Ông Trump chỉ trích NATO là 'hổ giấy', đẩy quan hệ với đồng minh vào khủng hoảng
Ngày 20/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có những phát ngôn gay gắt nhắm vào các đồng minh NATO, gọi họ là "những kẻ hèn nhát" khi từ chối hỗ trợ liên minh Mỹ-Israel trong cuộc chiến chống Iran. Trên mạng xã hội, ông Trump không ngần ngại sử dụng ngôn từ mạnh mẽ, khẳng định: "Không có Mỹ, NATO CHỈ LÀ MỘT CON HỔ GIẤY!".
Phản ứng dè dặt từ các đồng minh châu Âu
Bất chấp những chỉ trích của Tổng thống Trump, các nước đồng minh truyền thống vẫn tỏ ra thận trọng với cuộc chiến do Mỹ và Israel khơi mào tại Trung Đông. Ngày 19/3, Đức, Anh, Pháp, Ý, Hà Lan, Nhật Bản và Canada đã ra tuyên bố chung cam kết tham gia vào "các nỗ lực phù hợp để đảm bảo quá trình di chuyển an toàn qua Eo biển Hormuz". Tuy nhiên, Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định việc hỗ trợ chỉ diễn ra với điều kiện các cuộc giao tranh phải chấm dứt.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh việc bảo vệ luật pháp quốc tế và thúc đẩy giảm leo thang là "điều tốt nhất chúng ta có thể làm". Ông nói thêm: "Tôi chưa nghe thấy ai ở đây bày tỏ sự sẵn lòng tham gia vào cuộc xung đột này - hoàn toàn ngược lại".
Áp lực gia tăng đối với các đồng minh Đông Á
Các đồng minh Đông Á của Mỹ, đặc biệt là Nhật Bản và Hàn Quốc, đang rơi vào thế khó khi phải cân nhắc giữa nghĩa vụ an ninh với Washington và những ràng buộc pháp lý, lợi ích chiến lược riêng. Ông Trump được dự đoán sẽ tiếp tục gây sức ép để Nhật Bản điều tàu chiến tới eo biển Hormuz, nơi khoảng 70% lượng dầu nhập khẩu của nước này đi qua.
Giáo sư Stephen Nagy tại Đại học Quốc tế Cơ đốc Tokyo nhận định: "Câu hỏi được đặt ra là liệu họ sẽ ở tuyến đầu tấn công Iran, hay chỉ đảm nhận các vai trò hỗ trợ như rà phá thủy lôi, tiếp nhiên liệu hoặc giám sát hàng hải". Ông cho rằng Nhật Bản nhiều khả năng sẽ tìm cách đóng góp trong khuôn khổ pháp lý, nhưng khó tham gia tác chiến trực tiếp.
Hàn Quốc đối mặt với bài toán phức tạp
Hàn Quốc cũng phải đối mặt với thách thức tương tự, khi vừa là đồng minh hiệp ước của Mỹ, vừa phụ thuộc lớn vào năng lượng từ Trung Đông. Tuần trước, Seoul đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 1997 phải áp trần giá nhiên liệu trong nước để hạn chế tác động từ biến động nguồn cung.
Tướng Hàn Quốc về hưu In Bum Chun cho biết: "Seoul phải tính đến mối đe dọa thường trực từ Triều Tiên, cũng như thực tế là một tàu chiến của Hàn Quốc đã được triển khai tới Trung Đông. Đồng thời, khoảng 70% lượng dầu nhập khẩu của Hàn Quốc đi qua eo biển Hormuz, nên tự do hàng hải không phải khái niệm trừu tượng mà là lợi ích cốt lõi".
Chiến lược 'Nước Mỹ trên hết' và hệ quả
Từ góc độ nào đó, việc khởi xướng cuộc chiến mà không tham vấn đồng minh rất phù hợp với cách tiếp cận "Nước Mỹ trên hết" của ông Trump. Ông từng tuyên bố: "Quan điểm của tôi là, chúng ta không cần bất kỳ ai. Chúng ta là quốc gia mạnh nhất thế giới". Tuy nhiên, điều này đang phản tác dụng do Mỹ không tạo được sự đồng thuận quốc tế như nước này từng có trước khi can thiệp vào Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1990.
Theo Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người có cuộc điện đàm với Tổng thống Trump, ông "chưa từng thấy ông Trump giận dữ đến vậy", phản ánh mức độ căng thẳng trong quan hệ giữa Washington và các đối tác. Sự thờ ơ của các đồng minh đang khiến Mỹ đối mặt với sự cô độc chưa từng có giữa lúc chiến sự Iran tiếp tục gây bất ổn cho thị trường năng lượng toàn cầu.
