Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran: Bước ngoặt căng thẳng và triển vọng hòa bình
Cả thế giới đã nín thở trước những diễn biến căng thẳng giữa Mỹ và Iran, nhưng một tia hy vọng đã ló dạng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thỏa thuận ngừng bắn trên mạng xã hội Truth Social. Tuy nhiên, ông Trump nhấn mạnh rằng thỏa thuận này "phụ thuộc vào việc Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý MỞ CỬA HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC và AN TOÀN Eo biển Hormuz". Trước đó, ông từng đe dọa: "Một nền văn minh sẽ biến mất tối nay, không bao giờ có thể hồi sinh", dù vẫn bày tỏ hy vọng về "một điều gì đó tuyệt vời mang tính cách mạng".
Xung đột leo thang và phản ứng từ các bên
Sau tuyên bố của ông Trump, không quân Mỹ và Israel đã liên tục tấn công các cơ sở hạ tầng của Iran, bao gồm những mục tiêu được coi là quân sự trên đảo Kharg - đầu mối xuất khẩu dầu mỏ quan trọng ngoài khơi phía Tây Iran. Đáp trả, Iran và các lực lượng đồng minh như Hezbollah tại Lebanon đã ào ạt phóng tên lửa vào lãnh thổ Israel, làm gia tăng căng thẳng trên thực địa.
Iran tuyên bố chiến thắng và kế hoạch đàm phán
Theo kênh truyền hình nhà nước Iran, việc Tổng thống Trump chấp nhận lệnh ngừng bắn gồm 10 điểm do Tehran đề xuất được coi là một "chiến thắng". Kênh Al Jazeera (Qatar) cũng xác nhận rằng Thủ tướng Pakistan đã thông báo với Iran về việc Mỹ chấp nhận kế hoạch này làm cơ sở cho các cuộc đàm phán.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố: "Theo đó, ở cấp cao nhất đã quyết định rằng Iran sẽ tiến hành đàm phán với phía Mỹ tại Islamabad trong hai tuần và chỉ trên cơ sở các nguyên tắc này. Cần nhấn mạnh rằng điều này không có nghĩa là chấm dứt chiến tranh và Iran sẽ chỉ chấp nhận chấm dứt chiến tranh khi xét đến việc các nguyên tắc nêu trong kế hoạch 10 điểm được chấp thuận - các chi tiết cũng được hoàn thiện trong các cuộc đàm phán".
Các cuộc đàm phán dự kiến bắt đầu tại Islamabad vào ngày 11/4. Tuyên bố của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran nhấn mạnh: "Iran không tin tưởng Mỹ và sẽ dành hai tuần cho các cuộc đàm phán này. Thời gian này có thể được gia hạn theo thỏa thuận của các bên. Nếu việc đối phương đầu hàng trên chiến trường trở thành một thắng lợi chính trị mang tính quyết định trong các cuộc đàm phán, chúng ta sẽ cùng nhau ăn mừng chiến thắng lịch sử vĩ đại này. Nếu không, chúng ta sẽ sát cánh chiến đấu trên chiến trường... chúng ta sẽ đáp trả bằng toàn bộ sức mạnh".
Bối cảnh đàm phán và những thách thức
Trên thực tế, từ ngày 5/4, trang Axios (Mỹ) đã hé lộ rằng các cuộc đàm phán giữa Mỹ, Iran và các nước khu vực đóng vai trò trung gian đang hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn tiềm năng 45 ngày, có thể đặt nền tảng dẫn đến "chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột". Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng trên thực địa và những tuyên bố "ăn miếng trả miếng" gay gắt từ các bên đã che lấp triển vọng hòa bình.
Ngày 7/4, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã không thể thông qua dự thảo nghị quyết nhằm tăng cường an ninh tại Eo biển Hormuz, trong bối cảnh hành lang vận tải quan trọng này vẫn bị đóng cửa do xung đột. Cùng lúc, giới chức ngoại giao của hàng loạt quốc gia đồng loạt lên tiếng kêu gọi đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình trước thời hạn chót vào "tối thứ Ba" (theo giờ Mỹ).
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố: Hơn 14 triệu người Iran tình nguyện "hy sinh tính mạng để bảo vệ đất nước", và đáp lời ông, những "bức tường sống" được người dân Iran lấy chính bản thân mình dựng lên, trước những cơ sở hạ tầng thiết yếu.
Tác động đến thị trường dầu mỏ
Ngay sau khi các bên tuyên bố xác nhận thỏa thuận ngừng bắn, giá dầu thế giới lập tức giảm sâu trong phiên giao dịch cuối ngày 7/4, theo Reuters. Dầu thô WTI (chuẩn Mỹ) có thời điểm giảm hơn 9-10%, rơi xuống quanh mốc 100-102 USD/thùng, đánh dấu một trong những phiên giảm mạnh nhất kể từ khi xung đột bùng phát.
Trước đó, giá dầu từng tăng vọt lên trên 110 USD/thùng do lo ngại nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng khi Eo biển Hormuz gần như tê liệt. Dầu Brent Biển Bắc còn giảm sâu hơn, có lúc lao dốc tới ~16%, về khoảng 93 USD/thùng. Đây được coi là một tín hiệu tốt, cho dù còi báo động vẫn lác đác vang lên trên khắp Vùng Vịnh và lãnh thổ Israel, theo CNN.
