Theo Hãng tin Bloomberg, bên cạnh tổng tuyển cử bầu ra Hạ viện mới, người dân Thái Lan đã tham gia bỏ phiếu trưng cầu ý dân về việc thay đổi Hiến pháp vào ngày 8-2. Kết quả này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử chính trị của quốc gia Đông Nam Á.
Ý chí mạnh mẽ của người dân
Dữ liệu từ Ủy ban bầu cử Thái Lan (EC) cho thấy, với khoảng 90% phiếu đã được kiểm, hơn 18,4 triệu cử tri, tương đương 60% tổng số phiếu, đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc soạn thảo một bản Hiến pháp mới. Phe ủng hộ thay đổi chiếm đa số áp đảo tại gần 70 trong tổng số 77 tỉnh, trong đó thủ đô Bangkok ghi nhận tỉ lệ đồng thuận cao nhất.
Kết quả này phản ánh rõ ràng mong muốn từ lâu của người dân Thái Lan về một bản Hiến pháp dân chủ và tiến bộ hơn, thay thế cho bản Hiến pháp năm 2017 được thông qua trong giai đoạn chính quyền quân sự vẫn còn nắm quyền lực. Các nhà phân tích cho rằng bản Hiến pháp hiện hành trao quá nhiều quyền lực cho các cơ quan không do dân cử trực tiếp, chẳng hạn như Thượng viện (được bầu gián tiếp), Tòa án Hiến pháp và Ủy ban bầu cử.
Tác động sâu rộng đến chính trường
Từ khi chính quyền quân sự ngừng nắm quyền ở Thái Lan vào năm 2019, các cơ quan này đã đóng vai trò cực kỳ quan trọng trên chính trường, bao gồm việc giải thể đảng phái, truất quyền nghị sĩ và thậm chí phế truất Thủ tướng. Những diễn biến này đã xảy ra trong nhiệm kỳ đầu đầy biến động vừa qua của Hạ viện Thái Lan, tạo ra một môi trường chính trị bất ổn.
Chuỗi sự kiện này trực tiếp dẫn đến cơ hội lên nắm quyền của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, và sau đó là thành công vang dội của Đảng Bhumjaithai do ông lãnh đạo trong cuộc bầu cử ngày 8-2. Điều này diễn ra bất chấp việc xuất phát điểm của đảng này ở nhiệm kỳ trước chỉ là một đảng tầm trung với chưa đầy 70 ghế Hạ viện.
Trớ trêu thay, nỗ lực sửa đổi Hiến pháp này ban đầu được khởi xướng và dẫn dắt trong thời gian dài bởi Đảng Nhân dân, cùng với tiền thân là Đảng Tiến bước. Tuy nhiên, Đảng Nhân dân đã không thể giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lần này, do đó mất đi cơ hội dẫn dắt quá trình soạn thảo bản Hiến pháp mới.
Chặng đường dài phía trước
Kết quả trưng cầu ý dân này mới chỉ là bước khởi đầu của một tiến trình phức tạp, dự kiến kéo dài nhiều năm. Theo phán quyết của Tòa án Hiến pháp năm 2025, cần tổng cộng ba cuộc trưng cầu ý dân để hoàn tất việc soạn lại Hiến pháp. Cuộc đầu tiên, vừa diễn ra, hỏi người dân có muốn soạn Hiến pháp mới hay không. Cuộc thứ hai sẽ lấy ý kiến về nguyên tắc và phương thức soạn thảo, trong khi cuộc thứ ba nhằm phê chuẩn bản Hiến pháp mới. Các chuyên gia ước tính quá trình này cần ít nhất hai năm để hoàn thành.
Theo Reuters, Thủ tướng Anutin Charnvirakul đã cam kết vào ngày 9-2 rằng chính phủ mới sẽ không trì hoãn công việc quan trọng này. Ông tuyên bố: "Chính phủ sẽ hành động theo ý nguyện của nhân dân", nhấn mạnh sự tôn trọng đối với quyết định của cử tri.
Bối cảnh lịch sử và tương lai
Kể từ khi Thái Lan chuyển sang thể chế quân chủ lập hiến vào năm 1932, quốc gia này đã trải qua tới 20 bản Hiến pháp khác nhau, tức trung bình khoảng 5 năm một lần thay đổi. Điều này cho thấy sự bất ổn định lâu dài trong hệ thống chính trị và pháp lý của đất nước.
Cuộc tổng tuyển cử ngày 8-2 tại Thái Lan diễn ra trong bối cảnh kinh tế trì trệ và chính trị phân hóa sâu sắc. Kết quả bầu cử được kỳ vọng sẽ định hình hướng đi của đất nước trong nhiều năm tới, với việc soạn thảo Hiến pháp mới là một phần trọng tâm của tiến trình cải cách.
