80 năm trước, vào ngày 12/7/1946, lực lượng Công an cách mạng đã phá vụ án tại số 7 phố Ôn Như Hầu (nay là phố Lý Nam Đế, Hà Nội), ngăn chặn thành công âm mưu đảo chính nhằm lật đổ chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Chiến công này không chỉ đập tan một kế hoạch bạo lực mà còn giữ vững nền độc lập non trẻ trong bối cảnh đất nước vừa giành được tự do.
Bối cảnh lịch sử năm 1946
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đối mặt với muôn vàn khó khăn: nạn đói hoành hành, ngân khố trống rỗng, hơn 90% dân số mù chữ. Trong khi đó, hơn 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc kéo vào miền Bắc, còn thực dân Pháp mở rộng chiến sự ở miền Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn đàm phán để kéo dài hòa bình, củng cố lực lượng. Khi Người sang Pháp dự Hội nghị Fontainebleau, quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng điều hành đất nước.
Lợi dụng tình hình, các tổ chức phản động như Việt Nam Quốc dân Đảng (Việt Quốc) và Việt Nam Độc lập Đồng minh Hội (Việt Cách) được quân Tưởng hậu thuẫn, ráo riết chuẩn bị đảo chính. Chúng chọn ngày 14/7/1946, đúng Quốc khánh Pháp, để thực hiện kế hoạch: phục kích trên đường diễu binh, nổ súng và ném lựu đạn gây hỗn loạn, sau đó đổ tội cho chính quyền cách mạng, tạo cớ cho quân Pháp đánh chiếm các cơ quan đầu não.
Diễn biến vụ án số 7 phố Ôn Như Hầu
Trước tình hình nguy cấp, dưới sự chỉ đạo của quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng và Bộ trưởng Nội vụ Võ Nguyên Giáp, lực lượng Công an cách mạng khẩn trương triển khai chuyên án. Rạng sáng 12/7/1946, các mũi công tác đồng loạt xuất kích. Tại số 132 phố Đuy-vi-nhô, cơ sở in ấn tài liệu phản động bị triệt phá. Tại số 7 phố Ôn Như Hầu, công an thu giữ nhiều tài liệu quan trọng, phương tiện in ấn, dụng cụ làm bạc giả, vũ khí cùng nhiều tang vật chống phá.
Ngay sau đó, toàn bộ chứng cứ được công khai trước nhân dân. Một cuộc triển lãm được tổ chức ngay tại hiện trường để người dân chứng kiến tận mắt. Hai ngày sau, ngày 14/7, cuộc diễu binh của quân đội Pháp vẫn diễn ra nhưng không có tiếng súng, không có bạo loạn. Kế hoạch đảo chính bị vô hiệu hóa hoàn toàn.
Giá trị của chiến công
Theo các nhà nghiên cứu lịch sử, giá trị lớn nhất của chiến công Ôn Như Hầu không nằm ở những gì đã diễn ra, mà ở những điều đã không xảy ra: không có một cuộc đảo chính, không có cái cớ để chính quyền cách mạng non trẻ bị bóp nghẹt ngay trong buổi bình minh của nền độc lập. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh: "Đôi khi, giá trị lớn nhất của một chiến công không nằm ở những gì lịch sử ghi lại, mà ở những nguy cơ đã được ngăn chặn để lịch sử không bao giờ phải viết tiếp những chương biến cố."
Chiến công này đã để lại bài học sâu sắc về tư duy bảo vệ an ninh quốc gia: chủ động phát hiện và hóa giải nguy cơ từ sớm, từ xa; giữ vững ổn định bên trong để không tạo cớ cho can thiệp bên ngoài; củng cố lòng dân như nền tảng vững chắc nhất. Trong kỷ nguyên mới, những giá trị ấy vẫn còn nguyên tính thời sự, đặc biệt trước các thách thức như "diễn biến hòa bình", "cách mạng màu", hay chiến tranh thông tin trên không gian mạng.
80 năm nhìn lại
Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026), chiến công Ôn Như Hầu mãi là dấu mốc mở đầu cho truyền thống vẻ vang. Sự bình yên của đất nước hôm nay là thành quả của biết bao nỗ lực, cống hiến và hy sinh thầm lặng của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ An ninh nhân dân. Như lời khẳng định của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, chính sự tận tụy ấy đã giữ cho Tổ quốc bình yên, để nhân dân vững tin dựng xây đất nước hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
