịp thời. Họ tiếp tục leo thang cho đến khi phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng: khủng hoảng kinh tế, phân rã chính trị và sự cô lập. Mỹ có thể giành chiến thắng trên chiến trường, nhưng đang dần yếu thế trong những mặt trận quan trọng khác như tính chính danh, ổn định kinh tế và uy tín quốc tế.
Những gì thế giới đang chứng kiến không chỉ là một cuộc chiến, mà còn là sự hình thành của một trật tự mới. Còn quá sớm để đưa ra kết luận cuối cùng, nhưng rõ ràng, cuộc đối đầu này đang đặt ra những câu hỏi sâu sắc về tương lai của quyền lực toàn cầu.
